Σε απόσυρση του άρθρου 23, που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις για τις επιπτώσεις του στους πλειστηριασμούς και τα δικαιώματα των δανειοληπτών, προχώρησε την Παρασκευή (30/10) η κυβέρνηση, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή.
Η απόφαση ελήφθη μετά τις σφοδρές αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, των δικηγορικών συλλόγων και των εκπροσώπων των δανειοληπτών, που κατήγγειλαν ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση θα ενίσχυε σημαντικά τις δυνατότητες αναγκαστικής εκτέλεσης των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκε η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία οι συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών θα αποκτούσαν ισχύ εκτελεστού τίτλου, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η διάταξη δεν καταργούσε τη δικαστική προστασία των οφειλετών. Ωστόσο, μπροστά στις αντιδράσεις, αποφάσισε να την αποσύρει, προκειμένου, όπως ανέφερε, να μην παραμείνει καμία σκιά περί εξυπηρέτησης των συμφερόντων των servicers.
Γιατί απέσυρε η κυβέρνηση το άρθρο 23;
Την απόσυρση ανακοίνωσε από τη Βουλή ο Δημήτρης Μαρκόπουλος, εξαπολύοντας παράλληλα επίθεση στην αντιπολίτευση, την οποία κατηγόρησε ότι επιχειρεί να δημιουργήσει εντυπώσεις γύρω από το περιεχόμενο του νομοσχεδίου.
«Δεν παίζουμε παιχνίδια. Θέλουμε να δώσουμε λύσεις. Κάποιοι άλλοι δίνουν μάχη εντυπώσεων. Εμείς δίνουμε μάχη ουσίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Υποστήριξε ακόμη ότι στόχος της κυβέρνησης είναι να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
«Βάζουμε κανόνες στους servicers. Θα τους βάλουμε τα δύο πόδια σε ένα παπούτσι και είναι ξεκάθαρη η πολιτική μας βούληση», σημείωσε.
Απευθυνόμενος στους εκπροσώπους της αντιπολίτευσης, ανακοίνωσε την κυβερνητική απόφαση με ιδιαίτερα υψηλούς τόνους.
«Για να μην υπάρχει καμία δικαιολογία από εσάς, αποσύρουμε το άρθρο 23 και σας πετάμε το γάντι. Θα ψηφίσετε τα υπόλοιπα άρθρα; Έχετε το θάρρος; Σας προκαλούμε», δήλωσε.
Η τοποθέτηση αυτή σηματοδότησε την απόσυρση της επίμαχης διάταξης, χωρίς ωστόσο να εκτονώσει την πολιτική αντιπαράθεση.
Τι προέβλεπε το άρθρο 23 για τους πλειστηριασμούς;
Η διάταξη που αποσύρθηκε αφορούσε τις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών που συνάπτονται μέσω της πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Σύμφωνα με το περιεχόμενό της, η σύμβαση ρύθμισης θα μπορούσε να αποτελεί εκτελεστό τίτλο, παρέχοντας στον πιστωτή τη δυνατότητα να κινηθεί προς την αναγκαστική εκτέλεση χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να εξασφαλίσει ξεχωριστή διαταγή πληρωμής.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Δανειοληπτών Νόμου Κατσέλη είχε χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη πρόβλεψη ιδιαίτερα επικίνδυνη, υποστηρίζοντας ότι θα περιόριζε ουσιαστικά τα περιθώρια άμυνας των οφειλετών.
Κατά τον Σύλλογο, εάν ένας δανειολήπτης δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της ρύθμισης, ο πιστωτής θα αποκτούσε ισχυρότερο εργαλείο για να προχωρήσει σε διαδικασίες κατάσχεσης και πλειστηριασμού.
Η βασική ένσταση επικεντρωνόταν στο γεγονός ότι η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί χωρίς προηγούμενη δικαστική κρίση για την απαίτηση, όπως συμβαίνει σε άλλες διαδικασίες.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επέμενε ότι η ρύθμιση αφορούσε συμβάσεις στις οποίες συναινούν τόσο ο πιστωτής όσο και ο οφειλέτης και ότι δεν καταργούσε τη δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.
Τι υποστήριζε το υπουργείο Οικονομικών για την προστασία των δανειοληπτών;
Λίγο πριν από την ανακοίνωση της απόσυρσης, πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είχαν απορρίψει τις επικρίσεις για το νέο πλαίσιο ρύθμισης οφειλών.
Όπως ανέφεραν, οι ισχυρισμοί περί κατάργησης της δικαστικής προστασίας δημιουργούσαν παραπλανητική εικόνα για το πραγματικό περιεχόμενο του νομοσχεδίου.
Η κυβερνητική πλευρά υποστήριζε ότι οι νέες διατάξεις ενισχύουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, ενώ παρέχουν στους οφειλέτες περισσότερες δυνατότητες ενημέρωσης και ρύθμισης.
«Ο οφειλέτης αποκτά περισσότερα δικαιώματα ενημέρωσης, περισσότερες ευκαιρίες ρύθμισης και ισχυρότερες δυνατότητες προστασίας», σημείωναν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές.
Παράλληλα, υπογράμμιζαν ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει πρόσθετες εγγυήσεις για την προστασία της κύριας κατοικίας.
Οι διαβεβαιώσεις αυτές, ωστόσο, δεν στάθηκαν αρκετές για να περιορίσουν τις αντιδράσεις, με αποτέλεσμα την απόσυρση του άρθρου 23.
Μιλένα Αποστολάκη: «Σε άτακτη φυγή η κυβέρνηση»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ, με τη Μιλένα Αποστολάκη να χαρακτηρίζει την απόσυρση της διάταξης αποτέλεσμα της πίεσης που ασκήθηκε από την αντιπολίτευση και τους θεσμικούς φορείς.
«Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αναγκάστηκε να αποσύρει το απαράδεκτο άρθρο 23 του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών», ανέφερε.
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι η επίμαχη διάταξη επιχειρούσε να ενισχύσει τη θέση των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων εις βάρος των δανειοληπτών.
Σύμφωνα με την ίδια, η κυβέρνηση υποχώρησε μετά την παρέμβαση της αντιπολίτευσης και των φορέων που τοποθετήθηκαν κατά τη συζήτηση στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Η Μιλένα Αποστολάκη επισήμανε, πάντως, ότι η απόσυρση του άρθρου 23 δεν αρκεί για να αποκατασταθεί η ισορροπία ανάμεσα στους πιστωτές και τους οφειλέτες.
Το ΠΑΣΟΚ ζητά την τροποποίηση και άλλων διατάξεων, ώστε να διασφαλίζεται μια πραγματική και βιώσιμη δεύτερη ευκαιρία για τους οικονομικά αδύναμους δανειολήπτες.
Παράλληλα, καλεί τον πρόεδρο της Βουλής να προχωρήσει στη συζήτηση της πρότασης νόμου που έχει καταθέσει το κόμμα για την προστασία των δανειοληπτών.
ΣΥΡΙΖΑ: «Κερδίσαμε τη μάχη της απόσυρσης»
Ως αποτέλεσμα των πολιτικών και κοινωνικών αντιδράσεων παρουσίασε την εξέλιξη και ο ΣΥΡΙΖΑ.
«Η μάχη για την απόσυρση του άρθρου 23 κερδήθηκε μέσα και έξω από τη Βουλή», ανέφερε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Παππάς, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη διάταξη θα παρείχε υπερβολικές εξουσίες στα funds.
Όπως δήλωσε, η κυβέρνηση επιδίωκε να δώσει στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων τη δυνατότητα να προχωρούν σε εξώσεις χωρίς τις απαιτούμενες δικαστικές διαδικασίες.
Ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσει τις παρεμβάσεις του για το πλαίσιο διαχείρισης των κόκκινων δανείων, ζητώντας μεταξύ άλλων την κατάργηση του προγράμματος «Ηρακλής» και τη σύσταση σχετικής Εξεταστικής Επιτροπής.
ΕΛ.Α.Σ.: «Η απόσυρση δεν σβήνει τις κυβερνητικές ευθύνες»
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε και η ανακοίνωση της ΕΛ.Α.Σ., η οποία κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχείρησε να περάσει μια διάταξη που θα ενίσχυε τις εξουσίες των funds και των servicers.
Ο τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής, Δημήτρης Λυρίτσης, έκανε λόγο για κυβερνητική υποχώρηση μπροστά στις αντιδράσεις.
«Η κυβέρνηση πιάστηκε με τη γίδα στην πλάτη και μόλις αυτή αποκαλύφθηκε τράπηκε σε άτακτη φυγή», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η διάταξη θα μετέτρεπε ένα ιδιωτικό συμφωνητικό ρύθμισης σε εκτελεστό τίτλο, ανοίγοντας τον δρόμο για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς χωρίς προηγούμενη δικαστική απόφαση ή διαταγή πληρωμής.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστήριξε ακόμη ότι η κυβέρνηση απέκλεισε την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων από τη διαδικασία ακρόασης των φορέων.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι θα παρακολουθεί τις επόμενες νομοθετικές πρωτοβουλίες, εκφράζοντας την ανησυχία ότι ενδέχεται να επιχειρηθεί επαναφορά αντίστοιχης ρύθμισης.
Τι καταγγέλλουν οι δανειολήπτες για τα funds και τους servicers;
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρέθηκε και η οικονομική πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες νοικοκυριά με ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Δανειοληπτών Νόμου Κατσέλη υποστήριξε ότι πολλές περιπτώσεις αδυναμίας αποπληρωμής δεν οφείλονται σε σκόπιμη ασυνέπεια, αλλά στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι πολίτες.
Η ακρίβεια, το αυξημένο κόστος διαβίωσης και οι περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες των νοικοκυριών καθιστούν, σύμφωνα με τον Σύλλογο, ιδιαίτερα δύσκολη την τήρηση ακόμη και συμφωνημένων ρυθμίσεων.
Οι εκπρόσωποι των δανειοληπτών κάνουν λόγο για μη βιώσιμες προτάσεις αποπληρωμής και ζητούν ουσιαστικότερη προστασία της κύριας κατοικίας.
Παράλληλα, αμφισβητούν ότι η τήρηση μιας ενεργής ρύθμισης μπορεί να παρουσιάζεται ως νέα θεσμική κατάκτηση, καθώς, όπως επισημαίνουν, η υποχρέωση τήρησης των συμφωνιών αποτελεί ήδη βασική αρχή του δικαίου.
Τι αλλάζει τώρα για τους δανειολήπτες και τους πλειστηριασμούς;
Η απόσυρση του άρθρου 23 σημαίνει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη για την αυτοτελή εκτελεστότητα των συμβάσεων αναδιάρθρωσης δεν προχωρά με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο.
Επομένως, δεν θεσπίζεται μέσω της αποσυρθείσας διάταξης η δυνατότητα αξιοποίησης αυτών των συμβάσεων ως εκτελεστών τίτλων.
Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται γενική αναστολή των πλειστηριασμών ούτε κατάργηση των υφιστάμενων διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης.
Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων εξακολουθούν να διαθέτουν τα μέσα που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία για τη διεκδίκηση ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Η εξέλιξη έχει, πάντως, ιδιαίτερη πολιτική και θεσμική σημασία, καθώς αποτυπώνει τη σύγκρουση γύρω από τα όρια των εξουσιών των πιστωτών και τις εγγυήσεις προστασίας των δανειοληπτών.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι το συνολικό νομοσχέδιο ενισχύει τα δικαιώματα των οφειλετών, ενώ η αντιπολίτευση και οι εκπρόσωποι των δανειοληπτών ζητούν ουσιαστικότερες αλλαγές στο πλαίσιο διαχείρισης των κόκκινων δανείων.
