Την κατηγορηματική αντίθεσή τους στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου εξέφρασαν με κοινή δήλωση στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών η Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Την κοινή δήλωση εκφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και την Τρίπολη ότι η επικύρωση της συμφωνίας από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τη θέση των έξι πλευρών ως προς τη νομιμότητά της.
Το μήνυμα στον ΟΗΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στην κοινή δήλωση υπογραμμίζεται ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει άκυρο και αντίθετο προς το διεθνές δίκαιο, ανεξάρτητα από τις διαδικασίες επικύρωσής του στη Λιβύη.
Παράλληλα, οι έξι πλευρές προειδοποιούν ότι η αποδοχή συμφωνιών που παραβιάζουν τους κανόνες του διεθνούς δικαίου θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο για τη διεθνή έννομη τάξη.
Η κοινή τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη διπλωματική σημασία, καθώς καταδεικνύει ότι οι ελληνικές θέσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο υποστηρίζονται και από άλλους σημαντικούς περιφερειακούς και διεθνείς παράγοντες.
Γιατί η Ελλάδα απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η Αθήνα έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το μνημόνιο που υπεγράφη μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης το 2019 παραβιάζει βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας, καθώς επιχειρεί να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες αγνοώντας την επήρεια ελληνικών νησιών.
Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών, ούτε να επηρεάζει τα κυριαρχικά τους δικαιώματα.
Η νέα κοινή παρέμβαση στον ΟΗΕ ενισχύει τη διπλωματική επιχειρηματολογία της Αθήνας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι θαλάσσιες οριοθετήσεις και οι ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν στο επίκεντρο του περιφερειακού ενδιαφέροντος.
Ολόκληρη η δήλωση του κ. Γεραπετρίτη:
Προβαίνω στην παρούσα δήλωση εξ ονόματος των Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και της χώρας μου, της Ελλάδας.
Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το ψευδεπίγραφο «Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο» του 2019 εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Αναδεικνύει, επίσης, μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη: την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο αποτελούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Οι κανόνες αυτοί είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών. Η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές. Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα. Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Παραμένουμε προσηλωμένοι στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης. Μια σταθερή Λιβύη, που συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η πολιτική μετάβαση της Λιβύης και οι σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες πρέπει να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Ως κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, έχουμε υποστηρίξει με συνέπεια την ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Στο πνεύμα αυτό, η Ελλάδα έχει διεξαγάγει διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές.
Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες.
