Το πολιτικό ερώτημα που ακολουθεί εδώ και μήνες τον Αντώνη Σαμαρά είναι ένα, πότε θα ανακοινώσει το νέο κόμμα; Υπάρχει όμως και η ακριβώς αντίθετη ερώτηση. Γιατί να βιαστεί; Γιατί να μετατρέψει τώρα μια πολιτική απειλή απροσδιόριστου μεγέθους σε ένα συγκεκριμένο κόμμα, με συγκεκριμένα πρόσωπα, συγκεκριμένο πρόγραμμα και κυρίως συγκεκριμένο ποσοστό στις δημοσκοπήσεις;
Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά αυτή τη στιγμή ο Αντώνης Σαμαράς ενδέχεται να έχει μεγαλύτερη πολιτική επιρροή χωρίς κόμμα απ’ όση θα είχε την επομένη της ανακοίνωσής του.
Η απειλή δεν έχει εκλογικό ταβάνι
Σήμερα το ενδεχόμενο ενός κόμματος Σαμαρά λειτουργεί ως κινούμενη πολιτική απειλή στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας. Κάθε κυβερνητική επιλογή στα εθνικά θέματα, στο μεταναστευτικό, στην κοινωνική ατζέντα ή στις σχέσεις με την Τουρκία μπορεί να εξετάζεται και υπό ένα πρόσθετο ερώτημα, πόσο χώρο αφήνει στον Σαμαρά; Αυτό από μόνο του είναι πολιτική ισχύς.
Όσο όμως το κόμμα παραμένει υποθετικό, δεν διαθέτει μετρήσιμο εκλογικό ταβάνι. Άλλο η απάντηση ενός ψηφοφόρου ότι «θα μπορούσε» να ψηφίσει ένα κόμμα Σαμαρά και άλλο να βρεθεί μπροστά σε ψηφοδέλτιο, αρχηγό, υποψηφίους και πρόγραμμα και να αποφασίσει ότι πράγματι θα το ψηφίσει. Η προσδοκία σχεδόν πάντα είναι μεγαλύτερη από την πραγματική εκλογική δέσμευση.
Την επομένη της ανακοίνωσης αρχίζουν τα δύσκολα
Από τη στιγμή που ο Αντώνης Σαμαράς πατήσει το κουμπί, όλα αλλάζουν. Δεν θα είναι πλέον ένας πρώην πρωθυπουργός που παρεμβαίνει επιλεκτικά και προκαλεί αναταράξεις στη ΝΔ. Θα είναι αρχηγός κόμματος. Και τότε θα αρχίσουν οι ερωτήσεις που σήμερα μπορούν να περιμένουν.
Ποιοι βουλευτές θα τον ακολουθήσουν; Ποια στελέχη θα εμφανιστούν δίπλα του; Ποιος θα είναι ο οικονομικός του λόγος; Με ποιους θα συνεργαστεί; Ποιο είναι το σχέδιό του για τη διακυβέρνηση; Και κυρίως, πόσο παίρνει; Από εκείνη τη στιγμή κάθε δημοσκόπηση γίνεται εξετάσεις. Εάν ένα νέο κόμμα ξεκινήσει χαμηλότερα από τις προσδοκίες που έχουν δημιουργηθεί γύρω του, το πολιτικό κεφάλαιο μπορεί να αρχίσει να απομειώνεται αντί να αυξάνεται.
Όσο περιμένει, πιέζεται η ΝΔ
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο ο χρόνος μπορεί να δουλεύει υπέρ του. Ο Σαμαράς δεν χρειάζεται σήμερα να πάρει ούτε μία ψήφο για να δημιουργήσει πρόβλημα στη Νέα Δημοκρατία. Αρκεί η πιθανότητα ότι μπορεί να πάρει αύριο. Κάθε μονάδα που δυνητικά μπορεί να αφαιρεθεί από τη ΝΔ αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζουν οι εκλογές και η συζήτηση μετακινείται από το ποιος θα είναι πρώτος στο εάν ο πρώτος μπορεί να κυβερνήσει. Αυτό ακριβώς αυξάνει τη διαπραγματευτική αξία της αναμονής.
Ο πρώην πρωθυπουργός μπορεί να παρακολουθεί τις δημοσκοπήσεις, τις κυβερνητικές φθορές, τις κινήσεις στα δεξιά της ΝΔ και την πορεία προς τις κάλπες χωρίς να έχει ακόμη αναλάβει το κόστος ενός οργανωμένου κομματικού εγχειρήματος.
Το timing μπορεί να είναι το πραγματικό όπλο
Υπάρχει και κάτι ακόμη. Ένα κόμμα που ανακοινώνεται πολύ νωρίς πρέπει να επιβιώσει επί μήνες μέσα στην καθημερινή πολιτική φθορά. Να παράγει θέσεις, να απαντά στην επικαιρότητα, να συγκροτεί ψηφοδέλτια, να αντιμετωπίζει εσωτερικές αντιπαραθέσεις και να περνά συνεχώς από τη βάσανο των δημοσκοπήσεων. Ένα κόμμα που εμφανίζεται πιο κοντά στις εκλογές μπορεί να επιχειρήσει να αξιοποιήσει το σοκ της ανακοίνωσης, τη δημοσιότητα και τη δυναμική του καινούργιου σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Βεβαίως, υπάρχει και το αντίθετο ρίσκο. Όσο καθυστερεί τόσο περιορίζεται ο χρόνος για οργάνωση, στελέχωση και δημιουργία πραγματικού κομματικού μηχανισμού. Και μια υπερβολικά μεγάλη αναμονή μπορεί τελικά να μετατρέψει την προσδοκία σε κόπωση.
Ο Σαμαράς μπορεί να θέλει κάτι μεγαλύτερο από ένα ποσοστό
Το πιο ενδιαφέρον όμως βρίσκεται αλλού. Εάν ο πραγματικός στόχος του Αντώνη Σαμαρά δεν είναι απλώς να καταγράψει ένα ποσοστό στα δεξιά της ΝΔ, αλλά να επηρεάσει τη μετεκλογική αρχιτεκτονική, τότε το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο πόσους ψηφοφόρους μπορεί να πάρει. Είναι πόσο μπορεί να επηρεάσει τη δυνατότητα της ΝΔ να φτάσει στην αυτοδυναμία και τι πολιτικές εξελίξεις μπορεί να προκαλέσει μια τέτοια αδυναμία. Και εκεί βρίσκεται το παράδοξο. Όλοι περιμένουν την ανακοίνωση επειδή θεωρούν ότι τότε θα αρχίσει το πολιτικό παιχνίδι του Αντώνη Σαμαρά. Μπορεί όμως το παιχνίδι να έχει ήδη αρχίσει.Και όσο ο πρώην πρωθυπουργός δεν ανοίγει τα χαρτιά του, η Νέα Δημοκρατία είναι αναγκασμένη να υπολογίζει έναν αντίπαλο του οποίου δεν γνωρίζει ούτε το πραγματικό μέγεθος ούτε την ημερομηνία εμφάνισης. Γι’ αυτό ίσως το πιο σωστό ερώτημα δεν είναι πλέον, «πότε θα κάνει κόμμα ο Σαμαράς;».
Είναι, «μέχρι πότε τον συμφέρει να μας αφήνει να αναρωτιόμαστε;»