Υπάρχει κάτι παράδοξο στη σημερινή δημόσια παρουσία του ΠΑΣΟΚ. Ένα κόμμα που σφράγισε επί δεκαετίες την πολιτική ζωή του τόπου, που κυβέρνησε, συγκρούστηκε, δημιούργησε, πέτυχε και βεβαίως έκανε και λάθη, εμφανίζεται συχνά σαν να ντρέπεται για την ίδια του την ιστορία. Σαν να θεωρεί ότι το παρελθόν του αποτελεί βάρος και όχι πολιτικό κεφάλαιο.
Και όμως, ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές προτιμήσεις του καθενός, η ιστορική αλήθεια δεν μπορεί να διαγραφεί. Το ΠΑΣΟΚ δεν υπήρξε ένα ακόμη κόμμα εξουσίας. Υπήρξε μια πολιτική δύναμη που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ελληνική κοινωνία. Άλλαξε θεσμούς, νοοτροπίες και κοινωνικές ισορροπίες. Διαμόρφωσε ένα νέο πλαίσιο δικαιωμάτων και δημιούργησε πολιτικές που εξακολουθούν να επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν ήταν μια απλή διοικητική μεταρρύθμιση. Υπήρξε μια βαθιά κοινωνική τομή που έδωσε πρόσβαση στην υγεία σε εκατομμύρια ανθρώπους. Το οικογενειακό δίκαιο δεν άλλαξε απλώς κάποιες νομικές διατάξεις. Αναδιαμόρφωσε τις σχέσεις μέσα στην ελληνική οικογένεια και κατοχύρωσε δικαιώματα που σήμερα θεωρούνται αυτονόητα. Οι παρεμβάσεις στα εργασιακά, οι κοινωνικές πολιτικές, αλλά και μεγάλα δημόσια έργα που άλλαξαν την εικόνα της χώρας, αποτελούν κομμάτια μιας πολιτικής διαδρομής που δεν μπορεί να διαγράφεται από τη συλλογική μνήμη.
Γι’ αυτό και προκαλεί απορία η επιμονή ορισμένων στο ΠΑΣΟΚ να παρουσιάζουν ένα πολιτικό πρόγραμμα αποκομμένο από αυτή τη διαδρομή. Σαν να ξεκινούν από το μηδέν. Σαν να μην υπήρξε τίποτε πριν από αυτούς. Η πολιτική όμως δεν είναι διαγωνισμός λήθης. Η αξιοπιστία δεν χτίζεται με την απόκρυψη της ιστορίας αλλά με τη σύνδεση του παρόντος με όσα προηγήθηκαν.
Αντί να αναδεικνύουν το νήμα που ενώνει τις σημερινές τους προτάσεις με τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις του παρελθόντος, συχνά επιλέγουν έναν λόγο καταγγελτικό. Έναν λόγο που περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από σκάνδαλα, υποψίες, καταγγελίες και πολιτικές επιθέσεις. Πρόκειται για μια επιλογή που μπορεί να προσφέρει στιγμιαία δημοσιότητα, αλλά δύσκολα εμπνέει εμπιστοσύνη.
Οι πολίτες, ιδιαίτερα σε περιόδους αβεβαιότητας, δεν αναζητούν μόνο κατηγόρους. Αναζητούν δημιουργούς. Δεν αρκούνται σε όσους περιγράφουν τα προβλήματα. Θέλουν να ακούσουν ποιο είναι το σχέδιο για την επίλυσή τους. Θέλουν να γνωρίζουν ποια είναι η πρόταση για το αύριο και ποια εμπειρία εγγυάται ότι αυτή η πρόταση μπορεί να εφαρμοστεί.
Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει ένα ιστορικό φορτίο, αλλά διαθέτει και μια ιστορική παρακαταθήκη. Το πρώτο μπορεί να το συζητά διαρκώς. Το δεύτερο όμως οφείλει να το αξιοποιεί. Όχι από νοσταλγία. Όχι από πολιτική αυτάρκεια. Αλλά γιατί η ιστορία ενός κόμματος αποκτά αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε γέφυρα προς το μέλλον.
Κανείς δεν ζητά από το ΠΑΣΟΚ να επιστρέψει στη δεκαετία του ’80 ή του ’90. Οι εποχές έχουν αλλάξει. Οι κοινωνικές ανάγκες είναι διαφορετικές. Εκείνο όμως που ζητούν οι πολίτες είναι να καταλάβουν γιατί ένα κόμμα που ισχυρίζεται ότι μπορεί να κυβερνήσει ξανά, πιστεύει ότι μπορεί να το κάνει. Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν βρίσκεται στις καθημερινές καταγγελίες ούτε στη σκανδαλολογία.
Βρίσκεται στην ιστορία του. Στα επιτεύγματά του. Στις μεταρρυθμίσεις που άντεξαν στον χρόνο. Και κυρίως στη δυνατότητά του να αποδείξει ότι η δημιουργική πολιτική είναι πάντοτε ισχυρότερη από τον θόρυβο της καταγγελίας. Αυτό ήταν κάποτε το μεγάλο πλεονέκτημα του ΠΑΣΟΚ. Και ίσως εκεί βρίσκεται ακόμη η μεγαλύτερη ευκαιρία του.
Τα στελέχη
Αν το ΠΑΣΟΚ θέλει πραγματικά να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στο πολιτικό σκηνικό, οφείλει να αξιοποιήσει το σύνολο του δυναμικού του. Να καλέσει στη μάχη πρόσωπα με κύρος, εμπειρία και γνώση. Να δημιουργήσει μια μεγάλη δημιουργική σύνθεση που θα ενώνει γενιές, εμπειρίες και πολιτικές διαδρομές. Διότι η αναγέννηση ενός πολιτικού χώρου δεν επιτυγχάνεται με συνθήματα ούτε με καταγγελίες. Επιτυγχάνεται όταν οι άνθρωποί του αποφασίζουν να προσφέρουν ξανά δημιουργικά στην κοινωνία και στην πατρίδα.
Η Άννα Διαμαντοπούλου διαθέτει σημαντική κυβερνητική εμπειρία και βαθιά γνώση των ζητημάτων που αφορούν την παιδεία, τη δημόσια διοίκηση και τον εκσυγχρονισμό του κράτους. Η παρουσία και οι προτάσεις της μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου πολιτικού αφηγήματος. Ο Παύλος Γερουλάνος διαθέτει μια συγκροτημένη πολιτική σκέψη και μια σοβαρή μεταρρυθμιστική προσέγγιση που μπορεί να εμπλουτίσει τον δημόσιο διάλογο. Ο Χάρης Δούκας, έχοντας καταφέρει να αποκτήσει ισχυρή πολιτική παρουσία και αυτοδιοικητική εμπειρία, μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας σύγχρονης ατζέντας για τις πόλεις, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής. Ο Κώστας Λαλιώτης, ανεξάρτητα από το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί μαζί του, παραμένει μία από τις πιο εμβληματικές φυσιογνωμίες της παράταξης, με βαθιά γνώση της πολιτικής, της κοινωνίας και της επικοινωνίας. Η εμπειρία του δεν μπορεί να παραμένει ανενεργή σε μια περίοδο όπου το κόμμα αναζητεί ξανά τον βηματισμό του.