Το «Εξοικονομώ 2025» μπαίνει στην τελική ευθεία, με τις ενεργειακές αναβαθμίσεις που παραμένουν σε εξέλιξη να πρέπει να ολοκληρωθούν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών. Για δύο συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων, η καταληκτική ημερομηνία είναι η 30ή Νοεμβρίου 2026, ενώ η πρόσφατη εξασφάλιση χρηματοδότησης ύψους 425,8 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021 – 2027 επιτρέπει τη συνέχιση των εγκεκριμένων έργων μετά τη λήξη του χρηματοδοτικού κύκλου του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η νέα χρηματοδότηση, ωστόσο, δεν συνοδεύεται από γενική παράταση ούτε από άνοιγμα νέων αιτήσεων. Η προθεσμία της 30ής Νοεμβρίου αφορά αποκλειστικά περιπτώσεις στις οποίες έχουν μεταφερθεί προκαταβολές σε αναδόχους ή προμηθευτές και αιτήσεις που βρίσκονται σε διαδικασία διαδοχής λόγω θανάτου του αρχικού δικαιούχου. Για τους υπόλοιπους ωφελουμένους εξακολουθούν να ισχύουν οι προθεσμίες που προβλέπονται για τις αιτήσεις τους.
Ποιους αφορά η προθεσμία της 30ής Νοεμβρίου
Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου μπορούν να ολοκληρώσουν τις παρεμβάσεις τους οι δικαιούχοι για τους οποίους έχουν ήδη μεταφερθεί προκαταβολές σε αναδόχους ή προμηθευτές μέσω του πληροφοριακού συστήματος. Στην ίδια προθεσμία υπάγονται και οι αιτήσεις που βρίσκονται σε κατάσταση διαδοχής, όταν δηλαδή ο αρχικός δικαιούχος έχει αποβιώσει και η διαδικασία συνεχίζεται από άλλο πρόσωπο.
Η συγκεκριμένη παράταση είχε δοθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Ιούλιο του 2026, μετά την ολοκλήρωση της γενικής προθεσμίας στις 17 Ιουλίου. Δεν πρόκειται επομένως για νέα δυνατότητα που παρέχεται σε όλους τους ωφελουμένους. Ένας ιδιοκτήτης που δεν εμπίπτει στις δύο προβλεπόμενες περιπτώσεις δεν μπορεί να επικαλεστεί την ημερομηνία της 30ής Νοεμβρίου για να παρατείνει την υλοποίηση του έργου του.
Ιδιαίτερη διαδικασία ακολουθείται στις περιπτώσεις διαδοχής. Το πρόσωπο που αναλαμβάνει την αίτηση πρέπει να προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και να ολοκληρώσει τις σχετικές ενέργειες στο πληροφοριακό σύστημα. Ο οδηγός εφαρμογής προβλέπει ειδική αντιμετώπιση του χρόνου που απαιτείται για τη διαδοχή, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι συγκεκριμένες συνθήκες. Για κάθε αίτηση, η ισχύουσα προθεσμία και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται το έργο μπορούν να ελεγχθούν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του προγράμματος, με τη συνδρομή του μηχανικού που έχει αναλάβει την παρακολούθησή του.
Πώς θα συνεχιστεί η χρηματοδότηση των ενεργειακών αναβαθμίσεων
Η απόφαση που ανακοινώθηκε στις 30 Οκτωβρίου προβλέπει δημόσια δαπάνη 425.827.568,36 ευρώ για την ολοκλήρωση του «Εξοικονομώ 2025» μέσω του ΕΣΠΑ 2021 – 2027. Οι πόροι προέρχονται από το πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή», με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Η εξέλιξη συνδέεται με το τέλος του χρηματοδοτικού κύκλου του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, από το οποίο είχε αρχικά υποστηριχθεί το πρόγραμμα. Τα έργα που έχουν εγκριθεί και παραμένουν σε εξέλιξη μπορούν πλέον να συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται μέσω του ΕΣΠΑ, σύμφωνα με τους όρους που ισχύουν για την υλοποίησή τους. Για έναν ιδιοκτήτη που έχει ήδη ενταχθεί, η αλλαγή δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να υποβάλει νέα αίτηση για την επιχορήγησή του. Ούτε όμως σημαίνει ότι αποκτά επιπλέον χρόνο για να ολοκληρώσει τις εργασίες. Τα 425,8 εκατ. ευρώ αφορούν τη χρηματοδοτική κάλυψη της ολοκλήρωσης του προγράμματος και όχι νέο διαθέσιμο προϋπολογισμό για αιτήσεις ενδιαφερομένων.
Ειδικό καθεστώς χρηματοδότησης προβλέπεται για τη Δυτική Μακεδονία, το Βόρειο και το Νότιο Αιγαίο και την Κρήτη, όπου η κάλυψη των έργων συνδέεται με το Πρόγραμμα «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση».
Γιατί η ολοκλήρωση των εργασιών δεν αρκεί για την πληρωμή
Η τοποθέτηση νέων κουφωμάτων, η θερμομόνωση ή η εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος θέρμανσης μπορεί να έχει ολοκληρωθεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο δικαιούχος έχει τελειώσει και με τις υποχρεώσεις του απέναντι στο πρόγραμμα. Η τελική πληρωμή της επιχορήγησης προϋποθέτει την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων ελέγχων και την υποβολή των απαραίτητων στοιχείων. Τιμολόγια, αποδεικτικά πληρωμών, τεχνικά δικαιολογητικά και ενεργειακή πιστοποίηση αποτελούν μέρος της διαδικασίας που πρέπει να έχει διεκπεραιωθεί. Στην πράξη, οι καθυστερήσεις δεν συνδέονται απαραίτητα με τις ίδιες τις κατασκευαστικές εργασίες. Μπορεί να αφορούν παραστατικά που δεν έχουν καταχωριστεί, διαφορές ανάμεσα στον εγκεκριμένο και τον εγκατεστημένο εξοπλισμό ή την εκκρεμότητα της δεύτερης ενεργειακής επιθεώρησης. Εάν, για παράδειγμα, έχει εγκατασταθεί διαφορετική αντλία θερμότητας από εκείνη που είχε προβλεφθεί αρχικά, ο μηχανικός πρέπει να εξετάσει αν τα τεχνικά χαρακτηριστικά της καλύπτουν τις απαιτήσεις του προγράμματος. Ανάλογος έλεγχος χρειάζεται και όταν έχουν αλλάξει τα υλικά ή οι προδιαγραφές άλλων παρεμβάσεων.
Ο ενεργειακός στόχος που πρέπει να επιτευχθεί
Για να ολοκληρωθεί επιτυχώς μια αίτηση στο «Εξοικονομώ 2025», η κατοικία πρέπει να έχει αναβαθμιστεί κατά τουλάχιστον τρεις ενεργειακές κατηγορίες και να έχει επιτύχει εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας μεγαλύτερη του 30%.
Το αποτέλεσμα δεν κρίνεται από το κόστος των εργασιών ή από τον αριθμό των παρεμβάσεων που έγιναν. Αποτυπώνεται στη δεύτερη ενεργειακή επιθεώρηση, μετά την ολοκλήρωση του έργου, και πιστοποιείται με την έκδοση νέου Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι αλλαγές στον αρχικό σχεδιασμό χρειάζονται προσοχή. Ακόμη και αν μια παρέμβαση έχει πραγματοποιηθεί κανονικά, πρέπει να εξεταστεί αν συμβάλλει στο συνολικό ενεργειακό αποτέλεσμα που απαιτείται για την επιχορήγηση.
Τι χρειάζεται να γίνει μέσα στον Νοέμβριο
Για τους δικαιούχους που καλύπτονται από την προθεσμία της 30ής Νοεμβρίου, προτεραιότητα έχει η αποτύπωση των πραγματικών εκκρεμοτήτων του έργου. Ο μηχανικός που παρακολουθεί την αίτηση πρέπει να επιβεβαιώσει ότι οι παρεμβάσεις έχουν ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον εγκεκριμένο σχεδιασμό, ότι υπάρχουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και ότι έχουν διευθετηθεί τυχόν αλλαγές στον εξοπλισμό. Αν εκκρεμούν τιμολόγια ή στοιχεία πληρωμών, χρειάζεται να συγκεντρωθούν από τους προμηθευτές και τους αναδόχους. Ειδικά στις περιπτώσεις όπου έχουν μεταφερθεί προκαταβολές, πρέπει να υπάρχει αντιστοίχιση με τις εργασίες και τα παραστατικά που προβλέπονται για την ολοκλήρωση του φακέλου. Το ίδιο ισχύει για την ενεργειακή επιθεώρηση, η οποία πρέπει να έχει προγραμματιστεί με αρκετό χρόνο για την έκδοση του δεύτερου Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης.
Η ημερομηνία της 30ής Νοεμβρίου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προθεσμία μόνο για την παρουσία των συνεργείων στην κατοικία. Οι δικαιούχοι χρειάζεται να έχουν σαφή εικόνα και για τις διοικητικές και τεχνικές ενέργειες που απαιτούνται, ώστε να μην παραμείνει ανολοκλήρωτος ο φάκελός τους.
Πού θα βρουν πληροφορίες οι δικαιούχοι
Η επίσημη ενημέρωση για το «Εξοικονομώ 2025» παρέχεται μέσω της ιστοσελίδας exoikonomo2025.gov.gr, όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αναζητήσουν τον οδηγό εφαρμογής, τις τροποποιήσεις του και τις ανακοινώσεις για τις προθεσμίες. Για πληροφορίες προς τους πολίτες λειτουργεί η τηλεφωνική γραμμή 213 1513745, τις εργάσιμες ημέρες από τις 09:00 έως τις 17:00, ενώ οι μηχανικοί μπορούν να απευθύνονται στην τεχνική υποστήριξη στο 210 4441200, από τις 10:00 έως τις 14:00.
