Η δημοκρατία δεν γεννήθηκε για να καταργεί τις συγκρούσεις. Γεννήθηκε για να τις οργανώνει. Να τις μετατρέπει από πεδίο βίας σε πεδίο λόγου, από κραυγή σε επιχείρημα, από διχασμό σε δημιουργική αντιπαράθεση. Αυτή είναι η μεγάλη της κατάκτηση. Και αυτή ακριβώς είναι η υποχρέωση όσων διεκδικούν την εμπιστοσύνη των πολιτών στη μακρά προεκλογική περίοδο που ήδη ανοίγεται μπροστά μας.
Δυστυχώς, όμως, δεν δείχνουν όλοι να αντιλαμβάνονται το βάρος αυτής της ευθύνης. Εκεί όπου θα περίμενε κανείς προτάσεις, σχέδιο και τεκμηριωμένο πολιτικό λόγο, συχνά κυριαρχούν τα εμπρηστικά συνθήματα, οι εύκολες καταγγελίες, η καλλιέργεια οργής και η συνειδητή πόλωση. Είναι η εύκολη οδός για όποιον αδυνατεί να πείσει με επιχειρήματα.
Μόνο που αυτή η τακτική δεν υπηρετεί τη δημοκρατία. Δεν βοηθά τον πολίτη να επιλέξει με γνώση και κρίση. Αντιθέτως, τον εγκλωβίζει σε μια ατμόσφαιρα φανατισμού, όπου ο αντίπαλος μετατρέπεται σε εχθρό και η διαφορετική άποψη αντιμετωπίζεται ως απειλή. Έτσι καλλιεργούνται αντιδημοκρατικές συμπεριφορές, που δηλητηριάζουν τον δημόσιο βίο και υπονομεύουν την ίδια τη λειτουργία των θεσμών.
Και γιατί συμβαίνει αυτό; Η απάντηση είναι μάλλον προφανής. Γιατί κάποιοι θεωρούν ότι ο θυμός αποδίδει περισσότερες ψήφους από τη λογική. Πιστεύουν ότι η ένταση μεταφράζεται σε εκλογικά ποσοστά και ότι η διαίρεση της κοινωνίας αποτελεί πολιτικό κεφάλαιο. Στόχος τους δεν είναι η αναζήτηση λύσεων, αλλά η μεγιστοποίηση της εκλογικής τους επιρροής το βράδυ της κάλπης.
Ο λαός, τον οποίο επικαλούνται σχεδόν σε κάθε τους πρόταση και σε κάθε τους ομιλία, μετατρέπεται τελικά σε εργαλείο επικοινωνίας. Τον εξυμνούν όσο χρειάζονται την ψήφο του και τον ξεχνούν μόλις κλείσουν οι κάλπες. Τότε οι μεγάλες υποσχέσεις επιστρέφουν στο γνώριμο συρτάρι των ανεκπλήρωτων δεσμεύσεων και οι πολυδιαφημισμένες κοινωνικές αλλαγές μετατίθενται για ένα αόριστο μέλλον.
Την ίδια στιγμή, προκαλεί εντύπωση η σχεδόν απόλυτη σιωπή για τα μεγάλα ζητήματα που διαμορφώνουν το μέλλον της χώρας. Η κρίση στη Μέση Ανατολή, με τις γεωπολιτικές και οικονομικές της συνέπειες, αντιμετωπίζεται σαν να αφορά κάποιον μακρινό πλανήτη. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η απροθυμία να συζητηθεί με σοβαρότητα η ολοένα πιο προκλητική, ύπουλη και αναθεωρητική πολιτική της τουρκικής κυβέρνησης. Αντί για ουσιαστική ενημέρωση και εθνικό προβληματισμό, προτιμάται η ασφάλεια της εσωτερικής κομματικής αντιπαράθεσης.
Η δημοκρατία, όμως, απαιτεί κάτι πολύ περισσότερο από την κατάκτηση της εξουσίας. Απαιτεί πολιτικούς που να μπορούν να εξηγούν, να πείθουν, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να μιλούν με ειλικρίνεια ακόμη και όταν η αλήθεια δεν είναι ευχάριστη. Η εύκολη δημαγωγία μπορεί να αποφέρει πρόσκαιρα εκλογικά οφέλη, αλλά αφήνει πίσω της μια κοινωνία βαθύτερα διχασμένη, περισσότερο καχύποπτη και λιγότερο ικανή να αντιμετωπίσει τις πραγματικές προκλήσεις.
Η ποιότητα της δημοκρατίας δεν κρίνεται μόνο από την ημέρα των εκλογών. Κρίνεται κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο φτάνουμε σε αυτές. Και αυτή η προεκλογική περίοδος θα αποτελέσει ακόμη μία δοκιμασία για το πολιτικό μας σύστημα: αν θα επιλέξει τον δρόμο της υπευθυνότητας ή τον πειρασμό του λαϊκισμού. Γιατί οι κάλπες βγάζουν κυβερνήσεις. Η ποιότητα, όμως, του δημόσιου λόγου είναι εκείνη που διαμορφώνει το μέλλον μιας δημοκρατίας.