Υπάρχουν πολιτικές συγκρούσεις που γεννιούνται επειδή δύο αντίπαλοι διαφωνούν. Και υπάρχουν συγκρούσεις που γεννιούνται επειδή συμφωνούν σε κάτι πολύ βασικό, ότι ο ένας χρειάζεται τον άλλον απέναντί του.
Μία εβδομάδα πριν από τη ΔΕΘ, αυτό αρχίζει να συμβαίνει μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Αλέξη Τσίπρα. Από την Κοζάνη ο πρωθυπουργός επέστρεψε σε ένα γνώριμο αλλά ανανεωμένο δίλημμα. Η ΝΔ, είπε, αποτελεί την πολιτική δύναμη που μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα σταθερότητα και πρόοδο σε έναν εξαιρετικά ασταθή κόσμο. Απέναντί της, κατά τον ίδιο, βρίσκονται κόμματα τα οποία ενώνονται περισσότερο από την επιθυμία να φύγει η κυβέρνηση παρά από κοινό σχέδιο για το τι θα την αντικαταστήσει.
Την ίδια ημέρα, ο Αλέξης Τσίπρας έλεγε στα στελέχη του ακριβώς αυτό που χρειάζεται για να ολοκληρωθεί η άλλη πλευρά της εικόνας, «Μόνος μας αντίπαλος είναι η κυβέρνηση». Και πρόσθετε ότι η ΕΛ.Α.Σ. δεν μπαίνει στη μάχη για μια καλή θέση στην αντιπολίτευση αλλά για να κυβερνήσει.
Με δύο ομιλίες μέσα σε λίγες ώρες σχηματίστηκε λοιπόν ένα πρώτο προεκλογικό κάδρο, Μητσοτάκης εναντίον Τσίπρα.
Γιατί συμφέρει τον Μητσοτάκη
Για το Μαξίμου η επανεμφάνιση του Τσίπρα ως βασικού αντιπάλου έχει ένα σαφές πλεονέκτημα. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν είναι λευκό χαρτί. Έχει κυβερνητικό παρελθόν. Έχει αποφάσεις. Έχει μνημονιακή περίοδο. Έχει 2015. Έχει φορολογική πολιτική.
Έχει πρόσωπα και επιλογές που μπορούν να ανακληθούν από τη ΝΔ κάθε φορά που θέλει να μετατρέψει την εκλογική συζήτηση από αξιολόγηση της δικής της εξαετίας σε σύγκριση δύο κυβερνητικών περιόδων. Αυτό είναι πολιτικά βολικό.
Ο δυσαρεστημένος κεντρώος ψηφοφόρος μπορεί να θέλει να τιμωρήσει τη ΝΔ. Το Μαξίμου θα προσπαθήσει να του θέσει μια δεύτερη ερώτηση, «Ωραία. Και ποιον θα βάλεις στη θέση της;»
Γιατί συμφέρει τον Τσίπρα
Για τον Αλέξη Τσίπρα το κέρδος είναι ότι του δίνει άλλοθι επιστροφής. Αν ο Μητσοτάκης τον επιλέγει συστηματικά ως αντίπαλο, ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. δεν χρειάζεται να περάσει μήνες για να πείσει για τους λόγους επιστροφής του αλλά και τον «φουσκώνει» δημοσκοπικά απέναντι σε ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ.
Το Μαξίμου το κάνει έμμεσα για λογαριασμό του. Κάθε κυβερνητική επίθεση στον Τσίπρα έχει έτσι διπλή λειτουργία, τον χτυπά, αλλά ταυτόχρονα τον αναβαθμίζει.
Τον παρουσιάζει ως εκείνον που αξίζει να χτυπηθεί. Και στην πολιτική η αναγνώριση από τον αντίπαλο είναι μορφή ισχύος.
Ο δύσκολος τρίτος: ΠΑΣΟΚ
Εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα της Χαριλάου Τρικούπη. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να παρουσιάσει οικονομικό πρόγραμμα, προτάσεις για ιδιωτικό χρέος, θεσμούς και κοινωνικό κράτος. Αλλά εάν η δημόσια συζήτηση γίνει, «Μητσοτάκης ή Τσίπρας;» τότε ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα πολύ δυσκολότερο πρόβλημα από μια χαμηλή δημοσκοπική επίδοση. Βρίσκεται αντιμέτωπος με απώλεια ρόλου.
Ο τρίτος πόλος μπορεί να έχει σωστές θέσεις. Αλλά στις εκλογές εξουσίας ο ψηφοφόρος αναζητά συχνά εκείνον που θεωρεί ότι μπορεί πράγματι να νικήσει τον πρώτο. Αυτό ακριβώς πρέπει να σπάσει το ΠΑΣΟΚ στη ΔΕΘ.
Υπάρχει όμως ρίσκο και για το Μαξίμου
Η στρατηγική του «βολικού Τσίπρα» μπορεί να γίνει επικίνδυνη αν λειτουργήσει υπερβολικά καλά. Διότι αν η συνεχής κυβερνητική σύγκρουση τον βοηθήσει να συγκεντρώσει μεγάλο μέρος της αντιπολιτευτικής ψήφου, τότε ο πρώην πρωθυπουργός παύει να είναι απλώς ένα χρήσιμο φόβητρο.
Γίνεται πραγματικός δεύτερος πόλος. Και τότε η ΝΔ μπορεί να έχει δημιουργήσει μόνη της τον αντίπαλο τον οποίο ήθελε αρχικά απλώς να χρησιμοποιήσει για συσπείρωση. Αυτό είναι το παράδοξο της πόλωσης. Στην αρχή ελέγχεις τον αντίπαλο μέσω της σύγκρισης. Μετά μπορεί να τον μεγαλώσεις τόσο ώστε να αρχίσει εκείνος να ελέγχει το δίλημμα.
Η ΔΕΘ είναι η πρώτη μεγάλη δοκιμή
Μέσα στις επόμενες ημέρες θα δούμε τρεις διαφορετικές πολιτικές αφηγήσεις. Ο Μητσοτάκης θα παρουσιάσει, σταθερότητα, έργο, φοροελαφρύνσεις, 2030.
Ο Τσίπρας θα επιχειρήσει, ρήξη, κοινωνική δικαιοσύνη, επιστροφή στο κυβερνητικό παιχνίδι.
Και ο Ανδρουλάκης θα πρέπει να αποδείξει ότι το δίλημμα των άλλων δύο δεν είναι το μόνο διαθέσιμο δίλημμα.
Η επόμενη εκλογική μάχη μπορεί να μη ξεκινήσει όταν ανακοινωθεί η ημερομηνία των εκλογών. Μπορεί να ξεκινήσει αυτές τις ημέρες, όταν θα αποφασιστεί ποιοι από τους τρεις θα πείσουν τους πολίτες ότι στην πραγματικότητα είναι μόνο δύο.