Ο πλανήτης οδεύει προς μια ακόμη πιο επικίνδυνη κλιματική πραγματικότητα, με τον ΟΗΕ να προειδοποιεί ότι η υπερθέρμανση ενδέχεται να φτάσει τους 2,8 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα. Οι τελευταίες προβλέψεις είναι δυσμενέστερες από εκείνες του προηγούμενου έτους, με την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμφωνία του Παρισιού να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες της επιδείνωσης.
Η νέα έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη (21/10), καταγράφει τη διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στις δεσμεύσεις των κυβερνήσεων και στα μέτρα που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, ακόμη και αν όλες οι χώρες υλοποιήσουν πλήρως τις δεσμεύσεις τους για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,6°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Εάν συνεχιστούν οι σημερινές πολιτικές χωρίς πρόσθετες παρεμβάσεις, η αύξηση μπορεί να φτάσει τους 2,8°C, υπερβαίνοντας κατά πολύ τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού.
Οι ΗΠΑ ευθύνονται για το 70% της αύξησης των εκπομπών στις χώρες που κατέγραψαν άνοδο
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η έκθεση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες συνδέει με σημαντικό μέρος της επιδείνωσης των παγκόσμιων εκπομπών.
Το 2025, οι αμερικανικές εκπομπές αυξήθηκαν κατά 133 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως εξαιτίας της μεγαλύτερης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και της αυξημένης παραγωγής ηλεκτρισμού από άνθρακα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το αμερικανικό δίκτυο NBC News, συνολικά 124 χώρες κατέγραψαν αύξηση των εκπομπών τους, η οποία έφτασε τους 189 εκατομμύρια τόνους. Από αυτή την αύξηση, περίπου το 70% προήλθε από τις ΗΠΑ.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η αποχώρηση της Ουάσιγκτον από τη Συμφωνία του Παρισιού, σε συνδυασμό με αναθεωρημένες εκτιμήσεις για τις ιστορικές εκπομπές, επιβάρυνε την πρόβλεψη για την υπερθέρμανση.
Η επικεφαλής συντάκτρια της έκθεσης, Αν Όλχοφ, εκτίμησε ότι η αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής μπορεί να προσθέσει περίπου 0,1°C στην παγκόσμια θερμοκρασία έως το τέλος του αιώνα.
Τι σημαίνει η επιπλέον αύξηση κατά 0,1°C
Μπορεί το ένα δέκατο του βαθμού να φαίνεται ασήμαντο, όμως οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ακόμη και τόσο μικρές μεταβολές έχουν σοβαρές συνέπειες.
Ο Αυστραλός κλιματολόγος Μπιλ Χέαρ εκτίμησε ότι η πρόσθετη αύξηση θα μπορούσε να εκθέσει ακόμη 140 εκατομμύρια ανθρώπους σε επικίνδυνες συνθήκες ζέστης.
Παράλληλα, αυξάνεται ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης μεγάλων οικοσυστημάτων, όπως το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, αλλά και των παγοκαλυμμάτων στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική.
Ο κλιματολόγος Μάικλ Μαν, από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, εκτίμησε ότι η πρόσθετη υπερθέρμανση θα μπορούσε να προκαλέσει απώλειες περίπου 1,2 τρισ. δολαρίων στην παγκόσμια οικονομία.
Οι συνέπειες αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σοβαρές για τις πιο ευάλωτες περιοχές του πλανήτη, όπου οι παρατεταμένοι καύσωνες, οι καταστροφικές πλημμύρες και η μείωση της αγροτικής παραγωγής απειλούν ήδη εκατομμύρια ανθρώπους.
Ο στόχος του 1,5°C απομακρύνεται – Τι ζητά ο ΟΗΕ
Η έκθεση διαπιστώνει ότι η υπέρβαση του ορίου των 1,5°C, το οποίο αποτελεί βασικό στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού, είναι πλέον αναπόφευκτη με τις σημερινές συνθήκες.
Ωστόσο, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι υπάρχει ακόμη δυνατότητα να περιοριστεί η κορύφωση της υπερθέρμανσης στους 1,7°C έως 1,8°C και στη συνέχεια να επιστρέψει η θερμοκρασία κοντά στο 1,5°C μέχρι το 2100.
Για να επιτευχθεί αυτή η πορεία, απαιτούνται δραστικές μειώσεις των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025:
- 18% έως το 2030
- 45% έως το 2035
- 69% έως το 2040
Ταυτόχρονα, θα χρειαστούν τεχνολογίες απομάκρυνσης και μόνιμης αποθήκευσης τεράστιων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε ότι η διεθνής κοινότητα απέχει επικίνδυνα από τους κλιματικούς στόχους, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι εξακολουθούν να υπάρχουν τα μέσα για να αλλάξει η πορεία.
Το μήνυμα των επιστημόνων: Κάθε δέκατο του βαθμού μετράει
Η εκτελεστική διευθύντρια του UNEP, Ίνγκερ Άντερσεν, τόνισε ότι κάθε πρόσθετο κλάσμα του βαθμού πάνω από το όριο του 1,5°C αυξάνει την ένταση και τη συχνότητα των καταστροφικών φαινομένων.
Παρά τη δυσοίωνη εικόνα, η έκθεση αναγνωρίζει ότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οι πολιτικές περιορισμού των εκπομπών έχουν ήδη αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα.
Το κρίσιμο ζητούμενο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι η ταχύτητα με την οποία οι κυβερνήσεις θα εφαρμόσουν αποτελεσματικότερα μέτρα.
Η καθυστέρηση αυξάνει το οικονομικό και ανθρώπινο κόστος, ενώ περιορίζει διαρκώς τα περιθώρια αποτροπής των σοβαρότερων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.
Το συμπέρασμα της νέας έκθεσης είναι σαφές: Κάθε πρόσθετη αύξηση της θερμοκρασίας μεταφράζεται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για τις ανθρώπινες ζωές, τις οικονομίες και τα οικοσυστήματα του πλανήτη.
