Ο θάνατος του Νίκου Ταγαρά σε ηλικία 70 ετών δεν σηματοδοτεί μόνο την απώλεια ενός έμπειρου πολιτικού στελέχους της Νέας Δημοκρατίας. Για πολλούς στον τεχνικό κόσμο, στην αυτοδιοίκηση και στην αγορά ακινήτων, αποτελεί το τέλος μιας περιόδου κατά την οποία επιχειρήθηκε η μεγαλύτερη αναδιοργάνωση του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα. Ως υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας από τον Αύγουστο του 2020, ο Νίκος Ταγαράς βρέθηκε στο επίκεντρο κρίσιμων μεταρρυθμίσεων που επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο ανάπτυξης της Ελλάδας για τις επόμενες δεκαετίες.
Ποιος ήταν ο Νίκος Ταγαράς;
Γεννημένος το 1956 στο Χιλιομόδι Κορινθίας, ο Νίκος Ταγαράς σπούδασε Πολιτικός Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και άσκησε το επάγγελμα επί περίπου 40 χρόνια. Η τεχνική του κατάρτιση αποτέλεσε βασικό στοιχείο της πολιτικής του ταυτότητας, καθώς προσέγγιζε τα ζητήματα διακυβέρνησης με έμφαση στον σχεδιασμό, τη λειτουργικότητα και τη θεσμική συνέχεια.
Η πολιτική του διαδρομή ξεκίνησε από την τοπική αυτοδιοίκηση. Υπηρέτησε ως πρόεδρος της Κοινότητας Χιλιομοδίου, δήμαρχος Τενέας και στη συνέχεια νομάρχης Κορινθίας, πριν περάσει στην κεντρική πολιτική σκηνή ως βουλευτής Κορινθίας της Νέας Δημοκρατίας.
Η πρώτη του θητεία στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος καταγράφηκε την περίοδο 2014-2015 ως αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Ωστόσο, η περίοδος που καθόρισε το έργο του ήταν εκείνη που ξεκίνησε το 2020, όταν επέστρεψε στο υπουργείο ως υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Γιατί θεωρείται ο άνθρωπος του χωρικού σχεδιασμού;
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εξαετίας, ο Νίκος Ταγαράς ανέλαβε σχεδόν αποκλειστικά το χαρτοφυλάκιο της χωροταξίας και της πολεοδομίας. Βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των μεταρρυθμίσεων που αφορούν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, τις χρήσεις γης και την αναμόρφωση του πλαισίου εκτός σχεδίου δόμησης.
Σε μια χώρα που για δεκαετίες αντιμετώπιζε προβλήματα αυθαίρετης ανάπτυξης, πολυνομίας και χωροταξικών εκκρεμοτήτων, ο ίδιος υποστήριζε σταθερά ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς σαφείς κανόνες και ολοκληρωμένο σχεδιασμό.
Η φιλοσοφία του βασιζόταν στη δημιουργία ενός ενιαίου πλαισίου που θα εξασφαλίζει ασφάλεια δικαίου για τους πολίτες, προστασία του περιβάλλοντος και σταθερότητα για τις επενδύσεις.
Τι είναι το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης»;
Η σημαντικότερη μεταρρύθμιση που συνδέθηκε με το όνομά του ήταν το πρόγραμμα πολεοδομικού σχεδιασμού «Κωνσταντίνος Δοξιάδης».
Πρόκειται για το μεγαλύτερο πρόγραμμα χωρικού σχεδιασμού που έχει υλοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα, με στόχο την κάλυψη σχεδόν του συνόλου της επικράτειας με σύγχρονα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια.
Η φιλοδοξία του προγράμματος είναι να καθορίσει με σαφήνεια τι μπορεί να κατασκευαστεί, σε ποια περιοχή και υπό ποιες προϋποθέσεις. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η αντιμετώπιση ενός από τα διαχρονικά προβλήματα της χώρας: της αβεβαιότητας γύρω από τις χρήσεις γης και τους όρους δόμησης.
Για πρώτη φορά επιχειρείται να αποκτήσει κάθε δήμος ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ανάπτυξης, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των κατοίκων, τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις και τις επενδυτικές προοπτικές.
Πώς διαχειρίστηκε την εκτός σχεδίου δόμηση;
Ένα από τα πιο δύσκολα και αμφιλεγόμενα ζητήματα που κλήθηκε να διαχειριστεί ήταν η εκτός σχεδίου δόμηση.
Οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, η ανάγκη εναρμόνισης με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές πρακτικές και η πίεση για περισσότερη νομική ασφάλεια οδήγησαν σε σημαντικές αλλαγές στο ισχύον καθεστώς.
Οι παρεμβάσεις αυτές επηρέασαν άμεσα χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα, προκαλώντας συχνά έντονες αντιδράσεις, αλλά και ανοίγοντας μια ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον της οικιστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα.
Ο Νίκος Ταγαράς υπερασπίστηκε τις αλλαγές υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται χωρίς σαφείς χωροταξικούς κανόνες και χωρίς σεβασμό στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.
Ποια είναι η πολιτική κληρονομιά που αφήνει;
Παρότι δεν ανήκε στους πολιτικούς που κυριαρχούσαν καθημερινά στη δημόσια συζήτηση, ο Νίκος Ταγαράς υπήρξε από τους πιο ουσιαστικούς διαμορφωτές πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος και της χωροταξίας.
Το έργο του συνδέθηκε με μια προσπάθεια να μπει τάξη σε ζητήματα που παρέμεναν άλυτα για δεκαετίες, από τις χρήσεις γης και τον πολεοδομικό σχεδιασμό έως την εκτός σχεδίου δόμηση και την αδειοδότηση επενδύσεων.
Η παρακαταθήκη που αφήνει πίσω του θα συνεχίσει να επηρεάζει τις αποφάσεις για την ανάπτυξη, την κατοικία, τις υποδομές και το περιβάλλον για πολλά χρόνια ακόμη. Για όσους συνεργάστηκαν μαζί του, ο Νίκος Ταγαράς ήταν ο πολιτικός που προτίμησε να εργάζεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, επιδιώκοντας να αφήσει το αποτύπωμά του μέσα από θεσμικές παρεμβάσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.