Σαφείς κόκκινες γραμμές στον διάλογο με την Τουρκία θέτει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, λίγο πριν από την έναρξη της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ επαναλαμβάνει ότι η Αθήνα αναγνωρίζει ως τη μόνη ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, αποκλείοντας από οποιαδήποτε διαπραγμάτευση ζητήματα που αφορούν ελληνική κυριαρχία.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσει ρητά τις τουρκικές θέσεις περί «γκρίζων ζωνών» και αποστρατικοποίησης των ελληνικών νησιών.
«Δεν αποτελούν αντικείμενο συζήτησης»
Σε συνέντευξή του στον «Εθνικό Κήρυκα», ο Γιώργος Γεραπετρίτης σημειώνει ότι η ελληνική θέση παραμένει σταθερή και διαχρονική.
«Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας», αναφέρει.
Για τις υπόλοιπες τουρκικές διεκδικήσεις, η τοποθέτησή του είναι κατηγορηματική.
Όπως δηλώνει, αξιώσεις που αφορούν την ελληνική κυριαρχία, όπως οι λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» και το ζήτημα της αποστρατικοποίησης νησιών, θεωρούνται από την Αθήνα αυθαίρετες και ανυπόστατες και «δεν αποτελούν αντικείμενο συζήτησης».
Το μήνυμα που μεταφέρει η Αθήνα στη Νέα Υόρκη
Η συγκεκριμένη θέση αναμένεται να αποτελέσει και μέρος του ελληνικού διπλωματικού μηνύματος στη Νέα Υόρκη.
Ο υπουργός Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα επιδιώκει σταθερότητα, ειρήνη και σχέσεις καλής γειτονίας στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς, όπως λέει, εκπτώσεις σε θέματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η ελληνική πλευρά επιχειρεί έτσι να συνδυάσει δύο γραμμές:
τη συνέχιση των διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα και, ταυτόχρονα, τη διατήρηση σαφών ορίων ως προς το περιεχόμενο του διαλόγου.
Ο Γεραπετρίτης επιμένει ότι η Αθήνα θέλει να συνεχιστεί η διαδικασία προσέγγισης, αλλά όχι με διεύρυνση της ατζέντας σε ζητήματα που η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί μέρος της εθνικής κυριαρχίας.
Αναγνωρίζει «όξυνση» από την τουρκική πλευρά
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά του υπουργού στο κλίμα των τελευταίων εβδομάδων.
Ο Γεραπετρίτης δηλώνει ότι «το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια όξυνση από τουρκικής πλευράς», την οποία συνδέει με ελληνικές πρωτοβουλίες για την προάσπιση δικαιωμάτων και συμφερόντων της χώρας.
Πρόκειται για την εκτίμηση της ελληνικής κυβέρνησης για την πρόσφατη τουρκική στάση, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα έχει επαναφέρει δημόσια πάγιες θέσεις της για το Αιγαίο.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον διάλογο αλλά ούτε να δεχτεί τη μεταφορά ζητημάτων κυριαρχίας σε ένα μελλοντικό συνυποσχετικό.
Γιατί δεν υπάρχει ακόμη δρόμος προς τη Χάγη
Το σημείο αυτό αποτελεί και το βασικό εμπόδιο για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο προς διεθνή δικαιοδοσία.
Για να οδηγηθεί η διαφορά στη Χάγη ή σε άλλο διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, απαιτείται συμφωνία των δύο πλευρών ως προς το ακριβές αντικείμενο της διαφοράς.
Ο Γεραπετρίτης είχε ήδη επισημάνει στις 12 Σεπτεμβρίου ότι οι θέσεις Αθήνας και Άγκυρας εξακολουθούν να απέχουν ουσιωδώς ακριβώς σε αυτό το ζήτημα.
Η ελληνική πλευρά θέλει το αντικείμενο να περιορίζεται στην οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, ενώ, σύμφωνα με την εκτίμηση της Αθήνας, η Τουρκία επιδιώκει να εντάξει και ευρύτερες διεκδικήσεις που σχετίζονται με την κυριαρχία.
Γι’ αυτό και ο υπουργός Εξωτερικών επαναλαμβάνει τώρα ότι «σήμερα δεν συντρέχουν ακόμη οι προϋποθέσεις για να αρχίσει ουσιαστική συζήτηση για την οριοθέτηση».
Ο διάλογος, πάντως, συνεχίζεται
Η έλλειψη προϋποθέσεων για συζήτηση επί ενός συνυποσχετικού δεν σημαίνει, σύμφωνα με τον Γεραπετρίτη, διακοπή του ελληνοτουρκικού διαλόγου.
Ο ίδιος δηλώνει ότι οι δύο χώρες πρέπει να συνεχίσουν να συνομιλούν, με στόχο τη διατήρηση της ηρεμίας και την αποφυγή κρίσεων.
Η γραμμή αυτή έχει διατυπωθεί επανειλημμένα από το υπουργείο Εξωτερικών: διάλογος χωρίς συζήτηση θεμάτων κυριαρχίας, με επίκεντρο τη μοναδική διαφορά που η Αθήνα θεωρεί ότι μπορεί να οδηγηθεί σε διεθνή κρίση, δηλαδή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
Κυπριακό και ΟΗΕ στην ίδια ατζέντα
Η παρουσία του Γεραπετρίτη στη Νέα Υόρκη δεν περιορίζεται στα ελληνοτουρκικά.
Στις επαφές του στη Γενική Συνέλευση θα βρίσκεται ψηλά και το Κυπριακό, με στόχο, σύμφωνα με τον ίδιο, να διατηρηθεί η κινητικότητα υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και να δημιουργηθούν συνθήκες για ουσιαστική επανεκκίνηση των συνομιλιών στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, η Αθήνα προετοιμάζεται για την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας τον Οκτώβριο, με τον υπουργό να δηλώνει ότι η Ελλάδα θα επιδιώξει ευρύτερες συναινέσεις σε μια περίοδο έντονων διεθνών συγκρούσεων.
Η κόκκινη γραμμή της Αθήνας
Το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει ο υπουργός Εξωτερικών ενόψει Νέας Υόρκης συνοψίζεται επομένως σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις.
Η Αθήνα επιμένει στον διάλογο με την Άγκυρα, αλλά απορρίπτει τη διεύρυνσή του σε ζητήματα ελληνικής κυριαρχίας.
Για την ελληνική κυβέρνηση, η συζήτηση που μπορεί κάποτε να οδηγήσει σε διεθνή δικαιοδοσία αφορά αποκλειστικά την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.
Οι «γκρίζες ζώνες», η αποστρατικοποίηση και άλλες διεκδικήσεις που η Τουρκία θέτει στο Αιγαίο παραμένουν, σύμφωνα με τον Γεραπετρίτη, εκτός διαπραγμάτευσης.
Και με τις δύο πλευρές να εξακολουθούν να διαφωνούν ακόμη και για το εύρος της ίδιας της διαφοράς, η προοπτική ενός συνυποσχετικού παραμένει προς το παρόν μακριά.