Στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης για την ακρίβεια και τις τιμές των καυσίμων, στην επιλογή της ταχύτερης αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους αλλά και στα μεγάλα ενεργειακά έργα της χώρας αναφέρθηκε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, μιλώντας στον Alpha Radio 98.9 και τον Νίκο Παναγιωτόπουλο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, διαμηνύοντας ότι το έργο θα προχωρήσει και ξεκαθαρίζοντας ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία.
Τσάφος για φόρους στα καύσιμα: «Έχουμε επιλέξει άλλες παρεμβάσεις»
Ερωτηθείς για την κριτική της αντιπολίτευσης σχετικά με το υψηλό επίπεδο των έμμεσων φόρων και ειδικότερα των φόρων στα καύσιμα, ο Νίκος Τσάφος υποστήριξε ότι η κυβέρνηση έχει επιλέξει διαφορετικά εργαλεία στήριξης των πολιτών.
Όπως ανέφερε, στο παρελθόν εφαρμόστηκαν παρεμβάσεις όπως το Fuel Pass, με εισοδηματικά κριτήρια, αλλά και μέτρα για το ντίζελ.
Ο υφυπουργός σημείωσε ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι παρεμβάσεις αυτές είχαν μεγαλύτερο αποτέλεσμα στην τελική τιμή για τον καταναλωτή από μια οριζόντια μείωση της φορολογίας.
«Δεν καταλαβαίνουμε γιατί υπάρχει μια εμμονή ότι μόνο αν μειώσεις τον φόρο είναι σημαντικό μέτρο, αλλά αν δώσεις μια επιδότηση στην αντλία που έχει ισοδύναμο ή μεγαλύτερο αποτέλεσμα, αυτό για κάποιο λόγο δεν μετράει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα υπογράμμισε τη δημοσιονομική διάσταση μιας ενδεχόμενης μείωσης των φόρων, επισημαίνοντας ότι όποιος προτείνει μια τέτοια παρέμβαση θα πρέπει να εξηγήσει και από πού θα καλυφθούν τα έσοδα που θα χαθούν για το κράτος.
«Δεν υπάρχει άλλη κυβέρνηση που να έχει μειώσει τόσους φόρους»
Απαντώντας στην κριτική ότι τα κρατικά έσοδα από έμμεσους φόρους παραμένουν υψηλά, ο κ. Τσάφος υποστήριξε ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε μεγάλο αριθμό φορολογικών μειώσεων.
Όπως είπε, η οικονομική ανάπτυξη και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής έχουν αυξήσει τα δημόσια έσοδα, δίνοντας στην κυβέρνηση τη δυνατότητα τόσο να επιστρέφει μέρος των χρημάτων στην κοινωνία όσο και να μειώνει το δημόσιο χρέος.
Τσάφος για δημόσιο χρέος: «Τεράστια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές»
Ο υφυπουργός υπεραμύνθηκε και της στρατηγικής πρόωρης αποπληρωμής του ελληνικού χρέους, απαντώντας στην κριτική ότι ένα μέρος των διαθέσιμων πόρων θα μπορούσε αντί γι’ αυτό να διοχετευθεί στην αγορά.
Όπως τόνισε, υπάρχουν σαφείς ευρωπαϊκοί κανόνες σχετικά με τη χρήση των συγκεκριμένων χρημάτων, ενώ χαρακτήρισε τη μείωση του δημόσιου χρέους «τεράστια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές».
«Θέλουμε να έχει η χώρα το υψηλότερο χρέος σε όλη την Ευρωζώνη; Δεν αντιλαμβανόμαστε ότι αυτή η διαδικασία της μείωσης του χρέους είναι μια τεράστια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές;», διερωτήθηκε.
Ο ίδιος επισήμανε ότι μια χώρα με πολύ υψηλό χρέος διαθέτει μικρότερα περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση μιας νέας μεγάλης οικονομικής ή γεωπολιτικής κρίσης.
«Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου θα προχωρήσει»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Νίκου Τσάφου στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Ο υφυπουργός ήταν κατηγορηματικός ότι το έργο θα προχωρήσει, σημειώνοντας ότι το τελευταίο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Αναφέρθηκε στις συζητήσεις με την κυπριακή κυβέρνηση για το θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο του έργου, καθώς και στη διαδικασία αξιολόγησής του από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Όπως είπε, στόχος είναι να υπάρξει η απαραίτητη χρηματοδοτική στήριξη για ένα έργο που χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Δεν θα ζητήσουμε καμία άδεια από την Τουρκία»
Ερωτηθείς ευθέως εάν για την υλοποίηση του έργου θα χρειαστεί ενημέρωση ή έγκριση της Τουρκίας, ο Νίκος Τσάφος απάντησε κατηγορηματικά.
«Εμείς θα κινηθούμε βάσει του διεθνούς δικαίου. Άρα δεν θα ζητήσουμε καμία άδεια από την Τουρκία σχετικά με το καλώδιο», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι το διεθνές δίκαιο είναι σαφές ως προς τις δυνατότητες υλοποίησης τέτοιων έργων, απορρίπτοντας ουσιαστικά το ενδεχόμενο η Άγκυρα να διαθέτει δικαίωμα έγκρισης της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η συζήτηση για τον λιγνίτη και την Πτολεμαΐδα 5
Στη συνέντευξη τέθηκε και το ζήτημα του λιγνίτη, με αφορμή τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για τη λειτουργία λιγνιτικών μονάδων σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου βρίσκονται υπό πίεση λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε μεταξύ άλλων στην Πτολεμαΐδα 5 και στο υψηλό κόστος κατασκευής της μονάδας, καθώς και στο κατά πόσο θα μπορούσε να παραταθεί η λιγνιτική λειτουργία συγκεκριμένων μονάδων.
Ο Νίκος Τσάφος, πάντως, έσπευσε να διαφοροποιήσει την κυβερνητική ανάγνωση από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η πρόταση της Χαριλάου Τρικούπη, σημειώνοντας ότι το ΠΑΣΟΚ δεν εισηγήθηκε γενικευμένη επιστροφή στον λιγνίτη, αλλά παρεμβάσεις που αφορούν συγκεκριμένες μονάδες.
Τσάφος για τιμές ρεύματος: Η Ελλάδα κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο
Στο ζήτημα του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας και ειδικότερα στην εικόνα που παρουσιάζουν οι λογαριασμοί ρεύματος στην Ελλάδα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη αναφέρθηκε στη συνέχεια ο Νίκος Τσάφος, απορρίπτοντας την άποψη ότι η χώρα διαθέτει το ακριβότερο ρεύμα στην Ευρώπη.
Όπως εξήγησε, τα διαθέσιμα στοιχεία τοποθετούν την Ελλάδα είτε κοντά είτε κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ανάλογα με τον τρόπο υπολογισμού.
Ο υφυπουργός επικαλέστηκε τα στοιχεία της Eurostat, η οποία δημοσιεύει ανά εξάμηνο συγκριτική ανάλυση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, για το 2025 η Ελλάδα βρισκόταν περίπου 19% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τις τιμές στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι εάν οι τιμές υπολογιστούν με βάση την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, η Ελλάδα κινείται υψηλότερα και πλησιάζει ή ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Παράλληλα αναφέρθηκε και στον Household Energy Price Index, ο οποίος παρακολουθεί σε μηνιαία βάση τις τιμές ενέργειας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σημειώνοντας ότι και από τα συγκεκριμένα στοιχεία η Αθήνα εμφανίζεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Κατά τον κ. Τσάφο, επομένως, ο ισχυρισμός ότι η Ελλάδα διαθέτει το ακριβότερο ηλεκτρικό ρεύμα στην Ευρώπη «δεν βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία».
Γιατί «κόβεται» πράσινη ενέργεια από το σύστημα
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε και στις περικοπές παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, οι οποίες καταγράφονται όταν η παραγωγή, κυρίως από φωτοβολταϊκά, είναι μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να απορροφήσει εκείνη τη στιγμή το ηλεκτρικό σύστημα.
Όπως εξήγησε, πρόκειται για φαινόμενο που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά παρατηρείται σε όλες τις χώρες που έχουν αναπτύξει πολύ γρήγορα την παραγωγή από φωτοβολταϊκά.
Η μεγάλη παραγωγή ΑΠΕ κατά τις μεσημεριανές ώρες οδηγεί ολοένα συχνότερα σε μηδενικές ή ακόμη και αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, εικόνα που, σύμφωνα με τον ίδιο, παρατηρείται επίσης σε αγορές όπως αυτές της Ισπανίας και της Πορτογαλίας.
Ο Νίκος Τσάφος εξήγησε ότι η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών πραγματοποιείται γρηγορότερα από την ανάπτυξη των συστημάτων αποθήκευσης, καθώς η παραγωγή ηλιακής ενέργειας παραμένει πολύ φθηνότερη από την αποθήκευσή της.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, το σύστημα να αδυνατεί να απορροφήσει το σύνολο της διαθέσιμης παραγωγής.
Πώς οι ΑΠΕ συγκράτησαν τις τιμές
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, πάντως, η υπερπαραγωγή πράσινης ενέργειας είχε και ένα σημαντικό όφελος για τους καταναλωτές, καθώς συνέβαλε στη συγκράτηση των χονδρεμπορικών τιμών παρά τις διεθνείς αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Όπως ανέφερε, κατά τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο δεν καταγράφηκε σημαντική άνοδος στη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Κατά τον ίδιο, βασικός λόγος ήταν ακριβώς οι πολλές ώρες μηδενικών τιμών που δημιουργήθηκαν από την υψηλή παραγωγή των ΑΠΕ, κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Τσάφος: Δεν εξάγουμε φθηνό ρεύμα για να το αγοράζουμε ακριβά
Ο Νίκος Τσάφος απάντησε και στην κριτική σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα εξάγει φθηνή ηλεκτρική ενέργεια τις μεσημεριανές ώρες, όταν υπάρχει μεγάλη παραγωγή από φωτοβολταϊκά, και στη συνέχεια αναγκάζεται να εισάγει ακριβότερο ρεύμα τις βραδινές ώρες.
Όπως υποστήριξε, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα.
Έφερε ως παράδειγμα τις ενεργειακές συναλλαγές με τη Βουλγαρία, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα εξάγει ηλεκτρική ενέργεια για μεγάλο μέρος της ημέρας και ότι οι ελληνικές τιμές παραμένουν σε πολλές ώρες χαμηλότερες από τις αντίστοιχες βουλγαρικές.
Για τον Αύγουστο, μάλιστα, ανέφερε ότι η μέση τιμή στην Ελλάδα ήταν περίπου 10 ευρώ χαμηλότερη από εκείνη της Βουλγαρίας.
Ο ίδιος σημείωσε ότι Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν εξελιχθεί σε σημαντικούς ενεργειακούς κόμβους για την ευρύτερη περιοχή, συμβάλλοντας στην κάλυψη ελλείψεων που καταγράφονται σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Αυστρία, η Ουγγαρία και η Ρουμανία.
Κατά τον υφυπουργό, το εμπορικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας καταρρίπτει επίσης τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα εξάγει φθηνά και εισάγει ακριβά.
Από τα 400 εκατ. στο 1,3-1,4 δισ. ευρώ οι επενδύσεις στα δίκτυα
Ο κ. Τσάφος παραδέχθηκε πάντως ότι η ταχύτατη ανάπτυξη των ΑΠΕ έχει δημιουργήσει μεγαλύτερες ανάγκες για επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα, στις διασυνδέσεις και στην αποθήκευση ενέργειας.
Όπως ανέφερε, για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, υπήρξε σημαντική αποεπένδυση στα ηλεκτρικά δίκτυα της χώρας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, όταν ανέλαβε η σημερινή κυβέρνηση, οι ετήσιες επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ στα δίκτυα βρίσκονταν περίπου στα 400 εκατ. ευρώ, ενώ σήμερα έχουν αυξηθεί στα 1,3 έως 1,4 δισ. ευρώ.
Οι επενδύσεις αυτές, όπως εξήγησε, κατευθύνονται μεταξύ άλλων στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, στην Κρήτη και τις Κυκλάδες, στην ψηφιοποίηση και υπογειοποίηση των δικτύων, στην εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους αλλά και στη δυνατότητα σύνδεσης περισσότερων έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Ο υφυπουργός επισήμανε ότι δεν είναι δυνατόν να καλυφθεί μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα το επενδυτικό κενό μιας δεκαετίας, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η αύξηση των επενδύσεων ήδη αρχίζει να έχει αποτελέσματα και για τους καταναλωτές, μεταξύ άλλων μέσω της μείωσης των απωλειών του δικτύου και της αντιμετώπισης των ρευματοκλοπών.
Τι περιμένει η κυβέρνηση για τα τιμολόγια ρεύματος
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Νίκος Τσάφος αναφέρθηκε και στην πορεία των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος το επόμενο διάστημα.
Όπως είπε, τον Αύγουστο καταγράφηκε σημαντική αύξηση στη χονδρεμπορική αγορά, η οποία αναμένεται να αποτυπωθεί σε έναν βαθμό και στα τιμολόγια λιανικής.
Απέδωσε την αύξηση αφενός στην υψηλή κατανάλωση λόγω της εκτεταμένης χρήσης κλιματιστικών και αφετέρου σε προβλήματα που εμφανίστηκαν στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους περιορισμούς που αντιμετώπισαν πυρηνικές μονάδες στην Κεντρική Ευρώπη εξαιτίας προβλημάτων που συνδέονταν με τη στάθμη και τις συνθήκες των ποταμών, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ενεργειακό έλλειμμα σε χώρες όπως η Ουγγαρία και η Ρουμανία.
Είναι χαρακτηριστικό, όπως ανέφερε, ότι τον Αύγουστο η Ουγγαρία εμφάνισε τιμές περίπου 20 ευρώ υψηλότερες από εκείνες της Ελλάδας.
Ο υφυπουργός εκτίμησε πάντως ότι η αύξηση του Αυγούστου έχει σε μεγάλο βαθμό συγκυριακά και παροδικά χαρακτηριστικά και, για τον λόγο αυτό, δεν αναμένεται να μεταφερθεί αυτούσια στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Όπως εξήγησε, οι πάροχοι κατά τον καθορισμό των τιμολογίων δεν εξετάζουν μόνο την εικόνα του προηγούμενου μήνα αλλά και τις προβλέψεις για την πορεία της αγοράς το επόμενο διάστημα. Με δεδομένο ότι οι παράγοντες που οδήγησαν στην άνοδο του Αυγούστου δεν φαίνεται να έχουν μόνιμο χαρακτήρα, η κυβέρνηση εκτιμά ότι αυτό μπορεί να περιορίσει την επίδρασή τους στις τελικές τιμές λιανικής.