Η συζήτηση για τον εξορθολογισμό των κοινωνικών επιδομάτων εξελίσσεται σε πολιτικό τεστ για τη Νέα Δημοκρατία. Πίσω από τις παρεμβάσεις του Παύλου Μαρινάκη και του Μάκη Βορίδη βρίσκεται η επιδίωξη να απαντηθεί η πίεση επιχειρήσεων που αναζητούν προσωπικό, αλλά και να ενισχυθούν οι δεσμοί με ένα παραδοσιακό εκλογικό ακροατήριο της παράταξης. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύεται ο κίνδυνος να εκπέμψει η κυβέρνηση μήνυμα περιορισμού της κοινωνικής προστασίας, ανοίγοντας ένα μέτωπο με προεκλογικό κόστος.
Η παρέμβαση Βορίδη και η «στρατηγική ανεργία»
Ο Μάκης Βορίδης, στη χθεσινή του παρέμβασή του στο Action 24, έδωσε ευρύτερο περιεχόμενο στη συζήτηση. Εστίασε στη συνολική λειτουργία των παροχών από κοινωνικά επιδόματα και στο ενδεχόμενο η συσσώρευσή τους να αποθαρρύνει την αναζήτηση εργασίας. Επικαλέστηκε το παράδειγμα ενός αθροίσματος επιδομάτων και διευκολύνσεων που μπορεί, κατά την εκτίμησή του, να αντιστοιχεί σε χίλια ευρώ μηνιαίως.
Η πολιτική στόχευση αυτής της προσέγγισης είναι ευδιάκριτη. Επαγγελματίες, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες και εργαζόμενοι που στηρίζουν τη ΝΔ επιθυμούν κοινωνική πολιτική με συνοχή, σαφή κριτήρια και αποτελεσματικούς ελέγχους. Για αυτό το κοινό, η αποτροπή της λεγόμενης «στρατηγικής ανεργίας» συνδέεται με την αίσθηση δικαιοσύνης. Το κράτος να προστατεύει εκείνον που χρειάζεται βοήθεια, διατηρώντας ταυτόχρονα ισχυρό το κίνητρο για νόμιμη εργασία. Εκεί αναζητείται και το πολιτικό όφελος από το άνοιγμα της συζήτησης τώρα.
Η προσωπική πρόταση Μαρινάκη για επίδομα δύο μηνών
Ο Παύλος Μαρινάκης από την άλλη προχώρησε σε μια προσωπική και συγκεκριμένη πρόταση. Τον περιορισμό της διάρκειας του επιδόματος ανεργίας στους δύο μήνες και κατεύθυνση πόρων στην επιδότηση της εργασίας, μέσω ελάφρυνσης των ασφαλιστικών εισφορών. Την παρουσίασε ως προσωπική θέση που επιθυμεί να υπερασπιστεί προεκλογικά. Χθες επανήλθε, υποστηρίζοντας ότι προβλήθηκε αποσπασματικά η τοποθέτησή του και διευκρινίζοντας πως δεν πρόκειται για κυβερνητικό σχεδιασμό. Έδωσε έμφαση στη μετατροπή της επιδότησης ανεργίας σε επιδότηση εργασίας.
Ο Βόρειος Τομέας και η εκλογική ανάγνωση
Η επιλογή του έχει και εκλογική ανάγνωση, καθώς πολιτεύεται στον Βόρειο Τομέα Αθηνών. Στην περιοχή, επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις μεταφέρουν παράπονα για δυσκολίες στελέχωσης και εξεύρεσης προσωπικού για να εργαστεί. Στο παρασκήνιο περιγράφονται περιπτώσεις ανθρώπων που εργάζονται το καλοκαίρι στα νησιά και συνδυάζουν τις αποταμιεύσεις της σεζόν με χειμερινή επιδότηση ανεργίας και, ορισμένες φορές, αδήλωτη απασχόληση. Οι αναφορές αυτές τροφοδοτούν το επιχείρημα υπέρ αλλαγών, χωρίς να τεκμηριώνουν συνολικά τη συμπεριφορά των εποχικών εργαζομένων. Ο κ. Βορίδης, μάλιστα, διευκρίνισε ότι θεωρεί πως η παρέμβαση Μαρινάκη δεν αφορούσε τους εποχικά απασχολούμενους.
Η πρώτη ένσταση: Οι ασφαλιστικές δικλίδες
Στο εσωτερικό της ΝΔ, πάντως, καταγράφονται δύο διαφορετικές ενστάσεις. Η πρώτη αφορά την εφαρμογή. Στελέχη που βλέπουν θετικά την επιδότηση εργασίας επισημαίνουν ότι απαιτούνται ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε ένας εργοδότης να μην αποκτά κίνητρο να απολύσει εργαζομένους και να τους αντικαταστήσει με επιδοτούμενους ανέργους. Ρήτρες διατήρησης προσωπικού, έλεγχοι πραγματικής αύξησης των θέσεων και δεσμεύσεις για τη διάρκεια απασχόλησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις. Διαφορετικά, το μέτρο κινδυνεύει να χρηματοδοτήσει την ανακύκλωση εργαζομένων αντί να μειώσει την ανεργία.
Η δεύτερη ένσταση: Άνοιξε πρόωρα ένα δύσκολο μέτωπο
Η δεύτερη ένσταση είναι αμιγώς πολιτική. Γαλάζια στελέχη και βουλευτές θεωρούν ότι το θέμα άνοιξε πρόωρα, χωρίς επεξεργασμένο σχέδιο, προσφέροντας στην αντιπολίτευση πεδίο επίθεσης. Ο Στέλιος Πέτσας χαρακτήρισε άστοχη τη δήλωση, ενώ ο Γιάννης Παππάς υπερασπίστηκε τη σημασία του επιδόματος στις τουριστικές περιοχές. Η Νίκη Κεραμέως ξεκαθάρισε ότι η πρόταση δεν αποτελεί κυβερνητική θέση και πολλοί ερμηνεύουν αυτό το «κομψό» άδειασμα προς την πρόταση Μαρινάκη ως αποτέλεσμα του γεγονότος ότι και οι δύο εκλέγονται στην ίδια εκλογική περιφέρεια και μεταξύ τους υπάρχει ανταγωνισμός
Το πολιτικό στοίχημα για τη ΝΔ
Το πρόβλημα για τη ΝΔ είναι ότι το επιχειρηματικό της ακροατήριο συνυπάρχει με μισθωτούς, εποχικούς εργαζομένους και οικογένειες που εξαρτώνται από την κοινωνική προστασία. Η προσέγγιση της πρώτης ομάδας μπορεί να προκαλέσει ανασφάλεια στις υπόλοιπες. Και η έλλειψη προσωπικού δεν εξηγείται αποκλειστικά από τα επιδόματα. Οι αμοιβές, τα ωράρια, η στέγαση και η αντιστοίχιση δεξιοτήτων επηρεάζουν την αποδοχή μιας θέσης. Το πολιτικό στοίχημα είναι επομένως συγκεκριμένο. Περισσότερη εργασία με καλύτερους όρους, χωρίς ο εξορθολογισμός να μεταφραστεί στην κοινωνία ως προαναγγελία περικοπών.