Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η πολιτική οφείλει να σωπαίνει πριν μιλήσει. Όχι από αμηχανία, αλλά από σεβασμό. Κυρίως όταν μια ανθρώπινη τραγωδία δεν έχει ακόμη πάψει να πονά και η κοινωνία αναζητά απαντήσεις αντί για νέους διχασμούς.
Η δημόσια τηλεοπτική παρέμβαση του Κωνσταντίνου Κυρανάκη κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Επιχείρησε να συνδέσει πολιτικά τον ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά τον Αλέξη Τσίπρα με το κλίμα που περιβάλλει την υπόθεση του θανάτου της 70χρονης γυναίκας στη Θεσσαλονίκη, υπενθυμίζοντας νομοθετικές πρωτοβουλίες της περιόδου διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και δημόσιες τοποθετήσεις στελεχών του σχετικά με τον αντιεξουσιαστικό χώρο και τους καταδικασμένους της 17 Νοέμβρη.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ότι ένας πολιτικός ασκεί κριτική σε έναν πολιτικό αντίπαλο. Αυτό αποτελεί συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας. Το πρόβλημα γεννιέται όταν μια τραγωδία μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής ενοχοποίησης. Όταν η ανάγκη για επικοινωνιακή επικράτηση υπερισχύει της ανάγκης για ψυχραιμία. Όταν η σύνθετη πραγματικότητα συμπιέζεται μέσα σε ένα τηλεοπτικό αφήγημα που αναζητά ενόχους πριν ακόμη αναζητήσει την αλήθεια.
Ο δημόσιος λόγος δεν είναι απλή παράθεση γεγονότων. Δημιουργεί συνειδήσεις, διαμορφώνει διαθέσεις, καλλιεργεί κλίμα. Και γι’ αυτό η ευθύνη του είναι πολύ μεγαλύτερη από τη διάρκεια μιας τηλεοπτικής εμφάνισης. Όταν η πολιτική επιλέγει να οικοδομήσει συσχετισμούς αντί να φωτίσει τα πραγματικά αίτια μιας τραγωδίας, τότε δεν υπηρετεί την αλήθεια· υπηρετεί την πόλωση.
Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά την τοξικότητα. Επί δεκαετίες η δημόσια ζωή εγκλωβίστηκε στη λογική ότι κάθε γεγονός αποτελεί αφορμή για κομματική εκμετάλλευση και κάθε τραγωδία ευκαιρία για πολιτικό συμψηφισμό. Το αποτέλεσμα δεν ήταν περισσότερη δικαιοσύνη ούτε περισσότερη ασφάλεια. Ήταν βαθύτερη καχυποψία, μεγαλύτερη δυσπιστία και μια κοινωνία που έμαθε να αντιμετωπίζει ακόμη και τον ανθρώπινο πόνο ως πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης.
Η πολιτική χρειάζεται αντιπαράθεση. Δεν χρειάζεται, όμως, εχθροπάθεια. Χρειάζεται επιχειρήματα, όχι υπαινιγμούς που γεννούν συλλογικές ενοχές. Χρειάζεται θεσμική σοβαρότητα, όχι τηλεοπτικές κορώνες που αφήνουν πίσω τους περισσότερη ένταση από όση υπήρχε πριν.
Σε μια εποχή κατά την οποία οι πολίτες αισθάνονται κουρασμένοι από τις διαρκείς συγκρούσεις, η μεγαλύτερη υπηρεσία που μπορεί να προσφέρει το πολιτικό σύστημα δεν είναι να ανακαλύπτει νέους εχθρούς. Είναι να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη, να ενισχύει την κοινωνική γαλήνη και να αποδεικνύει ότι η δημοκρατία μπορεί να λειτουργεί χωρίς να τρέφεται από την οργή.
Γιατί ο τοξικός λόγος μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρα κομματικά οφέλη. Σπάνια, όμως, αφήνει πίσω του μια καλύτερη κοινωνία.