Ελλάδα και Αίγυπτος θα επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για την επέκταση της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών τους (ΑΟΖ), όπως συμφώνησαν σε τηλεφωνική επικοινωνία οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι. Η απόφαση έρχεται μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της Λιβύης και πυροδοτεί νέα διπλωματική κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αθήνα και Κάιρο επιδιώκουν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, απορρίπτοντας τις μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Η επέκταση ανατολικά του 28ου μεσημβρινού
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων επιστρέφει έτσι η επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας του 2020, η οποία είχε περιοριστεί σε μερική οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Το κρισιμότερο σκέλος της νέας πρωτοβουλίας είναι το ενδεχόμενο να επεκταθεί η οριοθέτηση ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, εκεί όπου σταματά η συμφωνία του 2020.
Η περιοχή είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, αφού συνδέεται με τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και με το ζήτημα της επήρειας των ελληνικών νησιών στον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών. Μέχρι στιγμής, η Αίγυπτος κρατούσε επιφυλακτική στάση απέναντι στην επέκταση των συνομιλιών προς τα ανατολικά, επιδιώκοντας να διατηρήσει ισορροπίες στις σχέσεις της με την Τουρκία. Οι τελευταίες εξελίξεις στη Λιβύη, ωστόσο, φαίνεται να δημιουργούν νέα δεδομένα.
Κατά την εκτίμηση του διπλωματικού συντάκτη του ΕΡΤnews, Νίκου Μελέτη, η απόφαση για επιτάχυνση των συνομιλιών αποτελεί ουσιαστική εξέλιξη για την ελληνική διπλωματία και στέλνει ισχυρό μήνυμα προς την Άγκυρα. Η Αίγυπτος θεωρεί τη Λιβύη περιοχή ζωτικής στρατηγικής σημασίας και παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή την προσπάθεια της Τουρκίας να διευρύνει την επιρροή της, κυρίως στο ανατολικό τμήμα της χώρας.
Μια ενδεχόμενη επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας θα μπορούσε να ενισχύσει τη νομική και διπλωματική θέση της Ελλάδας. Ωστόσο, η επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων δεν σημαίνει ότι έχει ήδη επιτευχθεί νέα συμφωνία, ούτε οδηγεί αυτομάτως στην ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
ΕΕ και ΟΗΕ απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Σαφές μήνυμα αντίθεσης στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις έστειλαν και τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τονίζοντας ότι το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Η κοινή ευρωπαϊκή τοποθέτηση επισημαίνει ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες εις βάρος τους.
Μετά την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου, η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς αποτυπώνει την κοινή ευρωπαϊκή αντίδραση στις διεκδικήσεις που προβάλλουν η Άγκυρα και η Τρίπολη.
Το ζήτημα μεταφέρθηκε επίσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας. Η ελληνική πλευρά υπογράμμισε ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να αλλάξει με πολιτικές αποφάσεις και ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών οφείλει να στηρίζεται στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, προειδοποιώντας ότι οι μονομερείς ενέργειες ενδέχεται να δημιουργήσουν πρόσθετους κινδύνους για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τον Νίκο Μελέτη, η Αθήνα αναμένεται να εξετάσει το επόμενο διάστημα το ενδεχόμενο να θέσει ζήτημα συνεπειών για την Τουρκία και τη Λιβύη, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στον ΟΗΕ.
Η θέση των ΗΠΑ
Διαφορετική έμφαση έδωσε η Ουάσιγκτον, που επέλεξε να εστιάσει στην ανάγκη διαλόγου μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας. Απαντώντας σε ερώτηση της ΕΡΤ, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπενθύμισε ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενθαρρύνουν τις δύο χώρες να αντιμετωπίσουν τις διαφορές τους μέσω διμερών συνομιλιών.
Με πληροφορίες από newpost.gr
