Διέξοδο στην αντιπαράθεση για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ) αναζητεί η κυβέρνηση, θέμα που τίθεται σε συνάντηση (13:00) του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη με έξι δημάρχους του Βόρειου Τομέα Αθηνών.
Οι δημοτικές αρχές ζητούν απόσυρση της υπό διαβούλευση μελέτης, ενώ κυβερνητικά στελέχη επιμένουν ότι ο σχεδιασμός δεν είναι οριστικός και μπορεί να υποστεί ουσιαστικές αλλαγές.
Η σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με τους έξι δημάρχους πραγματοποιείται σε κλίμα έντονων αντιδράσεων για την πρόσθετη δόμηση που θα μπορούσαν να υποδεχθούν οι προτεινόμενες ζώνες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η αντοχή των υποδομών, η προστασία του οικιστικού χαρακτήρα και η εξεύρεση αποζημιώσεων για ιδιοκτήτες δεσμευμένων ακινήτων και διατηρητέων.
Οι επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν παράταση της διαβούλευσης, αναθεώρηση των μελετών και επανεξέταση των περιοχών υποδοχής, χωρίς να έχει αποκλειστεί η διακοπή της διαδικασίας. Καμία τελική απόφαση δεν έχει προαναγγελθεί.
Υπουργικά μηνύματα πριν από τη σύσκεψη
Τη δυνατότητα αλλαγών προτάσσουν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, οι οποίοι συμμετέχουν στη συνάντηση.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αναγνωρίζοντας ότι χρειαζόταν περισσότερη συζήτηση και ενημέρωση.
Μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ ο Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε τη συζήτηση τεχνική και νομική, ζητώντας υπεύθυνη στάση και συναινετική λύση.
Όπως διευκρίνισε, «το κείμενο που έχει τεθεί σε διαβούλευση, όπως λέει και η λέξη, δεν είναι οριστικό». Πρόσθεσε ότι, σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, αποκλείεται η μεταφορά συντελεστή δόμησης από έναν δήμο σε άλλον.
Από την πλευρά του, ο Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει ακόμη σχέδιο νόμου ή Προεδρικό Διάταγμα και αναγνώρισε πως η αποτύπωση στοιχείων, όπως οι παιδικές χαρές και οι δημόσιοι χώροι, ενδέχεται να χρειάζεται βελτίωση.
«Η μελέτη πρέπει να διορθωθεί και να είναι ακριβής γι’ αυτό μπαίνει σε δημόσια διαβούλευση», ανέφερε, διαβεβαιώνοντας ότι θα ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις των δημάρχων.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να νομοθετήσει σε αντιπαράθεση με τις τοπικές κοινωνίες και επισήμανε πως η παρουσίαση του θέματος δεν έγινε με τον σωστό τρόπο.
Κοινό μέτωπο για επανεκκίνηση του σχεδιασμού
Στο Μαξίμου προσέρχονται οι δήμαρχοι Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, Φιλοθέης–Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος, Χαλανδρίου Συμεών Ρούσσος, Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης, Παπάγου–Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος και Λυκόβρυσης–Πεύκης Μάριος Ψυχάλης.
Με κοινή επιστολή προς τον πρωθυπουργό έχουν ζητήσει την απόσυρση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και επανεξέταση από μηδενική βάση, με ουσιαστική συμμετοχή της αυτοδιοίκησης.
Τη θέση αυτή επιβεβαίωσαν και σε συνάντηση στην Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής, υπό τον πρόεδρό της και δήμαρχο Γαλατσίου Γιώργο Μαρκόπουλο.
Οι ενστάσεις τους δεν αφορούν μόνο τον αριθμό των επιπλέον τετραγωνικών. Αμφισβητούν τα κριτήρια επιλογής των περιοχών υποδοχής και επισημαίνουν ότι το οδικό δίκτυο, η αποχέτευση, η απορροή ομβρίων και οι χώροι στάθμευσης βρίσκονται ήδη υπό πίεση. Εκτιμούν ότι η ενίσχυση της δόμησης μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω την κυκλοφορία και την καθημερινότητα των κατοίκων.
(ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)
Τα 584.000 τετραγωνικά που διχάζουν τις δύο πλευρές
Στον πυρήνα της διαφωνίας βρίσκονται έως 584.000 τ.μ. δυνητικής πρόσθετης δόμησης, τα οποία προβλέπεται ότι θα μπορούσαν να υποδεχθούν οι προτεινόμενες ζώνες των βορείων προαστίων. Δεν πρόκειται για τετραγωνικά που έχουν ήδη εγκριθεί ή κατασκευαστεί, αλλά για δυνατότητα που εξετάζεται στο πλαίσιο του σχεδιασμού.
Η πλευρά του ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι ο μηχανισμός δεν δημιουργεί νέα οικοδομικά δικαιώματα, αλλά επιτρέπει την αξιοποίηση υφιστάμενων δικαιωμάτων που δεν μπορούν να ασκηθούν στα ακίνητα προέλευσής τους. Κατά την ίδια επιχειρηματολογία, η μεταφορά τους προσφέρει τρόπο αποζημίωσης ιδιοκτητών και υλοποίησης προβλέψεων των σχεδίων πόλης.
Αυτό, όμως, δεν αναιρεί ότι στα ακίνητα υποδοχής αυξάνεται η επιτρεπόμενη δόμηση. Εκεί ακριβώς εστιάζουν οι δήμοι: στο πόση πρόσθετη επιβάρυνση μπορούν να απορροφήσουν οι περιοχές τους και με ποια τεκμηρίωση.
Ενδεικτικά, αύξηση συντελεστή από 0,6 σε 0,7 σημαίνει ότι σε οικόπεδο 1.000 τ.μ. η επιτρεπόμενη δόμηση διαμορφώνεται σε 700 αντί 600 τ.μ. Στη λογική του μηχανισμού, η αγορά του μεταφερόμενου δικαιώματος για τα επιπλέον τετραγωνικά μπορεί να χρηματοδοτήσει την αποζημίωση άλλου ιδιοκτήτη, του οποίου το ακίνητο προορίζεται, για παράδειγμα, για πλατεία.
Οι αποζημιώσεις και ο κίνδυνος απώλειας δημόσιων χώρων
Το οικονομικό ζήτημα συνδέεται με ακίνητα που έχουν δεσμευτεί για σχολεία, πλατείες, πράσινο και διανοίξεις δρόμων, χωρίς να έχουν καταβληθεί οι απαιτούμενες αποζημιώσεις. Πηγές που υποστηρίζουν τον σχεδιασμό εκτιμούν ότι οι δυνητικές ανάγκες μπορούν να φθάσουν ακόμη και τα 2 δισ. ευρώ, εξαιτίας και των υψηλών αξιών γης στις συγκεκριμένες περιοχές.
Η θέση του ΥΠΕΝ είναι ότι, χωρίς χρηματοδοτικό μηχανισμό, υπάρχει κίνδυνος άρσης απαλλοτριώσεων και απώλειας χώρων που έχουν προβλεφθεί για κοινόχρηστες ή κοινωφελείς χρήσεις. Το υπουργείο αντιτείνει έτσι στις δημοτικές αρχές ότι η μη εφαρμογή του σχεδιασμού έχει επίσης πολεοδομικές συνέπειες.
Αντίστοιχο ζήτημα τίθεται για ιδιοκτήτες διατηρητέων, οι οποίοι διαθέτουν ανεκμετάλλευτα δικαιώματα δόμησης και παράλληλα επιβαρύνονται με το κόστος συντήρησης των κτιρίων. Κατά το υπουργείο, οι διαθέσιμες χρηματοδοτήσεις από το Πράσινο Ταμείο και τα προγράμματα «Διατηρώ» δεν επαρκούν για το σύνολο των αναγκών, γι’ αυτό και η μεταφορά συντελεστή προβάλλεται ως εναλλακτική πηγή αποζημίωσης.
Τι περιθώρια αφήνει η διαβούλευση
Το ΥΠΕΝ επιμένει ότι οι μελέτες αποτελούν στάδιο προετοιμασίας και όχι τελικές πολεοδομικές αποφάσεις. Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία του, η διαδικασία επιτρέπει να ελεγχθούν οι παραδοχές των μελετητών, να διορθωθούν ανακρίβειες και να ενσωματωθούν τεκμηριωμένες αντιρρήσεις των τεχνικών υπηρεσιών και της αυτοδιοίκησης.
Από την πλευρά του υπουργείου αναφέρεται επίσης ότι στις μελέτες περιλαμβάνεται μηδενικό σενάριο, το οποίο μπορεί να επιλεγεί από τον δήμο και την περιφέρεια στο πλαίσιο της διαδικασίας. Η επισήμανση συνοδεύεται, ωστόσο, από τη θέση ότι η απόρριψη των ΖΥΣ δεν μπορεί να συνεπάγεται δεδομένη κρατική κάλυψη όλων των αποζημιώσεων για τη διατήρηση δημόσιων χώρων.
Το κρίσιμο σημείο είναι επομένως αν οι διορθώσεις και η ενδεχόμενη παράταση της διαβούλευσης μπορούν να καλύψουν τις ενστάσεις των δήμων ή αν οι δύο πλευρές διαφωνούν με τις βασικές παραδοχές του σχεδιασμού.
Σύνδεση με τη συνολική πολεοδομική μεταρρύθμιση
Στο ΥΠΕΝ εκφράζεται ανησυχία ότι μια συνολική διακοπή της διαδικασίας θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο και για τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, ενθαρρύνοντας αντίστοιχα αιτήματα πολιτικής παρέμβασης όπου προκύπτουν τοπικές αντιδράσεις.
Παράλληλα, ο ευρύτερος πολεοδομικός σχεδιασμός συνδέεται με δεσμεύσεις της χώρας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χρηματοδότηση περίπου 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται και οι μελέτες των ΖΥΣ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ενδεχόμενη αναστολή τους θα προκαλούσε αυτομάτως απώλεια ευρωπαϊκών πόρων.
Η πορεία τους συνδέεται ακόμη με τη μελλοντική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης, βασικού εργαλείου για την ενεργοποίηση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.


