Νέο κύκλο ερωτημάτων για τους κυβερνητικούς χειρισμούς στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου προκαλεί η δημόσια αναφορά του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, ότι οι πολιτικοί αρχηγοί αναμένεται να λάβουν και το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης που απέστειλε η Γαλλία προς την Τουρκία και την Αίγυπτο. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση φαίνεται να δημιουργεί διαφορετικές προσδοκίες ως προς το εύρος της ενημέρωσης που θα παράσχει το υπουργείο Εξωτερικών, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, από το Μέγαρο Μαξίμου δεν επιβεβαιώνεται ότι υπάρχει σχεδιασμός για παράδοση του ίδιου του διπλωματικού εγγράφου.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η αντιπολίτευση ζητά εδώ και ημέρες σαφείς απαντήσεις για το περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης, τις συνθήκες υπό τις οποίες αυτή απεστάλη και τη σημασία της για τις έρευνες που συνδέονται με το έργο. Έτσι, η προαναγγελία Χατζηδάκη δημιουργεί ένα επιπλέον ερώτημα: θα περιοριστεί η ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών σε μια αναλυτική παρουσίαση των διπλωματικών χειρισμών ή θα περιλαμβάνει και την πρόσβαση στο ίδιο το έγγραφο;
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, μιλώντας στα Παραπολιτικά 90,1 και στην εκπομπή «Εκείνη κι εγώ», ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θα επικοινωνήσει με τους πολιτικούς αρχηγούς, προκειμένου να πραγματοποιηθούν κατ’ ιδίαν συναντήσεις είτε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου είτε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου. «Θα τους δοθεί, απ’ όσο καταλαβαίνω, και το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης», σημείωσε χαρακτηριστικά, αφήνοντας, ωστόσο, ανοιχτό το ενδεχόμενο η συγκεκριμένη πληροφορία να μην αποτελεί οριστικοποιημένη απόφαση.
Η διατύπωση «απ’ όσο καταλαβαίνω» έχει τη δική της σημασία, καθώς δεν συνιστά σαφή ανακοίνωση ειλημμένης κυβερνητικής απόφασης. Ωστόσο, όταν προέρχεται από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, εύλογα δημιουργεί προσδοκίες για το περιεχόμενο και το επίπεδο της ενημέρωσης που θα ακολουθήσει.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση και το διπλωματικό παρασκήνιο
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η διπλωματική κίνηση της Γαλλίας, η οποία προχώρησε σε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία και την Αίγυπτο, ενημερώνοντάς τες για τις εργασίες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η υπόθεση αφορά το έργο Great Sea Interconnector (GSI), που προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης με την Κύπρο μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου, με προοπτική μελλοντικής επέκτασης προς το Ισραήλ. Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς φιλοδοξεί να τερματίσει την ηλεκτρική απομόνωση της Κύπρου και να ενισχύσει τη διασύνδεσή της με το ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο.
Η γαλλική εμπλοκή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς στο έργο συμμετέχουν γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα, ενώ η επανεκκίνηση των ερευνών συνδέεται με τη δραστηριότητα γαλλικού ερευνητικού πλοίου. Η διπλωματική ενημέρωση των γειτονικών χωρών από το Παρίσι άνοιξε, ωστόσο, μια ευρύτερη συζήτηση για το περιεχόμενο της διακοίνωσης και τις πολιτικές και νομικές προεκτάσεις της.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι η γαλλική κίνηση είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης προς την Τουρκία ούτε αναγνώριση δικαιωμάτων της στην περιοχή. Όπως έχει υποστηρίξει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, η αδειοδότηση των ερευνών έγινε από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές και δεν υπήρξε ανάγκη έγκρισης από τρίτη χώρα.
Μάλιστα, ο κ. Μαρινάκης έχει χαρακτηρίσει τη ρηματική διακοίνωση μια συνήθη μορφή διπλωματικής επικοινωνίας, υποστηρίζοντας ότι δεν παράγει έννομες συνέπειες και δεν μεταβάλλει το καθεστώς των κυριαρχικών δικαιωμάτων. Παράλληλα, έχει διαβεβαιώσει ότι τα πολιτικά κόμματα θα ενημερωθούν από το υπουργείο Εξωτερικών.
Η τουρκική αντίδραση και οι αιτιάσεις της αντιπολίτευσης
Η συζήτηση για τη γαλλική διακοίνωση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την αντίδραση της Άγκυρας. Μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις έρευνες, η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία σε τμήμα της περιοχής και επικαλούμενη τις δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτικής αντιπαράθεσης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν να αποσαφηνιστεί εάν και σε ποιο βαθμό η γαλλική διπλωματική ενημέρωση δημιουργεί νέα δεδομένα ή μπορεί να αξιοποιηθεί από την Τουρκία για την προβολή των διεκδικήσεών της.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ζητήσει επίσημη ενημέρωση, θέτοντας ερωτήματα για τον λόγο που κρίθηκε αναγκαία η ρηματική διακοίνωση, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ζητήσει να δοθεί στη δημοσιότητα το σχετικό κείμενο. Από την πλευρά του, το ΚΚΕ έχει διατυπώσει σοβαρές επιφυλάξεις για τις ενδεχόμενες συνέπειες της συγκεκριμένης διαδικασίας στα ζητήματα δικαιοδοσίας.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, απορρίπτει τις αιτιάσεις περί υποχώρησης και υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν έχει εκχωρήσει κανένα δικαίωμα ούτε έχει αναγνωρίσει αρμοδιότητες στην Τουρκία. Ο Κωστής Χατζηδάκης, μάλιστα, έχει υπερασπιστεί τους κυβερνητικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι η χώρα ενισχύει τη θέση της χωρίς περιττές εντάσεις και ότι η συμμετοχή γαλλικών εταιρειών στο έργο αποτελεί ένδειξη στήριξης της ενεργειακής στρατηγικής της Ελλάδας.
Στο μικροσκόπιο η ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών
Η προγραμματισμένη ενημέρωση από τον Γιώργο Γεραπετρίτη αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει την πρώτη οργανωμένη ευκαιρία να παρουσιαστούν στους πολιτικούς αρχηγούς οι διπλωματικές κινήσεις που έγιναν γύρω από το έργο και να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα που έχουν τεθεί.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν θα υπάρξει πρόσβαση στο πλήρες κείμενο της γαλλικής διακοίνωσης ή εάν η ενημέρωση θα περιοριστεί στην περιγραφή του περιεχομένου της από τον υπουργό Εξωτερικών. Η διάκριση δεν είναι τυπική, καθώς η άμεση γνώση του εγγράφου θα επιτρέψει στους πολιτικούς αρχηγούς να αξιολογήσουν οι ίδιοι τις διατυπώσεις που χρησιμοποιήθηκαν και να σχηματίσουν σαφέστερη εικόνα για τους διπλωματικούς χειρισμούς.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση αναδεικνύει τη δυσκολία της κυβέρνησης να διαχειριστεί ταυτόχρονα δύο μέτωπα: αφενός την προώθηση ενός σημαντικού ενεργειακού έργου με γεωπολιτική διάσταση και αφετέρου την πολιτική πίεση που δέχεται στο εσωτερικό για τους χειρισμούς της απέναντι στην Τουρκία.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις επαφές του Γιώργου Γεραπετρίτη με τους πολιτικούς αρχηγούς και κυρίως στο εάν η προαναγγελία του Κωστή Χατζηδάκη για παράδοση της ρηματικής διακοίνωσης θα επιβεβαιωθεί στην πράξη. Μέχρι τότε, η απόσταση ανάμεσα σε όσα προανήγγειλε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και σε όσα επιβεβαιώνονται από το Μέγαρο Μαξίμου παραμένει ένα πολιτικό ερώτημα που ζητά απάντηση.
