«Οι νεκροί βρομούσαν από ’να μίλι μακριά, ήταν ανελέητο το τελευταίο καλοκαίρι». Με αυτούς τους στίχους αρχίζει το ποίημα «15.7.1974» του Λεύκιου Ζαφειρίου. Ένα ποίημα βαρύ, σκληρό και ασήκωτο, γραμμένο για τους νεκρούς του πραξικοπήματος. Για τους ανθρώπους που δολοφονήθηκαν από την ΕΟΚΑ Β. Για ένα καλοκαίρι που έφερε αίμα, προδοσία και καταστροφή.
Η Αφροδίτη Λατινοπούλου διάβασε το ποίημα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρώντας ότι μιλούσε για την τουρκική εισβολή. Στην ανάρτησή της στα social media, χρησιμοποίησε και μία από τις πιο συγκλονιστικές φωτογραφίες που τραβήχτηκαν ποτέ στην Κύπρο. Μια γυναίκα θρηνεί τον νεκρό άντρα της και δίπλα της στέκεται το παιδί τους. Η εικόνα συγκλονίζει, όμως, αποκαλύπτει το σοβαρό ιστορικό λάθος, της κ. Λατινοπούλου. Η γυναίκα της φωτογραφίας ονομαζόταν Nevciham Oluşum, ήταν Τουρκοκύπρια. Ο άντρας της σκοτώθηκε στις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1964. Η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Βρετανό φωτορεπόρτερ Don McCullin, δέκα χρόνια πριν από την τουρκική εισβολή.
Η Nevciham δεν ήταν μια ανώνυμη Ελληνοκύπρια μάνα του 1974 και δεν θρηνούσε θύμα του Αττίλα, θρηνούσε τον σύζυγό της, θύμα της βίας που είχε ήδη δηλητηριάσει την Κύπρο πριν από την εισβολή. Αυτό ακριβώς δεν γνώριζε η κ. Λατινοπούλου. Πήρε μια εικόνα από το 1964, την τοποθέτησε δίπλα στην εισβολή του 1974. Έδωσε στη γυναίκα άλλη ταυτότητα. Έδωσε στον νεκρό άντρα της άλλους δολοφόνους. Μετέτρεψε μια ιστορική φωτογραφία σε γενικό φόντο πατριωτικής συγκίνησης.
Η Ιστορία, όμως, έχει ονόματα, έχει ημερομηνίες, έχει θύματα και κυρίως έχει ευθύνες. Το λάθος γίνεται ακόμη πιο ηχηρό εξαιτίας του ποιήματος που επέλεξε η κ. Λατινοπούλου. «Μπάσαν τους νεκρούς απ’ την πίσω πόρτα στον Άη Γιάννη», γράφει ο Λεύκιος Ζαφειρίου.
Οι νεκροί αυτοί δεν ήταν θύματα της τουρκικής εισβολής, ήταν αντιστασιακοί. Ήταν άνθρωποι που δολοφονήθηκαν από την ΕΟΚΑ Β. Το ποίημα μιλά για τη φασιστική βία που προηγήθηκε του Αττίλα. Μιλά για εκείνους που άνοιξαν την κερκόπορτα. Μιλά για το έγκλημα της 15ης Ιουλίου 1974. Έτσι, χωρίς να το καταλάβει, η Αφροδίτη Λατινοπούλου πέτυχε κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που επιδίωκε. Ανέδειξε τα εγκλήματα της ΕΟΚΑ Β΄.
Διάβασε μέσα στην Ευρωβουλή στίχους για τους νεκρούς του πραξικοπήματος. Πρόβαλε μια Τουρκοκύπρια γυναίκα που θρηνούσε τον άντρα της μετά τις διακοινοτικές συγκρούσεις. Έφερε στο ίδιο πολιτικό μήνυμα δύο ιστορικές αλήθειες που συχνά ενοχλούν όσους θέλουν μια απλοποιημένη και βολική αφήγηση για την Κύπρο.
Καμία από αυτές τις αλήθειες δεν αθωώνει την Τουρκία. Καμία δεν μειώνει το έγκλημα της εισβολής, της κατοχής, του ξεριζωμού και των αγνοουμένων. Η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου 1974 και συνεχίζει να κατέχει ευρωπαϊκό έδαφος.
Η κ. Λατινοπούλου θέλησε να μιλήσει για την Κύπρο, δεν γνώριζε όμως, ποιαν γυναίκα έδειχνε. Δεν γνώριζε ποιον θρηνούσε, δεν κατάλαβε για ποιους νεκρούς μιλούσε το ποίημα που διάβαζε. Η άγνοια αυτή, όταν εκφέρεται από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είναι βαρυσήμαντη.
Η Ιστορία δεν είναι αποθήκη εικόνων και στίχων που έχουν στόχο την συγκίνηση. Η Nevciham Oluşum πέθανε το 2018, σε ηλικία 87 ετών. Έμεινε στην Ιστορία μέσα από μια φωτογραφία απόλυτου πόνου. Της οφείλουμε τουλάχιστον να λέμε το όνομά της. Να γνωρίζουμε ποιον έχασε. Να μην κλέβουμε τη ζωή και το πένθος της για να υπηρετήσουμε ένα πρόχειρο πολιτικό μήνυμα. Και στους νεκρούς του «15.7.1974» οφείλουμε να λέμε ποιοι τους δολοφόνησαν. Ακόμη και όταν αυτή η αλήθεια ενοχλεί.