Στη διεθνή διαδρομή, την οικονομική σκέψη και την προσφορά του Μίνου Ζομπανάκη στην Ελλάδα αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την ομιλία του σε εκδήλωση του Φιλολογικού Συλλόγου Χανίων «Ο Χρυσόστομος», αφιερωμένη στη μνήμη του διακεκριμένου Κρητικού τραπεζίτη.
Ο πρωθυπουργός μίλησε με προσωπικό τόνο για τον άνθρωπο που γνώρισε μέσα από τη μακρόχρονη φιλία του με τον πατέρα του, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε ο Ζομπανάκης στη διαμόρφωση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
«Η οικονομία και το τραπεζικό σύστημα έχουν χρέος να υπηρετούν την κοινωνία και όχι το αντίθετο», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας μία από τις βασικές αρχές που, όπως είπε, χαρακτήριζαν τη φιλοσοφία του Μίνου Ζομπανάκη.
«Δεν είμαι εδώ ως Πρωθυπουργός, αλλά ως ένας άνθρωπος που είχε την τύχη να τον γνωρίσει»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η παρουσία του στην εκδήλωση ξεπερνούσε τον θεσμικό του ρόλο, καθώς είχε την ευκαιρία να γνωρίσει προσωπικά τον Μίνω Ζομπανάκη και να παρακολουθήσει τη στενή σχέση που τον συνέδεε με την οικογένειά του.
«Δεν είμαι εδώ ως Πρωθυπουργός, είμαι εδώ ως ένας άνθρωπος ο οποίος είχε την τύχη να τον γνωρίσει από κοντά», σημείωσε.
Περιγράφοντας τον χαρακτήρα του, έκανε λόγο για έναν άνθρωπο με ανεξάρτητη σκέψη, διορατικότητα και ιδιαίτερη αυτοπεποίθηση, ο οποίος προτιμούσε την ουσία από τις επισημότητες.
Όπως ανέφερε, ο Ζομπανάκης δεν αναζητούσε την επιβεβαίωση των άλλων, καθώς γνώριζε τις δυνατότητές του και μπορούσε να επιβάλλεται με τη δύναμη των επιχειρημάτων του.
Ο πρωθυπουργός θυμήθηκε ακόμη τις συζητήσεις του Ζομπανάκη με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, στις οποίες κυριαρχούσαν ζητήματα ηγεσίας, πολιτικής στρατηγικής και ευθύνης απέναντι στην κοινωνία.
Ο άνθρωπος πίσω από το Libor και η προειδοποίηση για το «τέρας του Φρανκεστάιν»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην επαγγελματική διαδρομή του Μίνου Ζομπανάκη, ο οποίος, έχοντας ξεκινήσει από τις Καλύβες Αποκορώνου, κατάφερε να φτάσει στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και στη συνέχεια να διακριθεί στον διεθνή τραπεζικό χώρο.
Ο πρωθυπουργός στάθηκε στον ρόλο του Ζομπανάκη στη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού χρηματοδότησης, που συνδέθηκε με το Libor, το επιτόκιο αναφοράς που επηρέασε για δεκαετίες τον διεθνή δανεισμό.
Όπως εξήγησε, επρόκειτο για μια καινοτόμο προσέγγιση που επέτρεπε σε κράτη και επιχειρήσεις να αντλούν μεγάλα κεφάλαια, επιμερίζοντας τον κίνδυνο μεταξύ περισσότερων τραπεζών.
Ωστόσο, ο Μίνως Ζομπανάκης υπήρξε και ένας από τους ανθρώπους που αναγνώρισαν εγκαίρως τους κινδύνους της ανεξέλεγκτης επέκτασης του δανεισμού.
«Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 σήμανε έναν συναγερμό, αποκαλώντας αυτή τη δανειακή εξάπλωση ένα “τέρας του Φρανκεστάιν”», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, ο Ζομπανάκης είχε προειδοποιήσει ότι η χορήγηση δανείων σε οικονομικούς φορείς χωρίς πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρά αδιέξοδα.
«Δεν αντιμετώπιζε την οικονομία ως άσκηση απληστίας των λίγων»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέμεινε ιδιαίτερα στην κοινωνική διάσταση της οικονομικής σκέψης του Ζομπανάκη.
Όπως ανέφερε, ο διακεκριμένος τραπεζίτης δεν αντιμετώπιζε το χρηματοπιστωτικό σύστημα αποκλειστικά ως έναν μηχανισμό παραγωγής κέρδους, αλλά ως εργαλείο ανάπτυξης και βελτίωσης των συνθηκών ζωής.
«Αντιλαμβανόταν την οικονομία ως ένα πεδίο δράσης για καλύτερη ζωή των πολλών και όχι ως μία αυτοαναφορική άσκηση απληστίας των λίγων», σημείωσε.
Παράλληλα, χαρακτήρισε το τραπεζικό σύστημα, όπως το αντιλαμβανόταν ο Ζομπανάκης, εργαλείο ανάπτυξης και ισορροπίας και όχι πεδίο σκληρής κερδοσκοπίας.
Κατά τον πρωθυπουργό, στη σκέψη του συνυπήρχαν η οικονομική δικαιοσύνη και ο πολιτικός ρεαλισμός, δύο αρχές που εξακολούθησαν να καθορίζουν τη στάση του ακόμη και όταν βρέθηκε στα ισχυρότερα διεθνή οικονομικά κέντρα.
Η σχέση του με Καραμανλή, Παπανδρέου και Κωνσταντίνο Μητσοτάκη
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο που διαδραμάτισε ο Μίνως Ζομπανάκης ως άτυπος σύμβουλος πολιτικών ηγετών της χώρας.
Όπως είπε, ο Ζομπανάκης είχε προσφέρει τη γνώση και τις διεθνείς διασυνδέσεις του τόσο στον Κωνσταντίνο Καραμανλή όσο και στον Ανδρέα Παπανδρέου, χωρίς να διεκδικήσει ποτέ πολιτικά αξιώματα.
Η προσφορά του, σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, δεν περιοριζόταν σε κομματικές ή παραταξιακές διακρίσεις.
Ο ίδιος επιδίωκε να βοηθά την Ελλάδα, ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους, αξιοποιώντας το διεθνές κύρος και την επιρροή που είχε αποκτήσει.
Ο πρωθυπουργός στάθηκε ειδικότερα στη συμβολή του κατά τη Μεταπολίτευση, όταν οι επαφές του στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές συνέβαλαν στην ενίσχυση της οικονομικής παρουσίας της χώρας.
«Και όποτε η Ελλάδα τον χρειάστηκε εκείνος δήλωσε “παρών”, πάντα ουσιαστικά και πάντα διακριτικά», τόνισε.
Από τις Καλύβες Αποκορώνου στην παγκόσμια οικονομική σκηνή
Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία είχε η κρητική καταγωγή του Μίνου Ζομπανάκη και η σχέση του με τον τόπο όπου γεννήθηκε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη διαδρομή του παράδειγμα της καλύτερης εκδοχής του Ελληνισμού.
«Ένα παιδί από τις Καλύβες του Αποκόρωνα, οπλισμένο μόνο με την οξύνοια και το πείσμα του, πέτυχε να συνδιαμορφώσει μια παγκόσμια χρηματοπιστωτική πραγματικότητα», ανέφερε.
Παρά τις διεθνείς επιτυχίες του, ο Ζομπανάκης διατήρησε, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, ισχυρούς δεσμούς με την Κρήτη και τους ανθρώπους της.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε τον Ζομπανάκη ως έναν οικουμενικό Κρητικό, ο οποίος μπορούσε να κινείται στα μεγαλύτερα οικονομικά και πολιτικά κέντρα του κόσμου χωρίς να απομακρύνεται από τις ρίζες του.
«Όσο πιο ψηλά ανεβαίνεις τόσο πιο γερά οφείλεις να πατάς στη γη», ήταν το δίδαγμα που, όπως σημείωσε, αποτυπώνει τη ζωή του.
Η αναφορά στον παππού του και τα άγνωστα οικογενειακά αρχεία
Στην αρχή της ομιλίας του, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και σε μια προσωπική αποκάλυψη που έγινε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης.
Όπως είπε, ενημερώθηκε για στοιχεία σχετικά με τη διδακτική δραστηριότητα του παππού του, Κυριάκου Μητσοτάκη, τα οποία μέχρι τότε αγνοούσε.
Ευχαρίστησε τον Φιλολογικό Σύλλογο Χανίων για τη δυνατότητα να γνωρίσει αυτή την πτυχή της οικογενειακής του ιστορίας, τονίζοντας ότι θα προσθέσει τα σχετικά τεκμήρια στα οικογενειακά αρχεία.
«Στο μυαλό μου τον είχα πάντα κατατάξει ως έναν σπουδαίο άνθρωπο, ο οποίος πολέμησε στη Μακεδονία, αλλά προφανώς απεδείχθη ότι ήταν μια πολύ πιο πολυσχιδής προσωπικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το βιβλίο για τον Μίνω Ζομπανάκη και η παρακαταθήκη του
Ο πρωθυπουργός συνεχάρη τον Ηλία Γαβριλάκη για τη βιογραφία του Μίνου Ζομπανάκη, υπογραμμίζοντας ότι το έργο φωτίζει όχι μόνο τη διεθνή πορεία του τραπεζίτη, αλλά κυρίως τον άνθρωπο πίσω από τις επαγγελματικές επιτυχίες.
Παράλληλα, εξήρε την πρωτοβουλία του Φιλολογικού Συλλόγου Χανίων «Ο Χρυσόστομος» να διοργανώσει την εκδήλωση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους δύο γιους του Ζομπανάκη, τον Ανδρέα και τον Κωστή, οι οποίοι, όπως είπε, συνεχίζουν την οικογενειακή παρακαταθήκη έχοντας ακολουθήσει τη δική τους διαδρομή.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να σταθεί σε τρεις αρχές που θεωρεί ότι συνοψίζουν τη στάση ζωής του διακεκριμένου Κρητικού.
Η πρώτη αφορά την υποχρέωση της οικονομίας να υπηρετεί την κοινωνία.
Η δεύτερη είναι ότι την πραγματική ιστορία δεν τη γράφουν πάντοτε όσοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας, αλλά συχνά άνθρωποι που δρουν μακριά από τα φώτα.
Η τρίτη αφορά τη συνύπαρξη φιλοδοξίας, μετριοπάθειας και συμπόνιας.
Ο πρωθυπουργός παρέθεσε χαρακτηριστικά μία φράση του Μίνου Ζομπανάκη:
«Την προσωπικότητά μου χαρακτηρίζουν η φιλοδοξία, η μετριοπάθεια και η συμπόνια. Δεν μπορείς να είσαι ευτυχής αν οι συνάνθρωποί σου υποφέρουν».
«Γι’ αυτό και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είμαστε όλοι συνοδοιπόροι και συνέταιροι ζώντας στην ίδια κοινωνία», κατέληξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
