Στο επίκεντρο της ελληνικής διπλωματικής κινητικότητας εισέρχονται εκ νέου τα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει στο Tivat του Μαυροβουνίου για να συμμετάσχει στο δείπνο ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της περιοχής, παραμονή της Συνόδου Κορυφής ΕΕ και Δυτικών Βαλκανίων.
Η παρουσία του πρωθυπουργού στο Μαυροβούνιο έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Η Αθήνα αντιμετωπίζει την ευρωπαϊκή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων ως κρίσιμο παράγοντα σταθερότητας για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Σε μια περίοδο γεωπολιτικών αναταράξεων, ενεργειακών προκλήσεων και αυξημένων ανταγωνισμών στην ευρωπαϊκή περιφέρεια, η περιοχή αποκτά αναβαθμισμένο στρατηγικό βάρος.
Το Tivat ως σταθμός για την ευρωπαϊκή πορεία της περιοχής
Το βράδυ της Πέμπτης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρακαθήσει στο δείπνο που παραθέτει ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου Jakov Milatović, με αφορμή τους εορτασμούς της εθνικής επετείου της χώρας. Στο τραπέζι θα βρεθούν ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Δυτικών Βαλκανίων, σε μια συνάντηση με έντονο πολιτικό συμβολισμό, λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής.
Η Ελλάδα προσέρχεται με σταθερή θέση. Το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι κάθε υποψήφια χώρα εκπληρώνει τα κριτήρια, προχωρά στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και σέβεται τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει.
Η ελληνική θέση για τη διεύρυνση της ΕΕ
Για την Αθήνα, η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί επένδυση στην ασφάλεια και στη σταθερότητα. Η ενταξιακή πορεία των χωρών της περιοχής συνδέεται με συγκεκριμένους όρους. Σχέσεις καλής γειτονίας, σεβασμός θεμελιωδών δικαιωμάτων και τήρηση των δεσμευτικών διεθνών συμφωνιών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή τους προοπτική.
Η ελληνική θέση συνδέεται με την ανάγκη να παραμείνουν τα Δυτικά Βαλκάνια σταθερά προσανατολισμένα προς την Ευρώπη. Η Αθήνα θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή ένταξη της περιοχής μπορεί να περιορίσει τις εστίες αστάθειας, να ενισχύσει τους θεσμούς και να θωρακίσει την περιοχή απέναντι σε εξωτερικές επιρροές.
Η Σόφια στον βαλκανικό σχεδιασμό της Αθήνας
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η ολιγόωρη επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Σόφια το πρωί της Πέμπτης, όπου θα συναντηθεί με τον νέο πρωθυπουργό της Βουλγαρίας Rumen Radev. Η Βουλγαρία αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς οι δύο χώρες συνδέονται με κοινή συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, αλλά και με κοινό ενδιαφέρον για την περιφερειακή ασφάλεια.
Η συνάντηση στη Σόφια αποκτά σημασία και λόγω της χρονικής συγκυρίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκαταλέγεται στους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που συναντούν τον κ. Radev με τη νέα του ιδιότητα, μετά τον σχηματισμό της νέας βουλγαρικής κυβέρνησης. Το μήνυμα είναι ότι η Ελλάδα επιδιώκει στενό συντονισμό με τους άμεσους βόρειους εταίρους της, σε μια περίοδο κατά την οποία η σταθερότητα της περιοχής αποκτά ευρύτερη ευρωπαϊκή σημασία.
Ενέργεια και διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη
Η συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας σε ζητήματα διασυνδεσιμότητας, ενέργειας και μεταφορών έχει άμεση σχέση με τη συνολική εικόνα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο Κάθετος Διάδρομος LNG αποτελεί έργο με βαρύτητα για τις δύο χώρες, καθώς και για την ενεργειακή ασφάλεια της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η ενεργειακή ασφάλεια, οι μεταφορές και οι υποδομές αποτελούν κρίσιμα πεδία για την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής. Η Ελλάδα επιδιώκει να αναδειχθεί σε κόμβο σταθερότητας και διασύνδεσης, με ρόλο που υπερβαίνει τα διμερή σχήματα και αγγίζει τον συνολικό σχεδιασμό της Ευρώπης για τα Βαλκάνια.
Η διάσταση της ασφάλειας
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η διάσταση της άμυνας. Η πρόσφατη ελληνική συνδρομή στην αεράμυνα της Βουλγαρίας, μετά από σχετικό αίτημα της Σόφιας, ανέδειξε τη δυνατότητα πρακτικής συνεργασίας σε ζητήματα ασφάλειας. Η δημιουργία μιας ευρύτερης «ομπρέλας ασφαλείας» στην περιοχή στέλνει μήνυμα συντονισμού και αμοιβαίας υποστήριξης μεταξύ συμμάχων.
Η ασφάλεια στα Βαλκάνια παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Για την Αθήνα, η συνεργασία με τη Βουλγαρία και η ενεργή παρουσία στις διεργασίες για τα Δυτικά Βαλκάνια εντάσσονται σε ενιαίο σχεδιασμό.
Ο ορίζοντας της ελληνικής Προεδρίας στην ΕΕ
Η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027 προσδίδει πρόσθετο βάρος στη σημερινή κινητικότητα. Η Αθήνα θέλει να κρατήσει την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων ψηλά στην ατζέντα, με όρους θεσμικής συνέπειας, περιφερειακής ασφάλειας και πολιτικού ρεαλισμού.