Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά νέους πόρους για να χρηματοδοτήσει τις αυξανόμενες ανάγκες της, ο Κυριάκος Πιερρακάκης καταθέτει μια πρόταση που επιχειρεί να μετατρέψει τις τηλεπικοινωνιακές συχνότητες σε ευρωπαϊκό έσοδο. Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup προτείνει μέρος των χρημάτων από τις εθνικές δημοπρασίες φάσματος να μην παραμένει αποκλειστικά στα ταμεία των κρατών-μελών, αλλά να κατευθύνεται στον κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και σε επενδύσεις νέων τεχνολογιών.
Η ιδέα, την οποία παρουσίασε σε συνέντευξή του στο POLITICO, έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι Βρυξέλλες προετοιμάζουν τη δύσκολη διαπραγμάτευση για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034. Πρόκειται για ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να δώσει στην ΕΕ μια νέα πηγή χρηματοδότησης, να περιορίσει τον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής τηλεπικοινωνιακής αγοράς και να ενισχύσει την τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης.
«Τηλεπικοινωνιακή πολιτική αλά Ντράγκι»
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε την ιδέα του ως μια «τηλεπικοινωνιακή πολιτική αλά Ντράγκι», παραπέμποντας στις προτάσεις του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας και πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Ο Μάριο Ντράγκι έχει ζητήσει μεγαλύτερο συντονισμό και εναρμόνιση στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη-μέλη παραχωρούν τις συχνότητες που απαιτούνται για τη λειτουργία των δικτύων κινητής τηλεφωνίας.
Σήμερα οι τηλεπικοινωνιακοί όμιλοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα κατακερματισμένο σύστημα διαφορετικών εθνικών διαδικασιών, όρων και δημοπρασιών. Τα έσοδα από αυτές τις διαδικασίες καταλήγουν στα ταμεία των κρατών-μελών, χωρίς να υπάρχει ένας ενιαίος ευρωπαϊκός σχεδιασμός.
Σύμφωνα με την ένωση τηλεπικοινωνιακών εταιρειών Connect Europe, από το 2020 οι πάροχοι έχουν δαπανήσει περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια ευρώ για την απόκτηση αδειών χρήσης φάσματος.
Το σημερινό σύστημα έχει δεχθεί κριτική, καθώς θεωρείται ότι χρησιμοποιεί τις τηλεπικοινωνιακές συχνότητες περισσότερο ως μέσο άντλησης εσόδων και λιγότερο ως εργαλείο ενίσχυσης των επενδύσεων.
Το ελληνικό μοντέλο του 5G
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επικαλέστηκε ως παράδειγμα την ελληνική δημοπρασία συχνοτήτων του 2020, την οποία χαρακτήρισε ως μία από τις πιο καινοτόμες διαδικασίες που εφαρμόστηκαν στην Ευρώπη.
Στο ελληνικό μοντέλο είχε προβλεφθεί ότι ποσοστό 25% των εσόδων από τη δημοπρασία θα κατευθυνόταν στη δημιουργία επενδυτικού ταμείου για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νεοφυών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο οικοσύστημα του 5G.
Ο πρόεδρος του Eurogroup προτείνει τώρα την επέκταση αυτής της λογικής σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το 75% στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και το 25% σε επενδύσεις
Σύμφωνα με την πρότασή του, το 75% των εσόδων από τις δημοπρασίες τηλεπικοινωνιακών συχνοτήτων θα μπορούσε να κατευθύνεται στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το υπόλοιπο 25% θα μπορούσε να διοχετεύεται σε ένα ειδικό επενδυτικό ταμείο υπό την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με στόχο τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής τεχνολογίας, των τηλεπικοινωνιακών υποδομών και της ανάπτυξης των δικτύων νέας γενιάς.
Κατά τον Κυριάκο Πιερρακάκη, η αξιοποίηση των χρημάτων με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να πολλαπλασιάσει τα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις και να ενισχύσει συνολικά την οικονομική ισχύ της Ευρώπης.
Μια νέα πηγή εσόδων για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ιδέα θα μπορούσε να προσφέρει στις Βρυξέλλες έναν νέο «ίδιο πόρο», δηλαδή μια απευθείας πηγή εσόδων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ανεξάρτητη από τις εθνικές συνεισφορές των κρατών-μελών.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο έντονων διαφωνιών για τον προϋπολογισμό ύψους περίπου δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, που επιθυμούν περιορισμό των δαπανών, και από την άλλη τα κράτη που ζητούν να διατηρηθούν ή να αυξηθούν οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.
Παράλληλα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης συνδέει την πρόταση με την προσπάθεια δημιουργίας ισχυρότερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και μείωσης της εξάρτησης της ΕΕ από την αμερικανική τεχνολογία.
Οι αντιδράσεις των κρατών-μελών
Η πρόταση, πάντως, αναμένεται να συναντήσει ισχυρές αντιστάσεις. Τα κράτη-μέλη δεν εμφανίζονται πρόθυμα να παραχωρήσουν στις Βρυξέλλες έσοδα τα οποία σήμερα καταλήγουν απευθείας στους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι που μίλησαν στο POLITICO εκτίμησαν ότι η ιδέα δύσκολα θα εξασφαλίσει ευρεία υποστήριξη, καθώς πολλές πρωτεύουσες αντιμετωπίζουν αρνητικά οποιαδήποτε προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση του τηλεπικοινωνιακού φάσματος.
Ο ίδιος ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναγνωρίζει ότι η πρόταση θα είναι δύσκολο να εγκριθεί. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι ακόμη και ο απλός συγχρονισμός των δημοπρασιών θα μπορούσε να περιορίσει τον σημερινό κατακερματισμό και να φέρει την Ευρώπη πιο κοντά σε μια πραγματική ενιαία τηλεπικοινωνιακή αγορά.
Στο τραπέζι για τον προϋπολογισμό του 2028-2034
Ο πρόεδρος του Eurogroup εκφράζει την ελπίδα ότι η ιδέα θα ενταχθεί στις διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, αλλά και στην ευρύτερη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Όπως σημείωσε, αρκετοί Ευρωπαίοι ομόλογοί του έχουν ήδη υποστηρίξει τη βασική φιλοσοφία της πρότασης. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η εκπόνηση μιας συγκεκριμένης μελέτης επιπτώσεων, ώστε να αποσαφηνιστούν τα οικονομικά οφέλη, οι διαδικασίες και οι προϋποθέσεις εφαρμογής της.