Σε κλίμα θριαμβολογίας υποδέχθηκε ο τουρκικός Τύπος, στα πρωτοσέλιδα της Τετάρτης 21 Οκτωβρίου, την ομόφωνη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης την Τρίτη 20 Οκτωβρίου. Οι εφημερίδες μιλούν για ενίσχυση της «Γαλάζιας Πατρίδας», στρέφονται κατά της Ελλάδας και συνδέουν την εξέλιξη με την επικείμενη επανέναρξη των ερευνών για το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Η απόφαση δημιουργεί νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ανατρέπει την έως τότε αρνητική στάση της ανατολικής λιβυκής ηγεσίας. Προκάλεσε έντονη αντίδραση της Αθήνας και άμεση παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που επανέλαβε ότι η συμφωνία είναι άκυρη και αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αθήνα και Βρυξέλλες: Καμία νομική ισχύ
Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι η κοινοβουλευτική επικύρωση δεν κάνει νόμιμο το μνημόνιο του 2019. Το υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε ότι η συμφωνία παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, αφού αγνοεί την ύπαρξη και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών, κυρίως της Κρήτης, και ότι Τουρκία και Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τέτοια οριοθέτηση. Η Αθήνα έχει ενημερώσει εταίρους και συμμάχους και διαμηνύει ότι θα προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες για να διασφαλίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ακολούθησε κοινή δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, που εξέφρασαν βαθιά λύπη για την απόφαση. Οι δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι η θέση της ΕΕ δεν έχει αλλάξει από το 2019: η συμφωνία αντίκειται στο Δίκαιο της Θάλασσας και δεν έχει νομική ισχύ, επειδή θίγει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών. Επιβεβαίωσαν επίσης την αλληλεγγύη τους προς Ελλάδα και Κύπρο και την αντίθεσή τους σε εξωτερικές παρεμβάσεις στη Λιβύη.
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση έχει ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος, καθώς η Άγκυρα προσπαθεί να παρουσιάσει την απόφαση ως νέα πραγματικότητα στην περιοχή. Η αναγνώριση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή, όμως, δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ή άλλα κράτη αποδέχονται τις τουρκικές θέσεις.
Σε διπλωματικό επίπεδο, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε τηλεφωνικά με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι και με τον Κύπριο ομόλογό του Κωνσταντίνο Κόμπο για τις εξελίξεις και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι γράφουν οι τουρκικές εφημερίδες
Yeni Şafak: «Η Γαλάζια Πατρίδα είναι πλέον ισχυρότερη»
Την πιο χαρακτηριστική εικόνα των τουρκικών επιδιώξεων δίνει η Yeni Şafak, που αφιερώνει μεγάλο μέρος της πρώτης της σελίδας στην έγκριση του μνημονίου, με κεντρικό τίτλο «Mavi Vatan artık daha güçlü», δηλαδή «Η Γαλάζια Πατρίδα είναι πλέον ισχυρότερη».
Η εφημερίδα βλέπει στην απόφαση ιστορική δικαίωση, επτά χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας από την Τουρκία και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης. Εκτιμά ότι η έγκριση ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Άγκυρας και μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέες συνεργασίες σε σεισμικές έρευνες, γεωτρήσεις και ενεργειακές επενδύσεις. Δίνει ιδιαίτερο βάρος στη μεταστροφή της ανατολικής Λιβύης, θυμίζοντας ότι η πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ είχε αντιταχθεί στη συμφωνία, ενώ τώρα το κοινοβούλιο με έδρα την ανατολική χώρα στηρίζει πολιτικά μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές επιλογές της Άγκυρας.
Στο ίδιο πρωτοσέλιδο υπάρχει η αναφορά «Σοκ στο Ισραήλ, την Ελλάδα και την κυβέρνηση της Νότιας Κύπρου», όπως αποκαλεί η εφημερίδα το κυπριακό κράτος, με τον ισχυρισμό ότι η Τουρκία βρίσκεται πλέον σε ισχυρότερη θέση απέναντι στις περιφερειακές συνεργασίες Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Πρόκειται για την τουρκική ερμηνεία των γεγονότων και όχι για αποδεδειγμένη αλλαγή του νομικού καθεστώτος των θαλάσσιων ζωνών.
Η Yeni Şafak αναφέρεται και στις επαφές του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν με τη λιβυκή πλευρά, τονίζοντας τον ρόλο του Σαντάμ Χαφτάρ, γιου του ισχυρού άνδρα της ανατολικής Λιβύης. Παρουσιάζει την ελληνική αντίδραση ως ένδειξη πανικού και αναπαράγει εκτιμήσεις για δεύτερη διπλωματική ήττα της Αθήνας απέναντι στην Άγκυρα. Το πιο ενδιαφέρον σημείο αφορά την επόμενη μέρα: η εφημερίδα αναδεικνύει το ενδεχόμενο η Τουρκία να αξιοποιήσει την απόφαση για νέες ερευνητικές δραστηριότητες νοτίως της Κρήτης, ώστε να επιβάλει στην πράξη την αντίληψη ότι η περιοχή είναι αμφισβητούμενη.
Yeni Şafak: «Η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης εξόργισε την Ευρωπαϊκή Ένωση»
Σε δεύτερο δημοσίευμα, με τίτλο «Η συμφωνία θαλάσσιων ζωνών Τουρκίας–Λιβύης εξόργισε την ΕΕ: Είμαστε στο πλευρό της Ελλάδας και της Κύπρου», η Yeni Şafak εμφανίζει την ευρωπαϊκή αντίδραση ως απόρροια διπλωματικής επιτυχίας της Άγκυρας. Σημειώνει ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα τη συμφωνία του 2019 και ακύρωσε ταυτόχρονα την απόφαση του 2020, με την οποία είχε απορρίψει τα μνημόνια συνεργασίας με την Τουρκία.
Με τον μεσότιτλο «Η απόφαση εξόργισε την Ευρωπαϊκή Ένωση», η εφημερίδα παρουσιάζει τη σαφή θεσμική τοποθέτηση των Βρυξελλών ως ενόχληση για την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής. Ιδιαίτερη μνεία κάνει στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που εξέφρασε βαθιά λύπη για την επικύρωση και επανέλαβε ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντίκειται στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Η εφημερίδα παραθέτει και την ευρωπαϊκή διαβεβαίωση αλληλεγγύης προς Ελλάδα και Κύπρο, εστιάζοντας όμως στην αντιπαράθεση Άγκυρας–Βρυξελλών. Στο ίδιο κείμενο στρέφεται και κατά της Αθήνας, με τον μεσότιτλο «Μια δήλωση και από την Ελλάδα: Θα προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα», μεταφέροντας ότι το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε τη συμφωνία ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των δικαιωμάτων των κρατών της περιοχής, καθώς και την ελληνική προειδοποίηση προς τη Λιβύη να αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
ΕΕ κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου: «Αντίκειται στο Δίκαιο της Θάλασσας» – Μήνυμα στήριξης σε Ελλάδα και Κύπροnewpost.grHürriyet: Στο στόχαστρο η Αθήνα και το καλώδιο
Η Hürriyet πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα και συνδέει ευθέως τη συμφωνία με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Στο κάτω μέρος του πρωτοσέλιδου φιλοξενεί δύο τίτλους: «Mavi Vatan’a sürpriz onay», δηλαδή «Απροσδόκητη έγκριση για τη Γαλάζια Πατρίδα», και τον ακόμη πιο επιθετικό «Atina ilk adımda kabloya dolandı», που αποδίδεται ως «Η Αθήνα μπλέχτηκε στο καλώδιο από το πρώτο βήμα».
Η εφημερίδα παρουσιάζει την έγκριση ως κρίσιμη διπλωματική επιτυχία της Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση ήρθε από τη Βεγγάζη. Στο κείμενο του πρωτοσέλιδου αναφέρει ότι το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε τη συμφωνία του 2019 και σημειώνει τις επαφές του επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, με τη λιβυκή ηγεσία. Η πιο ενδιαφέρουσα αναφορά, πάντως, αφορά το Great Sea Interconnector.
Σύμφωνα με τη Hürriyet, η Ελλάδα δυσκολεύεται ήδη να επανεκκινήσει τις υποθαλάσσιες έρευνες, επικαλούμενη πληροφορίες ότι το πλήρωμα ερευνητικού σκάφους δεν θέλει να αναλάβει αποστολή λόγω κινδύνων για την ασφάλειά του. Ο ισχυρισμός προέρχεται από το τουρκικό δημοσίευμα και δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Η σύνδεση των δύο θεμάτων έχει σαφή πολιτική στόχευση: να εμφανιστεί η τουρκική αντίδραση στο καλώδιο ως ήδη αποτελεσματική και η λιβυκή απόφαση ως επιπλέον ενίσχυση της Άγκυρας. Το μήνυμα είναι ότι η Τουρκία θεωρεί πως έχει πλέον περισσότερα διπλωματικά επιχειρήματα για να απαιτεί συνεννόηση πριν από έρευνες σε περιοχές που εντάσσει στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της.
Akşam: «Η Λιβύη ενέκρινε τη Γαλάζια Πατρίδα»
Η Akşam αντιμετωπίζει την είδηση ως σημαντική εξέλιξη για την τουρκική εξωτερική πολιτική, χωρίς να της δίνει την κεντρική θέση του πρωτοσέλιδου. Με τίτλο «Mavi Vatan için Libya’dan onay», δηλαδή «Έγκριση από τη Λιβύη για τη Γαλάζια Πατρίδα», δημοσιεύει χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου με τις τουρκικές διεκδικήσεις, ο οποίος προβάλλει τη σύνδεση των θαλάσσιων περιοχών που διεκδικούν Τουρκία και Λιβύη, παρακάμπτοντας την ελληνική θέση για την επήρεια των νησιών.
Στο σχετικό δημοσίευμα σημειώνει ότι η λιβυκή Βουλή ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο και ανακάλεσε προηγούμενες αποφάσεις κατά των συμφωνιών με την Τουρκία, παρουσιάζει την κίνηση ως ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών και επαναλαμβάνει την επίσημη τουρκική θέση ότι η συμφωνία προστατεύει τα συμφέροντά τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε άλλο κείμενο χαρακτηρίζει την απόφαση ιστορική και μεταφέρει δηλώσεις του επικεφαλής Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, ο οποίος τη συνδέει με την προστασία των τουρκικών συμφερόντων στη «Γαλάζια Πατρίδα».
Yeni Akit: «Η Αθήνα υπέστη σοκ»
Ακόμη πιο επιθετική απέναντι στην Ελλάδα είναι η Yeni Akit, που στο πρωτοσέλιδό της Τετάρτης 21 Οκτωβρίου τιτλοφορεί «Libya, Mavi Vatan’ı onayladı», δηλαδή «Η Λιβύη ενέκρινε τη Γαλάζια Πατρίδα». Χαρακτηρίζει την απόφαση ιστορικό βήμα που, κατά την εκτίμησή της, ανατρέπει τα σχέδια περιορισμού της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, και υποστηρίζει ότι η Αθήνα αιφνιδιάστηκε από την απόφαση της Βεγγάζης.
Η εφημερίδα επιτίθεται τόσο στην ελληνική κυβέρνηση όσο και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, παρουσιάζοντας την απόρριψη του μνημονίου ως αντίδραση στην ενίσχυση της τουρκικής επιρροής. Οι χαρακτηρισμοί της ξεπερνούν την πολιτική κριτική και εντάσσονται σε σκληρή εθνικιστική ρητορική, με στόχο να αποδοθεί η ευρωπαϊκή αντίδραση σε εχθρότητα προς την Τουρκία και να υποβαθμιστεί η νομική επιχειρηματολογία Αθήνας και Βρυξελλών. Αναφέρεται επίσης σε πιθανές ελληνικές ενεργειακές δραστηριότητες νοτίως της Κρήτης και βλέπει στην κοινοβουλευτική έγκριση πρόσθετο πολιτικό έρεισμα για την Άγκυρα, χωρίς να τεκμηριώνει ότι αλλάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών βάσει του διεθνούς δικαίου.
Το επόμενο τεστ: το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η απόφαση συμπίπτει χρονικά με τις προετοιμασίες για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector, γεγονός που πιέζει επιπλέον την ελληνική κυβέρνηση. Στις 15 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η γαλλική Nexans είχε καταθέσει αίτημα για τις απαραίτητες άδειες, ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση. Το έργο, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, έχει ήδη καθυστερήσει εξαιτίας της αντιπαράθεσης με την Τουρκία για τη θαλάσσια περιοχή από την οποία προβλέπεται να περάσει. Η Άγκυρα επιμένει ότι απαιτείται προηγούμενος συντονισμός μαζί της για δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της· η Αθήνα απορρίπτει την απαίτηση.
Η νέα απόφαση της Λιβύης δίνει στην Τουρκία πρόσθετα πολιτικά επιχειρήματα, όχι όμως αυτομάτως νέα νόμιμα δικαιώματα έναντι της Ελλάδας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να μεταφέρει τον διπλωματικό πανηγυρισμό στο πεδίο, με παρεμβάσεις όταν ξαναρχίσουν οι έρευνες.
Με πληροφορίες από newpost.gr
