Σαφή απάντηση στις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έδωσε η Αθήνα, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση των επίμαχων ερευνών που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Παρά τις διαβεβαιώσεις της Άγκυρας ότι το ζήτημα με τις NAVTEX έχει επιλυθεί, ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι οι διαδικασίες προχωρούν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, χωρίς να απαιτείται τουρκική έγκριση.
Νέο επεισόδιο στη διπλωματική αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου καταγράφεται το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, με επίκεντρο τις έρευνες του γαλλικού σκάφους Abeille Marengo στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική πλευρά απάντησε στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ο οποίος επιχείρησε να εμφανίσει το ζήτημα των πρόσφατων NAVTEX ως διευθετημένο.
Οι διαφορετικές τοποθετήσεις αναδεικνύουν ότι, παρά την αποκλιμάκωση της δημόσιας ρητορικής, εξακολουθούν να υφίστανται ουσιαστικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες και τα δικαιώματα διεξαγωγής ερευνών στην περιοχή.
Η απάντηση της Αθήνας: «Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά»
Ελληνικές διπλωματικές πηγές ξεκαθάρισαν ότι η Αθήνα δεν αναγνωρίζει στην Άγκυρα αρμοδιότητα να εγκρίνει τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Η τοποθέτηση αποτελεί απάντηση στους ισχυρισμούς του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών σχετικά με τις άδειες για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.
Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι οι ενέργειές της στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και ότι δεν τίθεται ζήτημα αποδοχής τουρκικής δικαιοδοσίας στις περιοχές των προγραμματισμένων εργασιών.
Φιντάν: «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά»
Νωρίτερα, ο Χακάν Φιντάν, απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη, επιχείρησε να υποβαθμίσει τη διπλωματική ένταση που είχε δημιουργηθεί.
«Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, αναφερόμενος στις έρευνες του γαλλικού σκάφους και στις NAVTEX που εκδόθηκαν για το έργο.
Παράλληλα, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το πρόβλημα που είχε ανακύψει με τις ναυτικές αναγγελίες έχει επιλυθεί.
Ωστόσο, δεν δόθηκαν περισσότερες διευκρινίσεις για το περιεχόμενο ή τους όρους της υποτιθέμενης διευθέτησης.
Η ελληνική απάντηση δείχνει ότι η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει τις τουρκικές δηλώσεις ως ένδειξη αλλαγής του νομικού καθεστώτος των ερευνών.
Τι είχε προηγηθεί με τις τουρκικές NAVTEX
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε όταν η Άγκυρα αντέδρασε στον σχεδιασμό ερευνών του γαλλικού σκάφους για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι το πλοίο προετοιμάζεται να πραγματοποιήσει δραστηριότητες σε περιοχή που η Τουρκία θεωρεί ότι ανήκει στη δική της υφαλοκρηπίδα.
Επικαλέστηκε μάλιστα τα εξωτερικά όρια που είχε γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, επιμένοντας ότι για τις σχετικές έρευνες απαιτείται τουρκική συγκατάθεση.
Η Άγκυρα ισχυρίστηκε επίσης ότι οι ναυτικές αναγγελίες που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία δεν ήταν εξουσιοδοτημένες και ανακοίνωσε την ακύρωσή τους από τουρκικής πλευράς.
Οι ισχυρισμοί αυτοί αμφισβητούνται από την Αθήνα και τη Λευκωσία, οι οποίες δεν αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία διαθέτει τη δικαιοδοσία που επικαλείται στις συγκεκριμένες περιοχές.
Το γαλλικό σκάφος και το σχέδιο για το υποθαλάσσιο καλώδιο
Στο επίκεντρο βρίσκεται το γαλλικό ερευνητικό πλοίο VB Abeille Marengo, το οποίο προετοιμάζεται να πραγματοποιήσει εργασίες για το έργο Great Sea Interconnector (GSI).
Πρόκειται για το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, που έχει ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η διασύνδεση αποσκοπεί στη σύνδεση των ηλεκτρικών συστημάτων των δύο χωρών μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου, ενισχύοντας τις δυνατότητες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τη διασύνδεση της Κύπρου με την ευρωπαϊκή αγορά.
Το πλοίο βρίσκεται σε προετοιμασία αναχώρησης από το Ηράκλειο της Κρήτης, με τον απόπλου του προς την περιοχή των ερευνών να τοποθετείται, σύμφωνα με τον μέχρι στιγμής σχεδιασμό, τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου.
Η ελληνική πλευρά είχε ήδη ξεκαθαρίσει από την Παρασκευή ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν σύμφωνα με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό της αρμόδιας εταιρείας.
Η Αθήνα επιμένει στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου
Η ελληνική διπλωματική απάντηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να καταστεί σαφές ότι η διεξαγωγή των ερευνών δεν εξαρτάται από τις τουρκικές αντιρρήσεις.
Σε προηγούμενη τοποθέτησή τους, ελληνικές διπλωματικές πηγές είχαν αναφέρει ότι οι εργασίες του γαλλικού πλοίου θα πραγματοποιηθούν σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα, καθώς και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι προβλέψεις του διεθνούς δικαίου της θάλασσας είναι σαφείς και δεν επιτρέπουν την ερμηνεία που επιχειρεί να προωθήσει η Άγκυρα.
Αντίθετα, η Τουρκία εξακολουθεί να επικαλείται δικές της διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα, διατηρώντας διαφορετική προσέγγιση ως προς τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το σημείο της διαφωνίας δεν είναι μόνο τεχνικό, αλλά αφορά ευρύτερα τις διεκδικήσεις και τις δικαιοδοσίες που προβάλλουν οι δύο πλευρές στην περιοχή.
Χατζηδάκης: Άδειες ζητήθηκαν αποκλειστικά από Ελλάδα και Κύπρο
Στο ζήτημα της αδειοδότησης είχε αναφερθεί και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, τονίζοντας ότι η εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο ζήτησε τις απαραίτητες άδειες αποκλειστικά από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX αποδεικνύει πως η Αθήνα δεν έχει αποδεχθεί την Άγκυρα ως ρυθμιστή των εργασιών.
Αντίστοιχα, η εκπρόσωπος Τύπου της Νέας Δημοκρατίας, Αλεξάνδρα Σδούκου, είχε επισημάνει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση προχωρά κανονικά.
Οι τοποθετήσεις αυτές εντάσσονται στη δημόσια προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να υπογραμμίσει τη συνέχιση του ενεργειακού σχεδιασμού, παρά τις ενστάσεις της Τουρκίας.
Η επόμενη δοκιμασία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν για ομαλοποίηση της κατάστασης και η άμεση απάντηση της Αθήνας δείχνουν ότι οι δύο πλευρές επιλέγουν διαφορετικές προσεγγίσεις στην παρουσίαση των τελευταίων εξελίξεων.
Η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανίσει το ζήτημα των NAVTEX ως επιλυμένο, ενώ η ελληνική πλευρά επιμένει ότι δεν υπάρχει λόγος να συζητηθούν αρμοδιότητες τις οποίες δεν αναγνωρίζει στην Τουρκία.
Το επόμενο πρακτικό βήμα είναι η αναμενόμενη αναχώρηση του Abeille Marengo και η έναρξη των προγραμματισμένων εργασιών.
Η εξέλιξη αυτή θα αποτελέσει σημαντική ένδειξη για το κατά πόσο η πρόσφατη διπλωματική αντιπαράθεση έχει αποκλιμακωθεί στην πράξη.
Το ουσιαστικό διακύβευμα παραμένει η δυνατότητα υλοποίησης ενός σημαντικού ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου, μέσα σε μια θαλάσσια περιοχή όπου οι ελληνοτουρκικές διαφωνίες εξακολουθούν να επηρεάζουν τις διπλωματικές ισορροπίες.
