Στο περιθώριο των περιφερειακών διεργασιών, η ελληνική διπλωματία επιβεβαίωσε εκ νέου τον ηγετικό της ρόλο στα Βαλκάνια. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πραγματοποίησε μια ιδιαίτερα σημαντική συνάντηση εργασίας στο Τίβατ του Μαυροβουνίου, όπου συνομίλησε σε θερμό κλίμα με τον Πρόεδρο της Σερβίας, Αλεξάντερ Βούτσιτς, με σκοπό την εμβάθυνση των παραδοσιακών σχέσεων των δύο χωρών.
Στο επίκεντρο της συζήτησης των δύο ηγετών βρέθηκε η ανάγκη για άμεση ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας, η οποία επεκτείνεται σε μια σειρά από στρατηγικούς τομείς. Ειδικότερα, έμφαση δόθηκε στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας, καθώς και στην αναβάθμιση της συνδεσιμότητας (connectivity) μέσω των οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων της περιοχής, κινήσεις που αναμένεται να διευκολύνουν σημαντικά το εμπόριο και τη μεταφορά αγαθών στα κεντρικά Βαλκάνια.
Η ευρωπαϊκή προοπτική του Βελιγραδίου
Πέρα από τα οικονομικά και ενεργειακά ζητήματα, οι δύο άνδρες αντάλλαξαν απόψεις για τη γεωπολιτική σταθερότητα της περιοχής, με την ελληνική πλευρά να στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα συμπαράστασης προς τη γειτονική χώρα. Ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη σταθερή και διαχρονική υποστήριξη της Αθήνας στην ενταξιακή πορεία της Σερβίας προς την ευρωπαϊκή οικογένεια.
Η ελληνική υποστήριξη, όπως υπογραμμίστηκε στο Τίβατ, παραμένει ενεργή, με σαφή προσανατολισμό στην πλήρη εκπλήρωση όλων των απαραίτητων προαπαιτούμενων προϋποθέσεων, των κριτηρίων και των αναγκαίων θεσμικών μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται από τις Βρυξέλλες.
Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στα εξής σημεία:
-
Διατήρηση ανοιχτών διαύλων: Τη συνέχιση των επαφών σε ανώτατο επίπεδο για τον συντονισμό των ενεργειών τους.
-
Κοινές επενδύσεις: Την προώθηση κοινών επιχειρηματικών σχεδίων που θα θωρακίσουν την ενεργειακή ασφάλεια της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Το ενημερωτικό σημείωμα της συνάντησης αποτυπώνει την κοινή βούληση Αθήνας και Βελιγραδίου να προχωρήσουν μαζί, ενισχύοντας τη σταθερότητα και την ευημερία σε ολόκληρη τη χερσόνησο του Αίμου.
Η ελληνική θέση για τη διεύρυνση της ΕΕ
Για την Αθήνα, η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί επένδυση στην ασφάλεια και στη σταθερότητα. Η ενταξιακή πορεία των χωρών της περιοχής συνδέεται με συγκεκριμένους όρους. Σχέσεις καλής γειτονίας, σεβασμός θεμελιωδών δικαιωμάτων και τήρηση των δεσμευτικών διεθνών συμφωνιών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή τους προοπτική.
Η ελληνική θέση συνδέεται με την ανάγκη να παραμείνουν τα Δυτικά Βαλκάνια σταθερά προσανατολισμένα προς την Ευρώπη. Η Αθήνα θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή ένταξη της περιοχής μπορεί να περιορίσει τις εστίες αστάθειας, να ενισχύσει τους θεσμούς και να θωρακίσει την περιοχή απέναντι σε εξωτερικές επιρροές.
Ενέργεια και διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη
Πλην της Σερβίας, η συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας σε ζητήματα διασυνδεσιμότητας, ενέργειας και μεταφορών έχει άμεση σχέση με τη συνολική εικόνα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο Κάθετος Διάδρομος LNG αποτελεί έργο με βαρύτητα για τις δύο χώρες, καθώς και για την ενεργειακή ασφάλεια της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η ενεργειακή ασφάλεια, οι μεταφορές και οι υποδομές αποτελούν κρίσιμα πεδία για την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής. Η Ελλάδα επιδιώκει να αναδειχθεί σε κόμβο σταθερότητας και διασύνδεσης, με ρόλο που υπερβαίνει τα διμερή σχήματα και αγγίζει τον συνολικό σχεδιασμό της Ευρώπης για τα Βαλκάνια.
Η διάσταση της ασφάλειας
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η διάσταση της άμυνας. Η πρόσφατη ελληνική συνδρομή στην αεράμυνα της Βουλγαρίας, μετά από σχετικό αίτημα της Σόφιας, ανέδειξε τη δυνατότητα πρακτικής συνεργασίας σε ζητήματα ασφάλειας. Η δημιουργία μιας ευρύτερης «ομπρέλας ασφαλείας» στην περιοχή στέλνει μήνυμα συντονισμού και αμοιβαίας υποστήριξης μεταξύ συμμάχων.
Η ασφάλεια στα Βαλκάνια παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Για την Αθήνα, η συνεργασία με τη Βουλγαρία και η ενεργή παρουσία στις διεργασίες για τα Δυτικά Βαλκάνια εντάσσονται σε ενιαίο σχεδιασμό.
Ο ορίζοντας της ελληνικής Προεδρίας στην ΕΕ
Η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027 προσδίδει πρόσθετο βάρος στη σημερινή κινητικότητα. Η Αθήνα θέλει να κρατήσει την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων ψηλά στην ατζέντα, με όρους θεσμικής συνέπειας, περιφερειακής ασφάλειας και πολιτικού ρεαλισμού.