Επιστρέφει η αγωνία και η αβεβαιότητα για τις τιμές στα καύσιμα και στην ενέργεια. Πόσο μπορούν να ανατρέψουν το καλάθι της ΔΕΘ και να οδηγήσουν σε έναν ακριβό χειμώνα.
Η φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη από το Σάλτσμπουργκ ήταν η πιο πολιτική του διημέρου και αυτή που δείχνει τον προβληματισμό που υπάρχει στο Μέγαρο Μαξίμου από τις εξελίξεις στο μέτωπο των καυσίμων και της ενέργειας. Ο πρωθυπουργός, δίπλα στον Αυστριακό καγκελάριο, είπε ότι η απάντηση της Ευρώπης στο αυξημένο ενεργειακό κόστος δεν μπορεί να είναι η αδράνεια, βάζοντας μαζί με τη Βιέννη το ζήτημα ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Η ενέργεια ξαναγίνεται το πιο επικίνδυνο πολιτικό μέτωπο, ακριβώς τη στιγμή που κλειδώνει το πακέτο της Θεσσαλονίκης.
Χωρίς «μαγικές λύσεις» και με το βλέμμα στην Ευρώπη
Ο πρωθυπουργός φρόντισε να χαμηλώσει τις προσδοκίες. Παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχουν εύκολες και μαγικές λύσεις, ότι ο πληθωρισμός βγήκε παντού υψηλότερος από τις εκτιμήσεις και ότι το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό αλλά αυστριακό, γερμανικό, γαλλικό και ισπανικό, δηλαδή ευρωπαϊκό. Έτσι άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συζήτησης για έκτακτα ευρωπαϊκά μέτρα στήριξης αν τα πράγματα ξεφύγουν ξανά στα Στενά του Ορμούζ, κάτι που από μόνο του δείχνει πόσο ρευστό θεωρείται το τοπίο στο Μαξίμου.
Οι πρώτες παρεμβάσεις και το κόστος για τον προϋπολογισμό
Προς το παρόν η κυβέρνηση επιλέγει τη γραμμή των στοχευμένων παρεμβάσεων. Η κρατική επιδότηση των 10 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης για ολόκληρο τον Αύγουστο, μαζί με την έκπτωση των 5 λεπτών από τα διυλιστήρια, ανεβάζει τη συνολική ελάφρυνση στα 15 λεπτά ανά λίτρο, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 30 εκατομμύρια ευρώ. Με μέση τιμή ντίζελ κοντά στα 2 ευρώ, το μέτρο επαναφέρει την αντλία λίγο κάτω από τα 1,90, χωρίς κανείς να μπορεί να εγγυηθεί πόσο θα κρατήσει.
Το δημοσιονομικό περιθώριο και το αφήγημα της ΔΕΘ
Ο Παύλος Μαρινάκης έδωσε το δημοσιονομικό πλαίσιο των παρεμβάσεων που μπορεί να υπάρξουν με αριθμούς. Περίπου 150 με 200 εκατομμύρια περιθώριο για φέτος, γύρω στο ένα δισεκατομμύριο για το 2027, 83 φορολογικοί συντελεστές μειωμένοι ή καταργημένοι και ρητή άρνηση για οριζόντια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, επειδή το κόστος θεωρείται απαγορευτικό. Το επιχείρημα του κυβερνητικού εκπροσώπου είναι ότι αν είχαν υιοθετηθεί οι προτάσεις της αντιπολίτευσης, σήμερα δεν θα υπήρχε ούτε αυτό το περιθώριο. Είναι το ίδιο επιχείρημα που η Πειραιώς προετοιμάζεται να χρησιμοποιήσει και στη ΔΕΘ, με όρους αξιοπιστίας και κοστολόγησης.
Μπορεί το ενεργειακό κόστος να μικρύνει το καλάθι της ΔΕΘ;
Μπορεί το ενεργειακό πρόβλημα να ανατρέψει τον σχεδιασμό για το καλάθι της ΔΕΘ; Το πακέτο της Θεσσαλονίκης ξεκινά από περίπου ένα δισεκατομμύριο, με τους πιο αισιόδοξους να φτάνουν το τελικό ποσό γύρω στα δύο δισ. ευρώ, αλλά η πλήρης γνώση θα υπάρχει στα τέλη Αυγούστου, όταν θα υπάρχει καθαρότερη εικόνα για τα τουριστικά έσοδα, τις φορολογικές εισπράξεις και τις τιμές ενέργειας. Όμως κάθε νέα επιδότηση καυσίμων, κάθε έκτακτο μέτρο για το ρεύμα, αφαιρεί από το ίδιο ταμείο που προορίζεται για φοροελαφρύνσεις, εισφορές και στεγαστικό. Στο οικονομικό επιτελείο το ξέρουν και γι’ αυτό κρατούν το τελικό μέγεθος ανοιχτό μέχρι την τελευταία στιγμή.
Ο πληθωρισμός πιέζει και ο χειμώνας προμηνύεται δύσκολος
Τα στοιχεία όμως δεν βοηθούν. Ο πληθωρισμός τον Ιούνιο έφτασε στο 4,4% από 2,8% πέρυσι, με τα καύσιμα να τρέχουν με 12% και το φυσικό αέριο με 24,6%, ενώ η στέγαση παραμένει η βαρύτερη επιβάρυνση με αύξηση 10,6%. Αν το ενεργειακό σοκ περάσει και στον δομικό πληθωρισμό, όπως προειδοποιεί η Τράπεζα της Ελλάδος, με τη νέα επιβάρυνση από το ETS2 να προστίθεται στον λογαριασμό, τότε ο χειμώνας θα βρει την κυβέρνηση να μοιράζει παροχές και τα νοικοκυριά να τις χάνουν στους λογαριασμούς.
Η αντιπολίτευση ανεβάζει τους τόνους
Η αντιπολίτευση ήδη ανεβάζει τους τόνους. Το ΠΑΣΟΚ μιλά για προχειρότητα και ασυνέπεια στις ανακοινώσεις για τα καύσιμα, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης πριν λίγες μέρες παρουσίασε πρόγραμμα για μείωση του κόστους ρεύματος κατά 20% έως το τέλος του 2027. Ο ΣΥΡΙΖΑ επιμένει στη μείωση ΦΠΑ και ΕΦΚ και προειδοποιεί ότι η αισχροκέρδεια θα καταπιεί το δεκάλεπτο της βενζίνης.
Το πραγματικό πολιτικό στοίχημα
Το πολιτικό στοίχημα πάντως, με βάση τις νέες εξελίξεις και εφόσον τα πράγματα δεν ομαλοποιηθούν στη σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν, δεν θα είναι τι θα εξαγγελθεί από το βήμα της Θεσσαλονίκης, αλλά αν όσα εξαγγελθούν θα αντέξουν μέχρι να εφαρμοστούν ή αν θα φαντάζουν λίγα.