Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα μπορεί, για πρώτη φορά, να υπολογίζει το δημοσιονομικό κόστος προεκλογικών μέτρων που θα υποβάλλουν τα πολιτικά κόμματα. Η διαδικασία θα είναι προαιρετική και αποσκοπεί στην ενημέρωση των πολιτών για τις επιπτώσεις που έχουν οι προγραμματικές δεσμεύσεις στα δημόσια οικονομικά πριν από τις εθνικές εκλογές.
Δικαίωμα να ζητήσουν κοστολόγηση θα έχουν τα κόμματα που μπορούν να συμμετάσχουν στις εθνικές εκλογές. Το αίτημα θα κατατίθεται από εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο του κόμματος και κάθε πολιτικός φορέας θα έχει τη δυνατότητα μίας υποβολής, με έως 10 προτάσεις.
Η περίοδος υποβολής αρχίζει την 1η Νοεμβρίου 2026 και ολοκληρώνεται 120 ημέρες πριν από την ημερομηνία των εκλογών. Το χρονικό αυτό όριο προβλέπεται ώστε το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο να διαθέτει τον απαιτούμενο χρόνο για να εξετάζει και να υπολογίζει τις επιπτώσεις των μέτρων.
Κριτήρια για την κοστολόγηση προτάσεων
Για να εξεταστεί μια προεκλογική πρόταση, πρέπει να παρουσιάζεται με σαφήνεια και επαρκή τεκμηρίωση. Παράλληλα, θα πρέπει να είναι συμβατή με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς δεσμεύσεις της Ελλάδας.
Τα κόμματα οφείλουν επίσης να αναφέρουν τη νομοθετική παρέμβαση που απαιτείται για την εφαρμογή του μέτρου. Η πρόταση πρέπει να περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα του κόμματος που καταθέτει το αίτημα.
Προτεραιότητα θα δίνεται σε παρεμβάσεις με ουσιαστικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, το οποίο ενδεικτικά υπερβαίνει τα 50 εκατ. ευρώ ετησίως. Για να είναι δυνατός ο υπολογισμός, το μέτρο πρέπει να καθορίζει τους δικαιούχους, την έκταση εφαρμογής, την ημερομηνία έναρξης, τη χρονική διάρκειά του και τις ενδεχόμενες εξαιρέσεις.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ακόμη να υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα ή τεκμηριωμένες εκτιμήσεις που επιτρέπουν την αξιόπιστη αποτίμηση των επιπτώσεων στον προϋπολογισμό.
Ποια μέτρα μπορούν να εξεταστούν
Η διαδικασία καλύπτει παρεμβάσεις στη φορολογία εισοδήματος, στους έμμεσους φόρους και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Στην κοστολόγηση μπορούν επίσης να ενταχθούν προτάσεις για κοινωνικά επιδόματα, μισθολογικές αλλαγές στον δημόσιο τομέα και τροποποιήσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα.
Εκτός της διαδικασίας ενδέχεται να βρεθούν αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομής και μεταρρυθμίσεις με ιδιαίτερα σύνθετα χαρακτηριστικά ή υψηλή αβεβαιότητα. Δεν θα εξετάζονται επίσης μέτρα των οποίων οι συνέπειες εμφανίζονται κυρίως σε μακροοικονομικό επίπεδο και δεν μπορούν να αποτιμηθούν με αξιόπιστη μεθοδολογία.
Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι ο ρόλος του είναι αποκλειστικά τεχνικός. Η εκτίμηση του κόστους δεν συνιστά κρίση για τη σκοπιμότητα, την αποτελεσματικότητα ή την πολιτική σημασία μιας εξαγγελίας, αλλά αφορά μόνο τις δημοσιονομικές συνέπειες από την εφαρμογή της.
Εμπιστευτικότητα και δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων
Το πλαίσιο περιλαμβάνει κανόνες εμπιστευτικότητας για τα αιτήματα των κομμάτων. Μετά την κατάθεση, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα ανακοινώνει μόνο πόσες προτάσεις υπέβαλε κάθε κόμμα, χωρίς να δημοσιοποιεί το περιεχόμενό τους.
Η τελική κοστολόγηση θα μπορεί να δημοσιευθεί μόνο εφόσον το κόμμα δώσει έγγραφη συγκατάθεση. Επιπλέον, τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές δεν θα ανακοινώνονται αποτελέσματα, με στόχο τη διαφύλαξη της θεσμικής ουδετερότητας της διαδικασίας.
Σύμφωνα με το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η ανεξάρτητη αποτίμηση των προεκλογικών δεσμεύσεων μπορεί να ενισχύσει τη δημοσιονομική διαφάνεια και να προσφέρει περισσότερα τεκμηριωμένα στοιχεία στον δημόσιο διάλογο, πριν οι πολίτες αποφασίσουν στην κάλπη.