Την παράταση της περιόδου αποπληρωμής του Ταμείου Ανάκαμψης και την έκδοση νέων ευρωομολόγων για τη χρηματοδότηση των στρατηγικών επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησαν ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σύμφωνα με το Politico.
Οι δύο ηγέτες, μετά τις συνομιλίες τους στην Αθήνα, υποστήριξαν ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να δεσμεύσει τους επόμενους προϋπολογισμούς της στην ταχεία αποπληρωμή του κοινού χρέους που εκδόθηκε μετά την πανδημία, την ώρα που αυξάνονται οι ανάγκες για επενδύσεις σε άμυνα, τεχνητή νοημοσύνη, διάστημα, βιομηχανία και τεχνολογική κυριαρχία.
«Χρεωθήκαμε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Σήμερα, ορισμένοι μας λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα. Είναι ηλίθιο», δήλωσε ο Εμανουέλ Μακρόν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Μέγαρο Μαξίμου, δίπλα στον Κυριάκο Μητσοτάκη. «Ας παρατείνουμε αυτό το χρέος ή ας προχωρήσουμε σε νέα έκδοση ομολόγων», πρόσθεσε.
Ο Γάλλος πρόεδρος επανέλαβε την πάγια θέση του υπέρ της χρήσης περισσότερου κοινού ευρωπαϊκού χρέους για τη χρηματοδότηση κρίσιμων επενδύσεων. Όπως υποστήριξε, η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει ρόλο στον νέο παγκόσμιο ανταγωνισμό αν δεν διαθέτει τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος συμφώνησε με την ανάγκη αναθεώρησης του τρόπου αποπληρωμής του κοινού χρέους της ΕΕ. Ο πρωθυπουργός διερωτήθηκε ποιο είναι το νόημα να ξεκινήσει τώρα η αποπληρωμή του Ταμείου Ανάκαμψης, απορροφώντας μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για τα επόμενα χρόνια.
«Τι νόημα έχει αυτή τη στιγμή να προχωρήσουμε στην αποπληρωμή του Ταμείου Ανάκαμψης, καταβροχθίζοντας έτσι τον προϋπολογισμό για τα επόμενα έξι χρόνια, όταν δεν έχουμε κανένα λόγο να το κάνουμε και όταν υπάρχει ισχυρή ζήτηση για ευρωπαϊκά ομόλογα που θα μας κάνουν επίσης ισχυρότερους ως Ευρωπαϊκή Ένωση;», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η συζήτηση αφορά το κοινό χρέος που εκδόθηκε στο πλαίσιο του NextGenerationEU, του μεγάλου ευρωπαϊκού πακέτου ανάκαμψης μετά την πανδημία. Το πρόγραμμα συμφωνήθηκε το 2020 και συνδέθηκε με την προσπάθεια στήριξης των οικονομιών της ΕΕ μετά την κρίση της Covid-19, με δανεισμό σε επίπεδο Ένωσης και διάθεση κονδυλίων σε κράτη-μέλη μέσω επιχορηγήσεων και δανείων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόκειται να αρχίσει από το 2028 να αποπληρώνει περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως για το κοινό χρέος που ανέλαβε στη διάρκεια της πανδημίας, γεγονός που δημιουργεί πίεση στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση για επιμήκυνση της αποπληρωμής ή νέα έκδοση ευρωπαϊκού χρέους αποκτά κεντρική πολιτική σημασία.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τις διαπραγματεύσεις για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ύψους περίπου 1,8 τρισ. ευρώ, όπου αναμένεται έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των χωρών που ζητούν περισσότερα κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία και εκείνων που επιμένουν στη δημοσιονομική πειθαρχία.
Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να υπερασπιστούν τη θέση τους στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι η Ευρώπη χρειάζεται επενδυτική δύναμη αν θέλει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της.
Η θέση τους δεν είναι χωρίς αντιδράσεις. Χώρες του λεγόμενου σκληρού δημοσιονομικού πυρήναεμφανίζονται αντίθετες στην ιδέα νέου κοινού δανεισμού ή ανακύκλωσης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης. Σύμφωνα με το Politico, διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε στο περιθώριο σχετικών συζητήσεων ότι «αυτό δεν πρόκειται να συμβεί», ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τάχθηκε κατά της αύξησης του ευρωπαϊκού χρέους.
Ο Μακρόν, πάντως, εμφανίστηκε βέβαιος ότι η συζήτηση θα επανέλθει και τελικά θα οδηγήσει σε αποτέλεσμα. «Σήμερα, πολλοί θα σας πουν “αποκλείεται”. Αλλά είμαι βέβαιος ότι τελικά θα φτάσουμε εκεί, επειδή η Ευρώπη θέλει να συμμετέχει στον αγώνα», ανέφερε.
Η κοινή παρέμβαση Μακρόν – Μητσοτάκη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους να χρηματοδοτήσει τις μεγάλες προτεραιότητές της: την ευρωπαϊκή άμυνα, την πράσινη μετάβαση, την τεχνητή νοημοσύνη, τις υποδομές, τη βιομηχανική πολιτική και την τεχνολογική ανεξαρτησία από ΗΠΑ και Κίνα.
Η Ελλάδα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συζήτηση, καθώς έχει ήδη λάβει σημαντικούς πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, η χώρα έχει λάβει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 68,5% της συνολικής της κατανομής, μετά και την έγκριση νέας εκταμίευσης ύψους 1,18 δισ. ευρώ.
Η παρέμβαση των δύο ηγετών δείχνει ότι η μάχη για το μέλλον του ευρωπαϊκού χρέους μόλις ξεκινά. Για το Παρίσι και την Αθήνα, τα ευρωομόλογα δεν είναι μόνο λογιστικό εργαλείο, αλλά πολιτική επιλογή για μια πιο ισχυρή Ευρώπη. Για τους αντιπάλους της ιδέας, όμως, παραμένουν κόκκινη γραμμή, καθώς φοβούνται ότι θα ανοίξουν τον δρόμο για μόνιμη αμοιβαιοποίηση χρέους.
Το βέβαιο είναι ότι το ζήτημα θα αποτελέσει ένα από τα μεγάλα μέτωπα των επόμενων ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων. Η ερώτηση που θέτουν Μακρόν και Μητσοτάκης είναι αν η Ευρώπη θα περιοριστεί στην αποπληρωμή του παρελθόντος ή αν θα δανειστεί ξανά για να χρηματοδοτήσει το μέλλον της.