Η διαδρομή των τελευταίων δύο ημερών δεν είναι τυχαία. Θεσσαλονίκη. Καλαμαριά. Κοζάνη. Και σε μία εβδομάδα ξανά Θεσσαλονίκη για τη ΔΕΘ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει μεταφέρει το πολιτικό του κέντρο βάρους στη Βόρεια Ελλάδα ακριβώς πριν ανοίξει η μεγάλη προεκλογική περίοδος. Επισήμως η εξήγηση είναι προφανής. Έργα. Περιφερειακή ανάπτυξη. Η επέκταση του Μετρό προς Καλαμαριά. Ενεργειακή και παραγωγική μετάβαση στη Δυτική Μακεδονία. Υποδομές.
Και στην Κοζάνη, η νέα δέσμευση ότι ο κατώτατος μισθός όχι απλώς θα φτάσει αλλά θα ξεπεράσει τα 950 ευρώ πριν από τις εκλογές.
Υπάρχει όμως και καθαρή πολιτική γεωγραφία πίσω από την περιοδεία.
Η Βόρεια Ελλάδα αποτελεί παραδοσιακά βασική εκλογική δεξαμενή της Νέας Δημοκρατίας.
Είναι ταυτόχρονα περιοχή όπου η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ισχυρότερη πίεση από κόμματα στα δεξιά της, αλλά και κοινωνικές ομάδες που αισθάνονται ότι η οικονομική βελτίωση των εθνικών δεικτών δεν αποτυπώνεται αναλογικά στην περιφέρεια.
Το Μετρό ως πολιτικό επιχείρημα
Για το Μαξίμου, το Μετρό Θεσσαλονίκης έχει ιδιαίτερη αξία. Δεν είναι μόνο ένα μεγάλο έργο. Είναι ένα έργο που για χρόνια αποτέλεσε σύμβολο καθυστέρησης, κομματικής αντιπαράθεσης και κρατικής ανικανότητας. Όταν λοιπόν η κυβέρνηση λέει, «το είπαμε και το κάναμε», δεν μιλά μόνο για μια γραμμή Μετρό.
Προσπαθεί να δημιουργήσει σύγκριση ανάμεσα στην εικόνα της «αποτελεσματικής κυβέρνησης» και στην εικόνα μιας αντιπολίτευσης που θεωρεί ότι ακόμη δεν έχει αποδείξει πως μπορεί να κυβερνήσει. Γι’ αυτό και από την Κοζάνη ο Μητσοτάκης πέρασε κατευθείαν στο δίλημμα της κυβερνησιμότητας: η ΝΔ, υποστήριξε, είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να εγγυηθεί σταθερότητα και πρόοδο.
Το 950 δεν είναι απλώς μισθολογικό νούμερο
Η αναφορά στον κατώτατο μισθό έχει επίσης πολιτική σημασία. Τα 950 ευρώ ήταν αρχικά εκλογική δέσμευση. Τώρα ο πρωθυπουργός προαναγγέλλει υπέρβασή τους πριν στηθούν κάλπες. Με αυτό το μήνυμα επιχειρεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα. Να αποδείξει συνέπεια. Και να απαντήσει στο μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης, ότι η οικονομία μπορεί να εμφανίζει καλύτερα μεγέθη, αλλά μεγάλα τμήματα της κοινωνίας εξακολουθούν να θεωρούν ότι το προσωπικό τους εισόδημα δεν ακολούθησε την ίδια διαδρομή.
Εδώ βρίσκεται όμως και η παγίδα. Ένας ονομαστικά υψηλότερος μισθός δεν αρκεί όταν η ακρίβεια εξακολουθεί να τον κυνηγά. Και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, με αύξηση 11,8% στις τιμές παραγωγού της βιομηχανίας, έρχονται να υπενθυμίσουν ακριβώς αυτή τη δυσκολία.
Η Δυτική Μακεδονία ως ειδικό στοίχημα
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση. Η Δυτική Μακεδονία έχει πληρώσει πολιτικό και οικονομικό κόστος από τη μετάβαση της απολιγνιτοποίησης. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η περιοχή μπορεί να μετατραπεί σε νέο ενεργειακό και επενδυτικό κόμβο. Ο πολίτης εκεί όμως δεν κρίνει την πράσινη μετάβαση σε ευρωπαϊκή παρουσίαση. Την κρίνει από τις δουλειές που χάθηκαν και εκείνες που δημιουργήθηκαν στη θέση τους. Άρα η Κοζάνη αποτελεί δύσκολο πολιτικό τεστ, μπορείς να πείσεις μια περιοχή που άλλαξε βίαια παραγωγικό μοντέλο ότι η μετάβαση ήταν επένδυση και όχι απώλεια;
Θα πρόσθετα αυτή την ξεχωριστή παράγραφο αμέσως μετά το σημείο για τη Βόρεια Ελλάδα ως παραδοσιακή εκλογική δεξαμενή της ΝΔ:
Η διαρροή στα δεξιά και ο «άγνωστος Χ» Σαμαρά
Το μεγαλύτερο πολιτικό άγχος του Μαξίμου στη Βόρεια Ελλάδα δεν έρχεται αυτή τη στιγμή από το Κέντρο αλλά από τα δεξιά του.
Ο Κυριάκος Βελόπουλος διατηρεί ισχυρή παρουσία σε περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης και σε πρόσφατες μετρήσεις κινείται αισθητά υψηλότερα από τα ποσοστά που είχε πριν από μερικά χρόνια, ενώ η ΝΔ εμφανίζει μεγαλύτερες απώλειες στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο από ό,τι σε άλλες περιφέρειες. Την ίδια στιγμή, η Μαρία Καρυστιανού, που αρχικά είχε εμφανιστεί να απορροφά σημαντικό μέρος της αντισυστημικής και δεξιόστροφης διαμαρτυρίας, δείχνει πλέον καθαρά σημάδια δημοσκοπικής υποχώρησης: στην τελευταία Interview το κόμμα της καταγράφεται σε πτώση, την ώρα που ο Βελόπουλος ενισχύεται.
Το πιο σοβαρό όμως ενδεχόμενο για το Μαξίμου δεν είναι η σημερινή εικόνα αλλά αυτό που μπορεί να προστεθεί πάνω της, ένα νέο κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Οι μετρήσεις δεν δείχνουν ακόμη βέβαιη εκλογική έκρηξη, η τελευταία Interview καταγράφει μια δεξαμενή που δεν αποτελεί βέβαιη ψήφο, περίπου 12% που βλέπει θετικά ένα τέτοιο εγχείρημα, όμως το κρίσιμο για τη ΝΔ δεν είναι αν ο Σαμαράς μπει στη Βουλή. Είναι αν μπορεί να αφαιρέσει μερικές κρίσιμες μονάδες από μια ήδη πιεσμένη δεξιά δεξαμενή, ιδίως στη Μακεδονία και στην Πελοπόννησο. Και εκεί βρίσκεται ο πραγματικός φόβος, η ΝΔ μπορεί να αντέξει έναν Βελόπουλο στο 8%-9% ή μια Καρυστιανού που υποχωρεί. Πολύ δυσκολότερα διαχειρίζεται ένα επιπλέον κόμμα με πρώην πρωθυπουργό, κομματικό παρελθόν, οργανωτικά δίκτυα και δυνατότητα να μιλήσει ακριβώς στους ψηφοφόρους που θεωρούν ότι η σημερινή ΝΔ απομακρύνθηκε από την παραδοσιακή της ταυτότητα.
Γι’ αυτό το βόρειο τείχος χτίζεται κυρίως προς τα δεξιά, απέναντι στον Βελόπουλο που ήδη υπάρχει, στην Καρυστιανού που μπορεί να κόψει έστω και λιγότερο από πριν και κυρίως στον Σαμαρά που ακόμη δεν έχει κόμμα αλλά μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνος ακριβώς επειδή γνωρίζει από μέσα πού πονά η ΝΔ.