Μόλις λίγες ημέρες χρειάστηκαν για να φανεί πόσο γρήγορα μπορεί να γεράσει ένα οικονομικό πρόγραμμα όταν έξω από τη χώρα βρίσκεται σε εξέλιξη ενεργειακή κρίση. Στη ΔΕΘ η κυβέρνηση παρουσίασε το οικονομικό της σχέδιο για τους επόμενους δεκαπέντε μήνες. Χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης άνοιξε ήδη δεύτερο κεφάλαιο:
- Πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από 1,75 ευρώ.
- Οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
- Συνέχιση της παρέμβασης στο diesel και τον Οκτώβριο.
- Ενδεχόμενο πλαφόν στα περιθώρια κέρδους.
- Και, υπό προϋποθέσεις, συζήτηση ακόμη και για προσωρινή μείωση του ΕΦΚ.
Δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι μετατόπιση οικονομικής πολιτικής υπό πίεση.
Η αγορά αλλάζει γρηγορότερα από τον προϋπολογισμό
Ο λόγος βρίσκεται 3.000 χιλιόμετρα μακριά. Το Reuters αποκαλύπτει ότι τρεις αντλιοσταθμοί του σαουδαραβικού East-West Pipeline έχουν υποστεί ζημιές. Ο αγωγός αυτός δεν είναι ένας οποιοσδήποτε σωλήνας. Μετέφερε 4–5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και αποτελεί την κύρια δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Και στο ίδιο το Ορμούζ η εμπορική κίνηση έχει πέσει σε ακραία επίπεδα: μόλις τρία εμπορικά πλοία καταγράφηκαν την Τετάρτη. Άρα η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε έναν κίνδυνο που δεν ελέγχει, να αυξάνεται το κόστος της στήριξης ταυτόχρονα με το κόστος που καλείται να στηρίξει.
Το πολιτικό δίλημμα του Μαξίμου
Εδώ αρχίζει η πολιτική. Η κυβέρνηση έχει επενδύσει επί χρόνια στην εικόνα της δημοσιονομικής σοβαρότητας. Δεν θέλει ανεξέλεγκτες οριζόντιες επιδοτήσεις. Δεν θέλει μόνιμες μειώσεις φόρων χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Δεν θέλει να επιστρέψει στο μοντέλο της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν απαιτούνταν συνεχείς κρατικές παρεμβάσεις. Από την άλλη πλευρά όμως, μπαίνει σε εκλογικό χειμώνα. Και ο ψηφοφόρος δεν αντιμετωπίζει το πετρέλαιο ως δημοσιονομικό μοντέλο.
Το αντιμετωπίζει ως λογαριασμό. Εάν το λίτρο ανεβαίνει, η θεωρία περί στοχευμένων παρεμβάσεων συναντά γρήγορα τα όριά της.
Η αντιπολίτευση βλέπει το άνοιγμα
Για το ΠΑΣΟΚ και την ΕΛ.Α.Σ. η ενεργειακή κρίση προσφέρει το προφανές πεδίο επίθεσης, έμμεσοι φόροι.
Όσο η τελική τιμή της βενζίνης και του diesel παραμένει υψηλή, τόσο θα επιστρέφει η ερώτηση, πόσο από αυτό που πληρώνει ο πολίτης είναι διεθνής κρίση και πόσο φόρος;
Η κυβέρνηση έχει ισχυρό αντεπιχείρημα, μία μόνιμη μεγάλη μείωση του ΕΦΚ κοστίζει πολύ, δεν διασφαλίζεται ότι περνά ολόκληρη στην αντλία και περιορίζει τον δημοσιονομικό χώρο. Αλλά πολιτικά υπάρχει και η άλλη πλευρά, όσο η τιμή ανεβαίνει, τόσο δυσκολότερο γίνεται να εξηγείς στον καταναλωτή γιατί το κράτος συνεχίζει να εισπράττει υψηλό φόρο πάνω σε υψηλότερη βάση.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η ΔΕΘ έδωσε στους πολίτες το κυβερνητικό πρόγραμμα. Η Μέση Ανατολή μπορεί τώρα να γράψει τις διορθώσεις του. Και μέχρι τις εκλογές η οικονομική πολιτική θα κριθεί λιγότερο από το πόσα δισεκατομμύρια ανακοινώθηκαν στο Βελλίδειο και περισσότερο από τρεις πολύ πεζούς αριθμούς, πόσο έχει η βενζίνη, πόσο έχει το diesel και πόσο θα πληρώσει ένα σπίτι για να ζεσταθεί.
Γιατί οι εκλογές του 2027 μπορεί να έχουν πολλά πολιτικά διλήμματα. Αλλά ένα από αυτά θα γράφεται κάθε ημέρα με μεγάλα φωτεινά ψηφία στην είσοδο του πρατηρίου.