Αμετάβλητο στο 2,5% αναμένεται να διατηρήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) το επιτόκιο καταθέσεων στη συνεδρίαση της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, καθώς η νέα ενεργειακή κρίση και η επιβράδυνση της οικονομίας δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον για τη νομισματική πολιτική.
Παρά την εκτίναξη του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, οι αγορές δεν αναμένουν άμεση παρέμβαση από τη Φρανκφούρτη. Ωστόσο, το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων τους επόμενους μήνες παραμένει ανοικτό, με τον Δεκέμβριο να θεωρείται πιθανός χρόνος για την επόμενη κίνηση.
Η ΕΚΤ έχει ήδη προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο 2026, κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο και άλλες 25 τον Σεπτέμβριο. Έτσι, το επιτόκιο καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 2,5%, από 2% στις αρχές του έτους.
Στο 3,8% ο πληθωρισμός – Το ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στο Ιράν
Η σημαντικότερη πρόκληση για την ΕΚΤ παραμένει η άνοδος των τιμών, την οποία τροφοδοτούν οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έφτασε το 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, απομακρυνόμενος αισθητά από τον στόχο του 2%.
Η ενέργεια αποτελεί τον βασικό παράγοντα των ανατιμήσεων, με τις τιμές της να καταγράφουν ετήσια αύξηση κοντά στο 19%.
Αντίθετα, ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, περιορίστηκε στο 2,5%, έναντι 2,4% τον Φεβρουάριο.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το αυξημένο ενεργειακό κόστος δεν έχει ακόμη μεταφερθεί σε μεγάλη έκταση στις υπόλοιπες τιμές της οικονομίας.
Ωστόσο, όσο παραμένουν ακριβά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι επιχειρήσεις να μετακυλίσουν μέρος του πρόσθετου κόστους στους καταναλωτές.
Γιατί η ΕΚΤ δεν βιάζεται να αυξήσει ξανά τα επιτόκια
Παρά τις πληθωριστικές πιέσεις, η σημερινή οικονομική συγκυρία διαφέρει σημαντικά από την περίοδο 2021-2022, όταν ο πληθωρισμός είχε φτάσει σε διψήφια επίπεδα.
Τότε, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, οι υψηλές αποταμιεύσεις των νοικοκυριών και τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης είχαν ενισχύσει τη ζήτηση.
Σήμερα, αντίθετα, η καταναλωτική ζήτηση είναι πιο συγκρατημένη, περιορίζοντας τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να προχωρούν σε μεγάλες αυξήσεις τιμών.
Παράλληλα, η οικονομική ανάπτυξη στην Ευρωζώνη παραμένει σχετικά χαμηλή, κοντά στο 1,2% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
Η ΕΚΤ καλείται επομένως να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό χωρίς να προκαλέσει μεγαλύτερη επιβράδυνση στην οικονομική δραστηριότητα.
Το σενάριο αύξησης στο 2,75% τον Δεκέμβριο
Οι επενδυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιη τη διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα κατά τη συνεδρίαση της Πέμπτης.
Η προσοχή στρέφεται πλέον στον Δεκέμβριο, όταν θα υπάρχουν περισσότερα οικονομικά στοιχεία για την πορεία του πληθωρισμού και τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg, η ΕΚΤ ενδέχεται να προχωρήσει σε μία ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, ανεβάζοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,75%.
Οι αγορές χρήματος προεξοφλούν επίσης το ενδεχόμενο δύο έως τριών πρόσθετων αυξήσεων μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο.
Ωστόσο, οι προβλέψεις αυτές δεν αποτελούν ειλημμένες αποφάσεις και μπορεί να αναθεωρηθούν ανάλογα με την πορεία της οικονομίας.
Ο ρόλος των ομολόγων στις αποφάσεις της ΕΚΤ
Ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τη νομισματική πολιτική είναι η αύξηση των αποδόσεων των κρατικών και εταιρικών ομολόγων.
Οι υψηλότερες αποδόσεις ανεβάζουν το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, περιορίζοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων επενδύσεων.
Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί από μόνη της περιοριστικά στην οικονομική δραστηριότητα, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάγκη πρόσθετων αυξήσεων επιτοκίων.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, έχει επισημάνει ότι τα τελευταία στοιχεία δεν αποδεικνύουν μέχρι στιγμής μια γενικευμένη και διαρκή άνοδο του δομικού πληθωρισμού.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει επίσης αναγνωρίσει ότι η αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων ενδέχεται να επιβραδύνει την ανάπτυξη και να περιορίσει τη μεταφορά του υψηλότερου ενεργειακού κόστους στις τελικές τιμές.
Τι σημαίνει το «πάγωμα» για δάνεια και νοικοκυριά
Η διατήρηση των επιτοκίων στο 2,5% σημαίνει ότι δεν αναμένεται νέα άμεση επιβάρυνση από αύξηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ.
Για τα νοικοκυριά με στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, ωστόσο, η μηνιαία δόση εξακολουθεί να εξαρτάται από την πορεία του Euribor και τους όρους κάθε δανειακής σύμβασης.
Αντίστοιχα, επιχειρήσεις που σχεδιάζουν νέες επενδύσεις παρακολουθούν τις αποφάσεις της ΕΚΤ, καθώς επηρεάζουν το κόστος χρηματοδότησής τους.
Το βασικό δίλημμα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι πλέον σαφές: Να περιορίσει τις νέες πληθωριστικές πιέσεις χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά μια οικονομία που ήδη αναπτύσσεται με χαμηλούς ρυθμούς.
Η συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου αναμένεται να δώσει περισσότερες ενδείξεις για το εάν η ΕΚΤ προετοιμάζει νέα αύξηση επιτοκίων πριν από το τέλος του 2026.
