Η ιστορία δεν αρχίζει με τον Στέφανο Κασσελάκη. Αρχίζει με την ήττα του 2023 και την απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να αποχωρήσει από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά όχι και από το παιχνίδι της επόμενης μέρας.
Σύμφωνα με όσα ο ίδιος περιγράφει στην «Ιθάκη», ο πρώην πρωθυπουργός επιχείρησε πρώτα μια ελεγχόμενη διαδοχή και χωρίς εκλογική διαδικασία και ομηρία του νέου αρχηγού και με δύσκολες εκλογικές αναμετρήσεις. Το πρώτο «δαχτυλίδι» πήγε στην Έφη Αχτσιόγλου. Εκείνη αρνήθηκε. Ακολούθησε ο Αλέξης Χαρίτσης, που επίσης δεν δέχθηκε να αναλάβει.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι ο Τσίπρας δεν ήθελε απλώς να φύγει. Ήθελε να φύγει αφήνοντας πίσω του μια ηγεσία που θα ήταν εγκλωβισμένη ανάμεσα σε εκλογικές διαδικασίες δεν θα ακύρωνε τον ίδιο, δεν θα τον αποδομούσε και δεν θα έκλεινε τον δρόμο της δικής του επιστροφής.
Η εμφάνιση Κασσελάκη και το κενό που έγινε ευκαιρία
Όταν η ελεγχόμενη διαδοχή δεν προχώρησε, «εμφανίστηκε» ο Στέφανος Κασσελάκης. Ο Τσίπρας σήμερα επιμένει ότι δεν τον «φύτεψε» στον ΣΥΡΙΖΑ. Στην «Ιθάκη» επιχειρεί να αποδομήσει αυτό το αφήγημα, λέγοντας ότι τον θεωρούσε υπερφίαλο και ότι πίστευε πως θα αποτύχει.
Όμως η πολιτική δεν κρίνεται μόνο από τις διαψεύσεις. Κρίνεται και από τις σιωπές, τις ανοχές, τις καθυστερήσεις και τις συμπτώσεις.
Ο Κασσελάκης μπήκε στον ΣΥΡΙΖΑ από την πόρτα που του άνοιξε η προηγούμενη ηγεσία. Ο Τσίπρας τον είχε βάλει στο ευρωψηφοδέλτιο. Ο ίδιος ο Κασσελάκης έχτισε όλο το αφήγημά του πάνω στη φράση ότι «ο Τσίπρας με φύτεψε». Και ο πρώην πρωθυπουργός άργησε πολύ να το κόψει μαχαίρι.
Το χτύπημα στην Αχτσιόγλου και η σιωπή που κόστισε
Στην εσωκομματική μάχη, η Έφη Αχτσιόγλου δέχθηκε ένα από τα πιο βαριά πολιτικά χτυπήματα: την υπόθεση του δήθεν SMS προς τον Τσίπρα με το οποίο φερόταν να του ζητά να παραιτηθεί.
Η ίδια το διέψευσε, το χαρακτήρισε ψευδές και προσβλητικό και κινήθηκε νομικά. Ο Τσίπρας, όμως, δεν αντέδρασε αμέσως. Αργότερα εξήγησε ότι αρχικά το θεώρησε ασήμαντο. Πολιτικά, όμως, η καθυστέρηση αυτή λειτούργησε σαν βαρύ πλήγμα στην Αχτσιόγλου και σαν έμμεση διευκόλυνση στον Κασσελάκη.
Ο μηχανισμός υπέρ Κασσελάκη και η αντι-Αχτσιόγλου συσπείρωση
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με πληροφορίες αλλά και μαρτυρίες που διακινήθηκαν εκείνη την περίοδο, στελέχη που θεωρούνταν κοντά στον Αλέξη Τσίπρα κινήθηκαν υπέρ του Κασσελάκη ή πάντως απέναντι στην Αχτσιόγλου.
Στο κάδρο μπήκαν πρόσωπα όπως ο Γιώργος Βασιλειάδης και ο Μιχάλης Καλογήρου, στενοί του συνεργάτες και σήμερα στο νέο κόμμα. Οι ίδιες πληροφορίες μιλούσαν για ενεργοποίηση μηχανισμού στελεχών με στόχο να κοπεί η δυναμική της Αχτσιόγλου και να περάσει ο Κασσελάκης ως το «αντισυστημικό» όχημα της βάσης. Το πολιτικό αποτέλεσμα ήταν καθαρό: η Αχτσιόγλου ηττήθηκε, ο Κασσελάκης κυριάρχησε και ο ΣΥΡΙΖΑ μπήκε σε φάση αποσύνθεσης.
Η Δευτέρα μετά τον πρώτο γύρο και το τηλεφώνημα στον Παππά
Το πιο βαρύ στοιχείο ήρθε αργότερα από τον Παύλο Πολάκη. Σύμφωνα με όσα υποστήριξε στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ, ο Αλέξης Τσίπρας επικοινώνησε με τον Νίκο Παππά για να στηριχθεί ο Στέφανος Κασσελάκης στον δεύτερο γύρο των εσωκομματικών εκλογών του 2023.
Αυτό αλλάζει όλη την εικόνα. Διότι δεν μιλάμε πλέον για ουδετερότητα. Μιλάμε για πολιτική παρέμβαση. Λίγο μετά, ο Νίκος Παππάς στήριξε τον Κασσελάκη. Ο Παύλος Πολάκης τότε είχε χαρακτηρίσει τη στήριξη Παππά «εξαιρετική εξέλιξη».
Ο Παύλος Πολάκης το αποκάλυψε και ο Νίκος Παππάς δεν το διέψευσε…
Μάλιστα πάνω από 50 κομβικά στελέχη κλίματος Νίκου Παππά υποστήριξαν από τον πρώτο γύρο τον Στέφανο μετά από «γραμμή» που έδωσε το περιβάλλον του Αλέξη Τσίπρα.
Η ανάδειξη Κασσελάκη ως εργαλείο ρευστοποίησης
Ο Κασσελάκης δεν ήταν απλώς ένας «αλεξιπτωτιστής», όπως τον χαρακτήριζαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι, που κέρδισε από σύμπτωση. Ήταν το πρόσωπο που μπορούσε να κάνει αυτό που δεν μπορούσαν οι παλιοί μηχανισμοί: να τινάξει στον αέρα τις παλιές ισορροπίες.
Το σχέδιο του Αλέξη Τσίπρα είχε ενεργοποιηθεί. Διέλυσε τις εσωκομματικές σταθερές. Έσπασε τη γέφυρα με την ιστορική αριστερή βάση στελεχών. Έφερε την πρώτη μεγάλη διάσπαση. Και τελικά άνοιξε τον δρόμο για να παρουσιαστεί αργότερα ο Τσίπρας όχι ως υπεύθυνος της αποσύνθεσης, αλλά ως πιθανός σωτήρας.
Η κρίση πριν από τις ευρωεκλογές και η παρέμβαση Τσίπρα
Η μεγαλύτερη κρίση πριν από τις ευρωεκλογές ήρθε με την παρέμβαση Τσίπρα πριν από το συνέδριο. Η Όλγα Γεροβασίλη εμφανίστηκε έτοιμη να αμφισβητήσει τον Κασσελάκη. Ο ίδιος ο Κασσελάκης ανακοίνωσε έκτακτες εσωκομματικές εκλογές. Τελικά οι εκλογές δεν έγιναν, αλλά η ζημιά είχε γίνει. Ο ΣΥΡΙΖΑ πήγε προς τις ευρωεκλογές με ανοιχτή εσωκομματική πληγή. Ο Στέφανος Κασσελάκης άντεξε και αυτή την παγίδα και τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών διέψευσαν τον Αλέξη Τσίπρα για καταποντισμό του ΣΥΡΙΖΑ. Τα ποσοστά του Στέφανου Κσσελάκη, πανηγυρίζει σήμερα ο Τσίπρας ακόμα και αν αυτά είναι δημοσκοπικά.
Ήταν το πρώτο μεγάλο δημόσιο ρήγμα Τσίπρα – Κασσελάκη. Από εκεί που ο Κασσελάκης είχε αξιοποιήσει το όνομα Τσίπρα για να εκλεγεί, βρέθηκε πλέον απέναντι σε ένα σύστημα που ήθελε να τον περιορίσει.
Στη συνέχεια ενεργοποιήθηκε το σχέδιο εκπαραθύρωσης με αφορμή τις αλλαγές που ήθελε ο Στέφανος Κασσελάκης, και που σήμερα υλοποιεί ο Αλέξης Τσίπρας στο νέο του κόμμα, που οδήγησε στην πρόταση μομφής και στο αντιδημοκρατικό συνέδριο που οδήγησε στην οριστική ρήξη και σε νέα διάσπαση.
Η μομφή, το δημοψήφισμα και το συνέδριο της διάλυσης
Η κορύφωση ήρθε με την πρόταση μομφής κατά του Κασσελάκη.
Η Κεντρική Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση μομφής τον Σεπτέμβριο του 2024, ανοίγοντας τον δρόμο για έκτακτο συνέδριο και νέες εσωκομματικές εκλογές.
Στο παρασκήνιο συζητήθηκε ακόμη και η ιδέα δημοψηφίσματος για την αποδοχή ή μη της μομφής. Η πρόταση δεν προχώρησε. Αντί γι’ αυτό, ο ΣΥΡΙΖΑ οδηγήθηκε σε ένα συνέδριο παρωδία, σε κλίμα απόλυτης διάλυσης, με αποκλεισμούς, καταγγελίες, αποχωρήσεις και νέα διάσπαση. Αυτό ήταν το τελικό στάδιο της ρευστοποίησης.
Μετά τις ευρωεκλογές: το σχέδιο του νέου φορέα
Ο Κασσελάκης, σε συνέντευξή του στο OPEN, υποστήριξε ότι πριν από τις ευρωεκλογές του 2024 ο Τσίπρας τού είχε περιγράψει σχέδιο για νέο κεντροαριστερό φορέα, με συμμετοχή ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, μετά από αλλαγή ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ. Η αναφορά αυτή καταγράφηκε και σχολιάστηκε εκτενώς στον Τύπο.
Αν αυτό το σενάριο ευσταθεί, τότε ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντιμετωπιζόταν πλέον ως κόμμα που έπρεπε να ανασυγκροτηθεί, αλλά ως υλικό προς αναδιάταξη. Ως συνιστώσα ενός νέου σχήματος. Δηλαδή ως κόμμα υπό ρευστοποίηση. Και φυσικά ο Αλέξης Τσίπρας σχεδίαζε την επιστροφή από την πρωτη στιγμή της παραίτησης και όχι επειδή ήδη το κενό της αντιπολίτευσης.
Ο Μίλτος Χατζηγιαννάκης και το νέο κόμμα Τσίπρα
Το πιο ενδιαφέρον πολιτικό στοιχείο ήρθε μετά. Πρώτος γραμματέας του νέου κόμματος Τσίπρα τοποθετήθηκε ο Μίλτος Χατζηγιαννάκης, ένα στέλεχος που είχε βρεθεί από νωρίς στους υποστηρικτές του Στέφανου Κασσελάκη.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι πολιτική επιβεβαίωση. Διότι αν ο Τσίπρας δεν είχε καμία σχέση με την άνοδο Κασσελάκη, αν θεωρούσε πραγματικά ότι ο Κασσελάκης ήταν ξένο σώμα και πολιτικό ατύχημα, τότε γιατί τοποθέτησε σε τόσο κρίσιμη θέση ένα πρόσωπο που είχε στηρίξει εξαρχής εκείνη την επιλογή;
Η απαξίωση των πρώην συντρόφων
Το τελευταίο στάδιο είναι η πλήρης απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ και των πρώην συντρόφων. Ο Τσίπρας δεν συμπεριφέρεται πλέον ως πρώην πρόεδρος που πονά το κόμμα του. Συμπεριφέρεται ως αρχηγός άλλου σχεδίου. Με ύφος από εξώστη. Με λογική «όποιος θέλει παραιτείται». Με καμία διάθεση ουσιαστικής συζήτησης με τον ΣΥΡΙΖΑ. Έφυγε από την ηγεσία, αλλά δεν έφυγε από τον σχεδιασμό. Αποχώρησε από το κόμμα, αλλά όχι από την επιχείρηση ελέγχου του χώρου.
Το συμπέρασμα: Πρώτα στήριξη, μετά υπονόμευση, τελικά ρευστοποίηση
Το χρονικό είναι αποκαλυπτικό. Πρώτα ο Τσίπρας επιχείρησε ελεγχόμενη διαδοχή με Αχτσιόγλου και Χαρίτση. Όταν αυτό δεν πέτυχε, ο Κασσελάκης έγινε το όχημα για να κοπεί η Αχτσιόγλου και να διαλυθούν οι παλιές ισορροπίες.
Στη συνέχεια, όταν ο Κασσελάκης δεν αποδείχθηκε διαχειρίσιμος, άρχισε η αποδόμηση. Παρέμβαση πριν από το συνέδριο. Κρίση πριν από τις ευρωεκλογές. Μομφή. Συζήτηση για δημοψήφισμα. Συνέδριο διάλυσης. Νέα διάσπαση.
Και στο τέλος, πάνω στα ερείπια του ΣΥΡΙΖΑ, εμφανίστηκε το νέο σχέδιο Τσίπρα.
Γι’ αυτό το ερώτημα δεν είναι αν ο Τσίπρας «στήριξε» ή «υπονόμευσε» τον Κασσελάκη. Το ακριβές ερώτημα είναι πιο σκληρό: μήπως έκανε και τα δύο, σε διαφορετικές φάσεις, με τον ίδιο τελικό στόχο;
Τη ρευστοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ και την επιστροφή του ίδιου ως αναντικατάστατου αρχηγού του χώρου.