Στην αντεπίθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο περνά η Αθήνα: με επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, απάντησε την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου στην απόφαση της λιβυκής Βουλής να το κυρώσει. Με τη νέα διπλωματική παρέμβαση στον ΟΗΕ, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει το διεθνές μέτωπο απέναντι στη συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης, η οποία επανέρχεται στο προσκήνιο επτά χρόνια μετά την υπογραφή της και προκαλεί νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Την επιστολή απέστειλε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, έπειτα από οδηγίες του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη. Σε αυτήν η Αθήνα καταγράφει επισήμως τη θέση ότι το μνημόνιο του 2019 παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να δημιουργήσει δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Η κίνηση έχει ιδιαίτερο βάρος, επειδή ακολουθεί την απόφαση του κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει μια συμφωνία στην οποία στο παρελθόν αντιτασσόταν. Ανεξάρτητα από τη νομική ισχύ του μνημονίου, το βασικό πολιτικό πρόβλημα για την Αθήνα είναι η μεταβολή της στάσης της Ανατολικής Λιβύης.
Από το Συμβούλιο Ασφαλείας στην επιστολή
Η επιστολή έρχεται σε συνέχεια της παρέμβασης της 21ης Οκτωβρίου, όταν η Αγλαΐα Μπαλτά ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στη διάρκεια κλειστών διαβουλεύσεων. Ήταν η πρώτη φορά που η συγκεκριμένη εξέλιξη τέθηκε προς συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η Ελληνίδα πρέσβης παρενέβη με την εθνική της ιδιότητα, καθώς η Ελλάδα ασκεί για τον Οκτώβριο την προεδρία του οργάνου.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η κ. Μπαλτά επισήμανε ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Το κεντρικό επιχείρημα της Αθήνας είναι ότι οι μονομερείς αποφάσεις δεν μπορούν να μεταβάλουν ούτε τη γεωγραφία ούτε τους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας.
Η Ελλάδα υπογράμμισε επίσης ότι επιδιώκει τον διάλογο με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και ότι εξακολουθεί να στηρίζει την πολιτική σταθεροποίηση και την ενοποίηση των λιβυκών θεσμών. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι οι προσπάθειες για την επίλυση της εσωτερικής κρίσης στη Λιβύη δεν μπορούν να προχωρούν εις βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων άλλων χωρών.
Η κατάθεση της επιστολής δεν ισοδυναμεί με απόφαση του ΟΗΕ επί της διαφοράς. Αποτελεί, όμως, επίσημη διπλωματική καταγραφή των ελληνικών αντιρρήσεων, με την οποία η Αθήνα επιδιώκει να κρατήσει το ζήτημα στη διεθνή ατζέντα.
Κοινή γραμμή των 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Σημαντικό διπλωματικό έρεισμα για την Ελλάδα αποτελεί η κοινή δήλωση των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εξέδωσε στις 22 Οκτωβρίου η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας. Σε αυτήν η ευρωπαϊκή πλευρά εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου και επαναβεβαιώνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Η δήλωση παραπέμπει στις θέσεις που είχε υιοθετήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2019 και είχε επαναβεβαιώσει τον Ιούνιο του 2025. Η τοποθέτηση των Βρυξελλών αποκτά πρόσθετη βαρύτητα, καθώς αποτυπώνει κοινή θέση όλων των κρατών-μελών, τη στιγμή που η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει την έγκριση του μνημονίου ως διπλωματική επιτυχία.
Αρνητική στάση απέναντι στη συμφωνία έχουν εκφράσει επίσης η Αίγυπτος, η Κύπρος και το Ισραήλ, ενώ η Γερμανία έχει επαναλάβει την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου.
Σε διαφορετικό τόνο κινήθηκε το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που προέτρεψε την Ελλάδα και την Τουρκία να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους με καλόπιστες διαπραγματεύσεις. Η τοποθέτηση προκάλεσε προβληματισμό και πολιτική συζήτηση στην Αθήνα, καθώς δεν περιείχε την κατηγορηματική αποδοκιμασία που διατύπωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τουρκολιβυκό: Διπλωματικό μέτωπο από πέντε χώρες κατά της συμφωνίας – Η ουδέτερη στάση των ΗΠΑ και η αντίδραση της ΕΕnewpost.grΗ Τουρκία επιμένει – Στο επίκεντρο Αίγυπτος και Κρήτη
Παρά τις διεθνείς αντιδράσεις, η Τουρκία υπερασπίζεται τη συμφωνία με τη Λιβύη. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστήριξε ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να ακυρωθεί μέσω αξιολογήσεων τρίτων χωρών, επιβεβαιώνοντας ότι η Άγκυρα δεν προτίθεται να υποχωρήσει από τις διεκδικήσεις της.
Για την ελληνική πλευρά, ιδιαίτερη σημασία το επόμενο διάστημα έχει η συνέχιση των επαφών με την Αίγυπτο για την επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Παράλληλα, η κυβέρνηση προβάλλει τις εξελίξεις στις έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, με τη συμμετοχή της αμερικανικής Chevron, ως στοιχείο που ενισχύει τη θέση της χώρας στην περιοχή.
Το ουσιαστικό ερώτημα, πάντως, παραμένει: πώς κατάφερε η Τουρκία να εξασφαλίσει την έγκριση της Ανατολικής Λιβύης, η οποία επί χρόνια διατηρούσε στενότερες σχέσεις με την Ελλάδα και την Αίγυπτο; Σε αυτό ακριβώς το σημείο επικεντρώνεται η κριτική για τους κυβερνητικούς χειρισμούς, ακόμη και από στελέχη της Νέας Δημοκρατίας που αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία εξακολουθεί να στερείται νομικής ισχύος έναντι της Ελλάδας.
Στόχος της Αθήνας είναι να διατηρήσει ισχυρή τη διεθνή αντίθεση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και να αποτρέψει την περαιτέρω ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη. Η επιστολή στον ΟΗΕ ενισχύει τη διπλωματική επιχειρηματολογία της ελληνικής πλευράς, όμως η δυσκολότερη δοκιμασία βρίσκεται στην επόμενη ημέρα: στο κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορέσει να μετατρέψει τη διεθνή υποστήριξη σε συγκεκριμένες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με πληροφορίες από newpost.gr
