Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου εξελίσσεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα ενεργειακό καλώδιο. Μετατρέπεται σε δοκιμασία κυριαρχικών δικαιωμάτων, διπλωματικής αξιοπιστίας και αποτρεπτικής ισχύος. Η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι το έργο θα προχωρήσει. Η Άγκυρα, όμως, απαιτεί προηγούμενη ενημέρωση, διεκδικώντας ουσιαστικά δικαίωμα έγκρισης για έρευνες σε περιοχές που θεωρεί αμφισβητούμενες.
Το καλώδιο περιμένει ακόμη το ερευνητικό πλοίο
Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι η διασύνδεση θα ολοκληρωθεί και ότι κανένα τρίτο κράτος δεν έχει δικαίωμα συναπόφασης. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει δηλώσει ότι, εφόσον χρειαστεί, οι έρευνες μπορούν να προστατευθούν από φρεγάτες και αναβαθμισμένα F-16.
Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, θα αρχίσει όταν εκδοθεί η NAVTEX και το ερευνητικό πλοίο επιχειρήσει να κινηθεί στην επίμαχη περιοχή. Μέχρι τότε οι δεσμεύσεις παραμένουν δηλώσεις. Εάν η Αθήνα αποδεχθεί, έστω και σιωπηρά, ότι απαιτείται τουρκική συναίνεση, η Άγκυρα θα έχει αποκτήσει στην πράξη δικαίωμα λόγου εκεί όπου η Ελλάδα υποστηρίζει ότι ασκεί νόμιμα κυριαρχικά δικαιώματα.
Η πραγματική διαδρομή του τουρκικού drone
Το τουρκικό UAV με κωδικό «DOGUS02» φέρεται να απογειώθηκε από την περιοχή των Δαρδανελλίων και να κινήθηκε στο Θρακικό Πέλαγος, ανάμεσα στην Ίμβρο, τη Σαμοθράκη και τις ακτές του Έβρου. Πετώντας σε ύψος περίπου 17.000 ποδών, πραγματοποίησε επαναλαμβανόμενες κυκλικές διαδρομές, οι οποίες παραπέμπουν σε αποστολή επιτήρησης.
Κατά την πτήση του εισήλθε χωρίς σχέδιο πτήσης στο FIR Αθηνών, παραβίασε τον εθνικό εναέριο χώρο και βρέθηκε κάποια στιγμή στα όρια της τερματικής περιοχής του αεροδρομίου της Αλεξανδρούπολης. Την ίδια ώρα απογειωνόταν επιβατικό αεροσκάφος, στο οποίο δόθηκαν προληπτικά οδηγίες για διαφορετική πορεία, ώστε να διατηρηθεί η απαραίτητη απόσταση. Δεν σημειώθηκε παρενόχληση ούτε τέθηκε σε άμεσο κίνδυνο η πολιτική πτήση.
Ζεύγος ελληνικών F-16 απογειώθηκε, αναγνώρισε και αναχαίτισε το UAV, το οποίο απομακρύνθηκε προς τις τουρκικές ακτές. Το περιστατικό δεν ήταν απλώς μία ακόμη παράβαση. Δοκίμασε τα ελληνικά αντανακλαστικά σε μια περιοχή ιδιαίτερης γεωστρατηγικής σημασίας.
Η Άγκυρα θέλει λόγο ακόμη και για τη Ρόδο
Είχε προηγηθεί η τουρκική προειδοποίηση για την πιθανή δημιουργία βάσης ελληνικών drones στη Ρόδο. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε ότι μια τέτοια εγκατάσταση θα παραβίαζε το αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς του νησιού και προειδοποίησε ότι θα ληφθούν «τα απαραίτητα μέτρα». Η δημιουργία της βάσης, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από την Αθήνα.
Η Τουρκία επιχειρεί έτσι να αποκτήσει λόγο όχι μόνο για τις θαλάσσιες έρευνες, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα οργανώνει την άμυνα των νησιών της. Από το καλώδιο μέχρι τα drones και από τα θαλάσσια πάρκα μέχρι τους Patriot, κάθε ελληνική κίνηση παρουσιάζεται ως ενέργεια που χρειάζεται τουρκική έγκριση.
Ο κίνδυνος του «ατυχήματος» στο πεδίο
Εάν οι έρευνες για το καλώδιο επαναφέρουν πολεμικά πλοία και αεροσκάφη στην ίδια περιορισμένη θαλάσσια ζώνη, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται σε μια προσχεδιασμένη σύγκρουση. Ένας λανθασμένος χειρισμός, μια επικίνδυνη προσέγγιση, μια λανθασμένη εκτίμηση προθέσεων ή μια αναχαίτιση κοντά σε πολιτική πτήση μπορούν να δημιουργήσουν θερμό επεισόδιο χωρίς καμία πλευρά να το έχει αρχικά επιδιώξει.
Αυτό είναι το πραγματικό όριο των «ήρεμων νερών». Οι δίαυλοι επικοινωνίας είναι απαραίτητοι, αλλά δεν αρκούν όταν στο πεδίο συσσωρεύονται πλοία, μαχητικά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Όσο πυκνώνουν οι προκλήσεις, τόσο μικραίνει ο χρόνος πολιτικής αντίδρασης σε ένα ενδεχόμενο «ατύχημα».
Το καλώδιο είναι πλέον το τεστ. Εάν οι έρευνες ξεκινήσουν και ολοκληρωθούν, η Ελλάδα θα αποδείξει ότι οι δηλώσεις της συνοδεύονται από πράξεις. Εάν αναβάλλονται διαρκώς υπό τον φόβο της έντασης, η Άγκυρα θα έχει πετύχει τον στόχο της χωρίς να χρειαστεί να κόψει ούτε ένα μέτρο καλωδίου.