Η κυβέρνηση έχει δοκιμάσει σχεδόν κάθε διαθέσιμο εργαλείο στην ακρίβεια.
Καλάθια. Πλαφόν. Πρόστιμα. Market Pass. Συμφωνίες. Ελέγχους. Τώρα επιχειρεί κάτι πολιτικά πολύ πιο επικίνδυνο. Να βάλει συγκεκριμένη ημερομηνία και συγκεκριμένες μειώσεις πάνω στο ράφι.
Στις 31 Αυγούστου ξεκινά η νέα πρωτοβουλία με βιομηχανίες και σούπερ μάρκετ για μείωση τιμών σε βασικά προϊόντα. Το υπουργείο Ανάπτυξης έχει επιβεβαιώσει την ημερομηνία, ενώ οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι η τελική λίστα μπορεί να περιλαμβάνει έως 1.500 κωδικούς.
Δεν είναι τυχαία ημερομηνία. Μία εβδομάδα αργότερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα πρέπει να παρουσιάσει στη ΔΕΘ το οικονομικό αφήγημα της τελευταίας πλήρους πολιτικής χρονιάς πριν από τις εθνικές εκλογές.
Άρα η μάχη της ΔΕΘ αρχίζει στην πραγματικότητα στο σούπερ μάρκετ.
Για πρώτη φορά η κυβέρνηση έχει και έναν καλό αριθμό
Η Eurostat επιβεβαίωσε ότι ο ελληνικός εναρμονισμένος πληθωρισμός υποχώρησε τον Ιούλιο στο 2,7%, από 3,9% τον Ιούνιο, χαμηλότερα από το 2,9% της Ευρωζώνης.
Ακόμη σημαντικότερο πολιτικά, ο ετήσιος πληθωρισμός τροφίμων υποχώρησε στο -0,4% και σε μηνιαία βάση στο -2,3%.
Για το υπουργείο Ανάπτυξης αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η συμφωνία με την αγορά κατά τη θερινή περίοδο είχε αποτέλεσμα. Και σε επίπεδο στατιστικής, πράγματι είναι καλό νέο. Το πρόβλημα αρχίζει μετά τη στατιστική.
Η κοινωνία θυμάται επίπεδα, όχι ποσοστά
Ο πληθωρισμός έχει μια πολιτική ιδιομορφία. Όταν είναι 5%, όλοι καταλαβαίνουν τι σημαίνει. Όταν πέσει από το 5% στο 2,7%, οι οικονομολόγοι βλέπουν μεγάλη βελτίωση. Ο πολίτης όμως κοιτά την τιμή.
Αν ένα προϊόν είχε φθάσει από 3 στα 4 ευρώ και μετά σταματήσει να ακριβαίνει, η στατιστική λέει ότι ο πληθωρισμός νικήθηκε. Ο καταναλωτής λέει: «εξακολουθεί να κάνει τέσσερα ευρώ».
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πολιτική δυσκολία. Η κυβέρνηση πρέπει να μετατρέψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε πραγματική μείωση επιπέδου τιμών σε αρκετά προϊόντα ώστε να γίνει ορατή.
Οι 1.500 κωδικοί είναι πολιτικά καλύτεροι από ένα ακόμη επίδομα
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει βασικά τρόφιμα, είδη διαβίωσης, προϊόντα καθαρισμού και ατομικής υγιεινής, με μειώσεις τουλάχιστον 5% σε αρκετές κατηγορίες και εφαρμογή για διάστημα δύο έως τεσσάρων μηνών.
Αν εφαρμοστεί πραγματικά, το πολιτικό πλεονέκτημα για την κυβέρνηση είναι προφανές. Το επίδομα εμφανίζεται μία φορά στον λογαριασμό. Η χαμηλότερη τιμή εμφανίζεται κάθε εβδομάδα στο ράφι. Υπάρχει όμως και το αντίστροφο.
Αν η λίστα γεμίσει με κωδικούς μικρής κατανάλωσης, συσκευασίες που δύσκολα συγκρίνονται ή «εκπτώσεις» από τιμές που είχαν προηγουμένως αυξηθεί, το εγχείρημα μπορεί να γίνει μπούμερανγκ. Και σήμερα ο καταναλωτής έχει κινητό. Φωτογραφίζει. Συγκρίνει. Ανεβάζει στο TikTok. Η ακρίβεια είναι ίσως η πρώτη οικονομική πολιτική που κάνει καθημερινά fact-check ο ίδιος ο ψηφοφόρος.
Το κυβερνητικό στοίχημα είναι μεγαλύτερο από τους 1.500 κωδικούς
Το Μαξίμου χρειάζεται κάτι πολύ συγκεκριμένο πριν από τη ΔΕΘ, να αλλάξει τη συζήτηση από το «η οικονομία πάει καλά αλλά εγώ δεν το βλέπω» στο «αρχίζω να βλέπω κάτι να αλλάζει». Γι’ αυτό οι μειώσεις τιμών έχουν μεγαλύτερη πολιτική αξία από το ίδιο το ύψος τους.
Αν στις 31 Αυγούστου εμφανιστούν πραγματικές μειώσεις σε προϊόντα υψηλής καθημερινής κατανάλωσης και ακολουθήσουν στη ΔΕΘ μόνιμες φορολογικές παρεμβάσεις, η κυβέρνηση μπορεί να επιχειρήσει να συνδέσει τα δύο, πρώτα συγκρατούμε το κόστος. Μετά αυξάνουμε το διαθέσιμο εισόδημα. Αυτό είναι συνεκτικό πολιτικό αφήγημα.
Η αντιπολίτευση έχει επίσης εύκολο τεστ
ΠΑΣΟΚ, ΕΛ.Α.Σ. και τα υπόλοιπα κόμματα δεν χρειάζεται να καταγγείλουν προκαταβολικά τις μειώσεις. Χρειάζεται να κάνουν κάτι πιο αποτελεσματικό. Να συγκρίνουν. Τιμή στις 30 Αυγούστου. Τιμή στις 31. Τιμή έναν μήνα αργότερα.
Και κυρίως να ελέγξουν πόσο συμμετέχουν στο καλάθι ενός μέσου νοικοκυριού τα προϊόντα που μειώνονται. Αυτό θα είναι πολύ ισχυρότερη αντιπολίτευση από δέκα γενικές δηλώσεις περί «ακρίβειας Μητσοτάκη».
Και τότε εμφανίζεται το Ορμούζ
Υπάρχει όμως ένας παράγοντας που κανένας υπουργός Ανάπτυξης δεν ελέγχει.
Το Brent βρίσκεται πάνω από τα 93 δολάρια, ενώ το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να λειτουργεί σε ένα κλάσμα της κανονικής του δυναμικότητας.
Αυτό σημαίνει υψηλότερο ενεργειακό κόστος. Μεταφορές. Συσκευασία. Παραγωγή. Λιπάσματα. Και τελικά τιμές. Και φυσικά η μεγάλη αδυανμία της κυβέρνησης να πατάξει την αισχροκέρδεια που χτύπησε κόκκινα στη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών και βιώσαν με τον χειρότερο τρόπο οι Έλληνες που βρέθηκαν σε τουριστικούς προορισμούς.
Η κυβέρνηση, δηλαδή, ξεκινά μια συμφωνία μειώσεων ακριβώς όταν η διεθνής οικονομία δημιουργεί νέες πληθωριστικές πιέσεις. Δεν είναι λόγος να μη γίνει η προσπάθεια. Είναι λόγος να μη δοθεί η εντύπωση ότι η ακρίβεια τελείωσε.
Το πολιτικό διακύβευμα
Η 31η Αυγούστου μπορεί τελικά να είναι σημαντικότερη για την κυβέρνηση από μία ακόμη πρόβα της ομιλίας στη ΔΕΘ. Γιατί εκεί θα συμβεί κάτι που στην πολιτική σπανίζει, μια κυβερνητική υπόσχεση θα έχει barcode.
Θα μπορεί να μετρηθεί. Να φωτογραφηθεί. Να συγκριθεί. Να αποδειχθεί ή να διαψευστεί. Και αν οι τιμές πράγματι πέσουν, η κυβέρνηση θα έχει ένα ισχυρό καθημερινό επιχείρημα. Αν όχι, τα 1.500 προϊόντα μπορεί να γίνουν 1.500 μικρές αποδείξεις της απόστασης μεταξύ ανακοίνωσης και ταμείου.
Η μάχη της ακρίβειας δεν θα κριθεί πλέον στο υπουργείο ούτε στη ΔΕΘ. Θα κριθεί στον διάδρομο του σούπερ μάρκετ, εκεί όπου ο ψηφοφόρος δεν ακούει επιχειρήματα κοιτάζει την τιμή.