Με αιχμή το SAFE και την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής αντίληψης απέναντι στις απειλές, ο Νίκος Δένδιας έστειλε από το Europa Forum Wachau 2026 στην Αυστρία μήνυμα με καθαρή ελληνική στόχευση. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν αφορά μόνο χρηματοδοτικά εργαλεία, προγράμματα και βιομηχανική παραγωγή. Αφορά πρώτα τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται ποιοι απειλούν την ασφάλειά της και ποιοι σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών της.
Το SAFE στο επίκεντρο της παρέμβασης
Ο κ. Δένδιας συμμετείχε στο φόρουμ που πραγματοποιήθηκε στην πόλη Κρεμς, με θέμα την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, μαζί με την υπουργό Άμυνας της Αυστρίας Klaudia Tanner και τον υπουργό Άμυνας της Μολδαβίας Anatolie Nosatii. Η παρέμβασή του είχε συγκεκριμένη στόχευση καθώς έθεσε το SAFE στο κέντρο της συζήτησης και ανέδειξε τα κενά του σημερινού σχεδιασμού.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι το SAFE δημιουργήθηκε λόγω της επείγουσας ανάγκης ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης. Παράλληλα, σημείωσε ότι η πίεση με την οποία σχεδιάστηκε ο μηχανισμός οδήγησε σε λάθη και άφησε ανοικτά διαρθρωτικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα.
Η αιχμή για όσους απειλούν και προβάλλουν αξιώσεις
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας αναφέρθηκε στην πιθανότητα χρηματοδότησης αμυντικών βιομηχανιών χωρών που απειλούν κράτη μέλη ή προβάλλουν αξιώσεις εναντίον τους. Ο κ. Δένδιας είπε ότι μια τέτοια ερμηνεία του κανονισμού SAFE, η οποία θα συνεπαγόταν «άνευ όρων χρηματοδότηση» τέτοιων αμυντικών βιομηχανιών, «δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κάποια μορφή ουδετερότητας».
Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει το SAFE ως ουδέτερο τεχνικό μηχανισμό. Το αντιμετωπίζει ως εργαλείο που πρέπει να υπηρετεί την ευρωπαϊκή ασφάλεια, χωρίς να δημιουργεί έμμεσες ενισχύσεις προς πλευρές που αμφισβητούν κράτη μέλη της Ένωσης.
Κοινή αντίληψη απειλών και κυριαρχικά δικαιώματα
Ο κ. Δένδιας συνέδεσε τη συζήτηση για το SAFE με τον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας. Όπως ανέφερε, μια συνεκτική ευρωπαϊκή πολιτική προϋποθέτει «κοινή αντίληψη των απειλών» και «πλήρη σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων» όλων των κρατών μελών.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Ο υπουργός περιέγραψε ένα περιβάλλον όπου ο αναθεωρητισμός, η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης και η διαρκής αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων αποτελούν «καθημερινές πραγματικότητες». Με αυτή τη διατύπωση έδειξε ότι η ελληνική εμπειρία δεν είναι περιφερειακή λεπτομέρεια της ευρωπαϊκής πολιτικής. Είναι μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Το SAFE δεν είναι δωρεάν χρήμα
Ο υπουργός στάθηκε και στην οικονομική διάσταση του μηχανισμού. Θέλησε να αποδομήσει την αντίληψη ότι το SAFE αποτελεί εύκολη χρηματοδοτική ευκαιρία χωρίς δημοσιονομικό κόστος. «Το SAFE δεν είναι δωρεάν», είπε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για «δάνειο» και για «δανικά χρήματα».
Με αυτόν τον τρόπο έστειλε μήνυμα δημοσιονομικής πειθαρχίας και στρατηγικής στόχευσης. Η Ελλάδα δεν ζητά λιγότερη ευρωπαϊκή άμυνα. Ζητά ακριβέστερη ευρωπαϊκή άμυνα. Ζητά πόρους που κατευθύνονται εκεί όπου παράγεται πραγματική ανθεκτικότητα, τεχνολογική ισχύς και ασφάλεια για τα κράτη μέλη.
Η κριτική στον σημερινό σχεδιασμό
Ο κ. Δένδιας ανέδειξε και ένα πρακτικό πρόβλημα του SAFE. Επισήμανε ότι, με τον τρόπο που έχει σχεδιαστεί, οι συμφωνίες πρέπει να προχωρήσουν γρήγορα και οι παραδόσεις να έχουν ολοκληρωθεί έως το 2030. Κατά την εκτίμησή του, αυτό καθιστά δύσκολη τη δημιουργία νέων γραμμών παραγωγής και νέων εργοστασίων στην Ευρώπη.
Το αποτέλεσμα, όπως εξήγησε, είναι ότι οι πόροι καταλήγουν κυρίως σε υπάρχοντα έργα, υπάρχουσες γραμμές παραγωγής και υπάρχουσες εταιρείες. Έτσι αυξάνεται η ζήτηση χωρίς να θεραπεύεται το πρόβλημα της προσφοράς. Η διατύπωσή του ήταν αιχμηρή: «Είναι εντελώς, εντελώς λάθος».
Η ανάγκη για εξυπνότερη αμυντική δαπάνη
Η κριτική του υπουργού δεν έμεινε στο επίπεδο της άρνησης. Ο κ. Δένδιας ζήτησε διαφορετικό τρόπο σκέψης στην ευρωπαϊκή αμυντική δαπάνη. «Πρέπει να είμαστε πιο έξυπνοι», ανέφερε, συνδέοντας τη φράση με την ανάγκη επένδυσης στην καινοτομία, στις τεχνολογίες διπλής χρήσης, στην έρευνα και στο ανθρώπινο δυναμικό.
Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε ότι οι αμυντικές δαπάνες, όταν σχεδιάζονται στρατηγικά, δεν αποτελούν εμπόδιο στην ανάπτυξη. Αντιθέτως, τις παρουσίασε ως πηγή εξειδικευμένης απασχόλησης, βιομηχανικής τεχνογνωσίας και τεχνολογικής ικανότητας.
Η ελληνική Ατζέντα 2030 ως παράδειγμα
Ο υπουργός συνέδεσε την ευρωπαϊκή συζήτηση με την ελληνική «Ατζέντα 2030». Τόνισε ότι η Ελλάδα δεν προχωρά απλώς στην απόκτηση νέων πλατφορμών, αλλά αναδιαμορφώνει τα θεμέλια της αμυντικής της αρχιτεκτονικής. Σε αυτό το πλαίσιο ανέδειξε τον ρόλο του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, που φέρνει κοντά τις Ένοπλες Δυνάμεις, τη βιομηχανία και τα ερευνητικά ιδρύματα.
Η φράση που συμπυκνώνει τη νέα λογική είναι η μετάβαση «από τις προμήθειες στην παραγωγή». Ο κ. Δένδιας χρησιμοποίησε ως παράδειγμα το αντι-drone σύστημα «Κένταυρος», το οποίο σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και δοκιμάστηκε στην Ελλάδα πριν αναπτυχθεί σε απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η Ελλάδα ως χώρα πρώτης γραμμής
Η παρέμβαση του υπουργού είχε και ευρύτερο γεωστρατηγικό βάθος. Ο κ. Δένδιας παρουσίασε τη γεωγραφική θέση της Ελλάδας ως «στρατηγικό πλεονέκτημα» και αναφέρθηκε ειδικά στην Αλεξανδρούπολη, την οποία χαρακτήρισε κρίσιμο κόμβο εφοδιαστικής του ΝΑΤΟ με σημαντικό ρόλο στη στήριξη της Ουκρανίας.
Με αυτή την αναφορά, η Ελλάδα προβάλλεται ως κράτος που δεν περιορίζεται στην υπεράσπιση των δικών του συνόρων. Συμβάλλει στη συνολική δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας, στη νατοϊκή εφοδιαστική αλυσίδα και στην ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα.
Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη πρέπει να αποκτήσει μηχανισμούς
Στο θεσμικό επίπεδο, ο κ. Δένδιας επανέφερε το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δεν πρέπει να παραμένει αδρανής ούτε να ενεργοποιείται επιλεκτικά. «Η ώρα για διαρθρωτική αλληλεγγύη είναι τώρα», ανέφερε, δίνοντας θεσμική διάσταση στο μήνυμα της ομιλίας του.
Η ελληνική θέση, όπως διατυπώθηκε στην Αυστρία, είναι ότι η Ευρώπη οφείλει να αποκτήσει μηχανισμούς με συγκεκριμένες δεσμεύσεις και προκαθορισμένα επιχειρησιακά όρια. Η ασφάλεια των εκτεθειμένων κρατών μελών πρέπει να αποτελεί σταθερό μέρος του ευρωπαϊκού σχεδιασμού.
Η ομιλία Δένδια στο Europa Forum Wachau 2026 κατέληξε σε ένα ευρύτερο συμπέρασμα για την Ευρώπη. Η αμυντική ενίσχυση της Ένωσης δεν έχει αξία αν αποσυνδεθεί από την πολιτική κρίση για τις απειλές. Το SAFE, σύμφωνα με την ελληνική οπτική, πρέπει να διορθωθεί ώστε να λειτουργεί ως εργαλείο ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας και όχι ως μηχανισμός που ενισχύει έμμεσα όσους αμφισβητούν κράτη μέλη.