Η Άγκυρα βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, καθώς φιλοξενεί τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, σε μια συγκυρία που συνδυάζει τρεις μεγάλες πιέσεις: Την ανάγκη για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες, τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία και τη δύσκολη σχέση της Ευρώπης με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η Σύνοδος πραγματοποιείται στις 7 και 8 Ιουλίου 2026 στην τουρκική πρωτεύουσα, με τη συμμετοχή των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων των χωρών της Συμμαχίας, καθώς και βασικών εταίρων. Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, στόχος είναι να αποτιμηθεί η πρόοδος μετά τη Σύνοδο της Χάγης το 2025 και να τεθεί ο οδικός χάρτης για τις επόμενες κινήσεις της Συμμαχίας.
Το βλέμμα, ωστόσο, δεν είναι στραμμένο μόνο στην επίσημη ατζέντα. Το μεγάλο πολιτικό γεγονός της ημέρας είναι το τετ α τετ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ, μια συνάντηση με ιδιαίτερο βάρος τόσο για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις όσο και για την Αθήνα. Η τουρκική προεδρία έχει ήδη ανακοινώσει ότι ο Ερντογάν θα συναντηθεί με ηγέτες όπως ο Τραμπ, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Φρίντριχ Μερτς, η Τζόρτζια Μελόνι, ο Κιρ Στάρμερ και ο Μαρκ Κάρνεϊ, ενώ για σήμερα προβλέπεται τετ α τετ και κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Το πρόγραμμα της πρώτης ημέρας
Η πρώτη ημέρα της Συνόδου έχει έντονο διπλωματικό και συμβολικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα που μεταδίδεται από την τουρκική πλευρά, ο Ερντογάν υποδέχεται στις 11:00 τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, στις 12:30 τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ενώ στις 15:00 αναμένεται η επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο Προεδρικό Μέγαρο. Το βράδυ, στις 19:30, ο Τούρκος πρόεδρος και η Εμινέ Ερντογάν παραθέτουν επίσημο δείπνο προς τιμήν των ηγετών και των συζύγων τους.
Η Σύνοδος αρχίζει ουσιαστικά με το δείπνο των ηγετών το βράδυ της Τρίτης, ενώ την Τετάρτη θα πραγματοποιηθεί η κύρια συνεδρίαση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Στο ίδιο πλαίσιο, σύμφωνα με το Associated Press, οι υπουργοί Εξωτερικών θα συνεδριάσουν σε σχήμα Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ουκρανίας, ενώ οι υπουργοί Άμυνας θα έχουν επαφές και με ομολόγους τους από χώρες του Ινδο-Ειρηνικού.
Ποιοι βρίσκονται στην Άγκυρα
Η τουρκική προεδρία αναφέρει ότι ο Ερντογάν θα φιλοξενήσει τους ηγέτες των χωρών – μελών του ΝΑΤΟ στο Προεδρικό Συγκρότημα της Άγκυρας. Ανάμεσα στους ηγέτες που αναμένεται να βρεθούν στην τουρκική πρωτεύουσα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Κιρ Στάρμερ, ο Φρίντριχ Μερτς, η Τζόρτζια Μελόνι, ο Μαρκ Κάρνεϊ, ο Αλεξάντερ Στουμπ, καθώς και ο γγ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Στο δείπνο της Τρίτης αναμένεται να συμμετάσχουν επίσης ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Λι Τζε Μιουνγκ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Το Reuters μεταδίδει ότι οι ηγέτες των 32 κρατών – μελών θα είναι παρόντες, ενώ η ουκρανική συμμετοχή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τα νέα ρωσικά πλήγματα στο Κίεβο.
Το κρίσιμο τετ α τετ Τραμπ – Ερντογάν
Η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν θεωρείται το πιο βαρύ διπλωματικό ραντεβού της ημέρας. Η Άγκυρα προσέρχεται στη Σύνοδο θέλοντας να αναδείξει τον εαυτό της ως αναγκαίο πυλώνα της Συμμαχίας: Στρατιωτικά, γεωγραφικά και βιομηχανικά. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, φθάνει στην Τουρκία πιέζοντας τους Ευρωπαίους να πληρώσουν περισσότερα για την άμυνά τους και να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στην ασφάλεια της ηπείρου.
Σύμφωνα με το Anadolu, ο Τραμπ πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Τουρκία κατόπιν πρόσκλησης Ερντογάν και οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν τις διμερείς σχέσεις, την άμυνα, το εμπόριο, τις επενδύσεις και περιφερειακά ζητήματα. Το Reuters μεταδίδει ότι η πρώτη συνάντηση του Τραμπ στην Άγκυρα θα είναι με τον Ερντογάν, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να έχει επίσης επαφές με τον Ζελένσκι και τον πρόεδρο της Συρίας Άχμεντ αλ Σάρα.
Για την Τουρκία, το τετ α τετ είναι ευκαιρία να ξανανοίξει τη μεγάλη συζήτηση για τα F-35, τις αμερικανικές κυρώσεις και τη θέση της στην αμυντική αρχιτεκτονική της Δύσης. Το Reuters αναφέρει ότι ο Ερντογάν αναμένεται να πιέσει για άρση αμερικανικών κυρώσεων και για ανανεωμένη πρόσβαση της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Η ελληνική γραμμή και ο Μητσοτάκης
Η Αθήνα προσέρχεται στη Σύνοδο με δύο βασικές σταθερές: Πρώτον, στήριξη της Συμμαχίας και της αμυντικής ενίσχυσης της Ευρώπης. Δεύτερον, σαφή επιφυλακή απέναντι σε οποιαδήποτε κίνηση θα μπορούσε να ανατρέψει ισορροπίες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει το απόγευμα της Τρίτης στην Άγκυρα, όπου το βράδυ θα παρακαθίσει στο δείπνο που παραθέτει ο Τούρκος πρόεδρος στους ηγέτες του ΝΑΤΟ. Την Τετάρτη θα συμμετάσχει στις εργασίες της Συνόδου Κορυφής. Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα, δεν υπάρχει προγραμματισμένη κατ’ ιδίαν συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου.
Το ελληνικό ενδιαφέρον εστιάζει αναπόφευκτα και στο θέμα των F-35. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε στη Βουλή ότι «κατά την παρούσα φάση» δεν υφίσταται ζήτημα άρσης των περιορισμών που εμποδίζουν την Τουρκία να ενταχθεί στο πρόγραμμα απόκτησης των F-35, σημειώνοντας ότι για την άρση τους απαιτείται νέα απόφαση του αμερικανικού Κογκρέσου.
Η ελληνική θέση, με άλλα λόγια, είναι ότι η συζήτηση για τα τουρκικά F-35 δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την πολιτική βούληση του Λευκού Οίκου, αλλά και από το θεσμικό πλαίσιο στις ΗΠΑ. Παράλληλα, η κυβέρνηση προβάλλει την αναβάθμιση των ελληνικών F-16 σε Viper, την προμήθεια των ελληνικών F-35 και τη γενικότερη ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Άγκυρα θέλει ρόλο «αναγκαίου συμμάχου»
Η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη Σύνοδο για να στείλει ένα μήνυμα προς όλους: Ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να σχεδιαστεί χωρίς τη συμμετοχή της. Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρέπει να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες, αλλά τόνισε ότι η άμυνα δεν είναι μόνο θέμα προϋπολογισμών. Μίλησε για προσωπικό, πυρομαχικά, εφοδιαστική, διοίκηση, βιομηχανική ικανότητα και ετοιμότητα, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως χώρα που διαθέτει ήδη τις δυνατότητες που άλλοι τώρα προσπαθούν να αναπτύξουν.
Η τουρκική πλευρά συνδέει αυτή τη συζήτηση και με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, αφήνοντας αιχμές για αποκλεισμούς στην αμυντική βιομηχανική συνεργασία. Το μήνυμα της Άγκυρας είναι ότι η ασφάλεια της Συμμαχίας δεν μπορεί να ενισχυθεί με περιορισμούς, αλλά με συμμετοχή όλων των συμμάχων.
Ρούτε: Περισσότερα χρήματα, περισσότερη παραγωγή, περισσότερη Ουκρανία
Ο γγ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε θέλει η Σύνοδος της Άγκυρας να περάσει από τις δεσμεύσεις στα αποτελέσματα. Στην επίσημη σελίδα του ΝΑΤΟ για τη Σύνοδο αναφέρεται ότι τα βασικά θέματα είναι οι αμυντικές επενδύσεις, η αμυντική βιομηχανία και η στήριξη της Ουκρανίας. Το ΝΑΤΟ τονίζει ότι μετά τη δέσμευση για επενδύσεις στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, οι σύμμαχοι καλούνται τώρα να δείξουν πώς οι δαπάνες μετατρέπονται σε πραγματικές δυνατότητες.
Στο ίδιο πλαίσιο, το Reuters μεταδίδει ότι οι ηγέτες του ΝΑΤΟ αναμένεται να παρουσιάσουν στην Άγκυρα εξοπλιστικές συμφωνίες αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Συμμαχία θέλει να δείξει στον Τραμπ ότι η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες και επενδύει σε παραγωγή, τεχνολογία και κοινές προμήθειες.
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία είναι η πρόθεση αντικατάστασης του γερασμένου στόλου των AWACS με το σουηδικό GlobalEye της Saab. Το Reuters αναφέρει ότι το ΝΑΤΟ σχεδιάζει να αντικαταστήσει τα αμερικανικής κατασκευής AWACS με τη σουηδική λύση, σε μια κίνηση που έχει και επιχειρησιακή και βιομηχανική σημασία. Για άλλα προγράμματα, όπως τα μη επανδρωμένα συστήματα ή τα μεταγωγικά μέσα, οι επίσημες ανακοινώσεις αναμένονται μέσα στη ροή της Συνόδου και θα κρίνουν τι τελικά περνά από την ατζέντα στις συμβάσεις.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο μετά τα ρωσικά πλήγματα
Η Ουκρανία παραμένει η μεγαλύτερη στρατηγική δοκιμασία για το ΝΑΤΟ. Ο Ζελένσκι ζητά «ισχυρές αποφάσεις», ενώ οι ρωσικές επιθέσεις των τελευταίων ωρών στο Κίεβο ενισχύουν την πίεση για επιπλέον αεράμυνα. Το Reuters αναφέρει ότι οι σύμμαχοι αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία και να δεσμευτούν για 70 δισ. ευρώ σε στρατιωτικό εξοπλισμό, βοήθεια και εκπαίδευση για το 2026, με δέσμευση διατήρησης αντίστοιχων επιπέδων και το 2027.
Παράλληλα, ο Τραμπ εμφανίζεται να θέλει να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να πιέσει για λύση στον πόλεμο. Η συνάντησή του με τον Ζελένσκι, που αναμένεται την Τετάρτη, θα γίνει με φόντο τις αμερικανικές προσπάθειες για επανεκκίνηση της διπλωματίας αλλά και τη δυσπιστία των Ευρωπαίων για το πόσο σταθερή παραμένει η αμερικανική δέσμευση.
Τα μέτρα ασφαλείας και η εσωτερική εικόνα στην Τουρκία
Η Σύνοδος διεξάγεται υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας. Το Associated Press μεταδίδει ότι στην Άγκυρα έχουν ενεργοποιηθεί ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, έχουν κλείσει δρόμοι, έχουν απαγορευθεί δημόσιες συγκεντρώσεις και η περιοχή γύρω από το Προεδρικό Συγκρότημα είναι αυστηρά ελεγχόμενη.
Το Reuters αναφέρει ότι ο Μαρκ Ρούτε ρωτήθηκε για τις συλλήψεις και τους περιορισμούς ενόψει της Συνόδου και απάντησε ότι η δημοκρατία δεν περιορίζεται στις εκλογές, αλλά περιλαμβάνει το δικαίωμα στη διαδήλωση και την ελευθερία του Τύπου. Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις ασφαλείας δεν συνδέονται με τη Σύνοδο, αλλά με αντιτρομοκρατικές έρευνες.
Το διακύβευμα της Συνόδου
Η Σύνοδος της Άγκυρας είναι κάτι περισσότερο από μια ακόμη ετήσια συνάντηση του ΝΑΤΟ. Είναι η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της Συμμαχίας σε ένα περιβάλλον όπου οι ΗΠΑ ζητούν περισσότερα από τους Ευρωπαίους, η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Μέση Ανατολή παραμένει σε ανάφλεξη και η Τουρκία επιχειρεί να επανασυστήσει τον εαυτό της ως αναντικατάστατο σύμμαχο.
Για την Αθήνα, το κρίσιμο είναι διπλό: Να παραμείνει ενεργή μέσα στον πυρήνα της Συμμαχίας και, ταυτόχρονα, να παρακολουθεί στενά κάθε κίνηση που αφορά την αμυντική αναβάθμιση της Τουρκίας. Η εικόνα της Άγκυρας σήμερα δείχνει ένα ΝΑΤΟ που προσπαθεί να εμφανιστεί ενωμένο, αλλά πίσω από τις οικογενειακές φωτογραφίες και τα επίσημα δείπνα υπάρχει μια δύσκολη εξίσωση: Περισσότερα χρήματα για την άμυνα, μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευθύνη, στήριξη στην Ουκρανία και ένας Τραμπ που όλοι θέλουν να κρατήσουν εντός της Συμμαχίας, χωρίς να ξέρουν ακριβώς τι θα ζητήσει στη συνέχεια.