«Δεν υπάρχει μία μαγική λύση» για τις υψηλές τιμές της ενέργειας, αλλά απαιτείται ένα «σύνολο δράσεων», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο τελευταίος υπογράμμισε την ανάγκη για «συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση» απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Η Φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι, από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 106 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει προστεθεί επιπλέον ποσότητα ενέργειας. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ εκείνες του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Όπως εξήγησε, τα διαφορετικά ενεργειακά μείγματα των κρατών-μελών δεν επιτρέπουν μία ενιαία λύση για όλους. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται συνδυασμός μέτρων σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις. Η πρώτη αφορά την απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ στους επόμενους τέσσερις μήνες, υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Η δεύτερη παρέμβαση προβλέπει την παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, το οποίο θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης. Τρίτη είναι η αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο.
Τέταρτη παρέμβαση είναι η έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας διύλισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη μείωση των τιμών. Πέμπτη είναι η ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας, ώστε η ΕΕ να αγοράζει ενεργειακούς πόρους από τις διεθνείς αγορές συντονισμένα και να αξιοποιεί τη συνολική αγοραστική της δύναμη.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιμείνει στην ενεργειακή μετάβαση, επιδιώκοντας οικονομικά προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια. Τόνισε επίσης την ανάγκη να αντικατασταθούν τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη.
Παράλληλα, έθεσε ως προτεραιότητα τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των ευρωπαϊκών δικτύων, ώστε η φθηνότερη ενέργεια να φτάνει εκεί όπου χρειάζεται. Για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ETS, σημείωσε ότι η Επιτροπή κατέθεσε ήδη τον Ιούλιο πρόταση εκσυγχρονισμού του ETS1. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως είπε, έστειλαν σαφές πολιτικό μήνυμα στους αρμόδιους υπουργούς για την επείγουσα ολοκλήρωση της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας.
Ο Αντόνιο Κόστα ανέφερε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση και στην ανάγκη άμεσων μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κρίσης. Επισήμανε, ωστόσο, ότι, παρότι η κρίση πυροδοτείται από εξελίξεις εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων, η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα και της απουσίας ενιαίας αγοράς ενέργειας.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, χαρακτήρισε απαραίτητη τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της ανθεκτικότητας της Ευρώπης. Η ενεργειακή μετάβαση, πρόσθεσε, αποτελεί τον δρόμο προς αυτή την κατεύθυνση.
Στόχος συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό έως το τέλος του 2026
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τόνισε επίσης την ανάγκη συμφωνίας για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο έως το τέλος του 2026, ώστε να τεθεί εγκαίρως σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028. Το πλαίσιο καλύπτει την περίοδο 2028-2034.
Όπως ανέφερε, αγρότες, επιχειρήσεις, ερευνητές, φοιτητές και πανεπιστήμια αναμένουν τη διάθεση των νέων ευρωπαϊκών κονδυλίων. Απέρριψε παράλληλα το ενδεχόμενο οι εκλογές στα κράτη-μέλη να αποτελέσουν αιτία καθυστέρησης στις διαπραγματεύσεις.
Στην ΕΕ υπάρχουν 27 δημοκρατίες και σχεδόν κάθε μήνα διεξάγονται εκλογές σε κάποια χώρα, σημείωσε ο Κόστα, προσθέτοντας ότι, αν αυτό αποτελούσε λόγο αναβολής, ο νέος προϋπολογισμός δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκριθεί.
Για τη διαπραγμάτευση, επισήμανε ότι το ζητούμενο είναι να διατηρηθούν οι εθνικές συνεισφορές σε εύλογα επίπεδα, χωρίς να υπονομευθούν οι φιλοδοξίες της Ένωσης και τα μέσα υλοποίησης των κοινών προτεραιοτήτων. Χαρακτήρισε καθοριστική την πρόοδο στο ζήτημα των νέων ιδίων πόρων και ανακοίνωσε ότι θα επιταχύνει τις σχετικές εργασίες σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη.
Η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η πρόταση της Επιτροπής για τον πολυετή προϋπολογισμό έχει σχεδιαστεί για να υπηρετεί τις κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Το βασικό ερώτημα, όπως είπε, δεν είναι ποιες προτεραιότητες πρέπει να εγκαταλειφθούν, αλλά με ποιον τρόπο θα χρηματοδοτηθούν.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να διατηρηθεί επαρκής ευελιξία στον προϋπολογισμό, ώστε η ΕΕ να μπορεί να αντιδρά σε απρόβλεπτες κρίσεις. Επικαλέστηκε την εμπειρία της πανδημίας, των φυσικών καταστροφών, της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι η ευελιξία επέτρεψε στην Ευρώπη να παρέμβει, αλλά δεν αποδείχθηκε επαρκής, καθώς χρειάστηκε αναθεώρηση του σημερινού προϋπολογισμού στο μέσο της περιόδου.
Τέλος, υπογράμμισε την ανάγκη προώθησης ενός φιλόδοξου πακέτου νέων ιδίων πόρων, τονίζοντας ότι χωρίς αυτούς δεν μπορεί να εξισορροπηθεί η δημοσιονομική εξίσωση.
