Σαφές και διαχρονικό μήνυμα για την ανάγκη επιστροφής των κλεμμένων αρχαιοτήτων από το Βρετανικό Μουσείο απηύθυνε ο Πρόεδρος της Βουλής, Κωνσταντίνος Τασούλας, κατά τη διάρκεια ειδικής εκδήλωσης στην Αθήνα. Μιλώντας στο Μουσείο της Ακρόπολης, στο πλαίσιο της πρώτης προβολής του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ της Μιμής Ντενίση με τίτλο «Η γυναίκα πίσω από τον Έλγιν», ο κ. Τασούλας υπογράμμισε ότι ο Παρθενώνας αποτελεί ένα αδιαίρετο μνημείο.
Το συγκεκριμένο οπτικοακουστικό έργο, το οποίο βασίζεται στις επιστολές της Μαίρης Νίσμπετ, πρώτης συζύγου του λόρδου Έλγιν, φωτίζει άγνωστες και σκοτεινές πτυχές της λεηλασίας του κορυφαίου μνημείου της ανθρωπότητας.
Η ιστορική αναδρομή φέρνει στο φως την αλαζονεία των ισχυρών των αρχών του 19ου αιώνα, όταν ο Έλγιν, ως πρεσβευτής της Βρετανίας στην Υψηλή Πύλη, εκμεταλλεύτηκε ένα αμφίβολης εγκυρότητας οθωμανικό έγγραφο για να ξεκινήσει τη σύληση. Η ευνοϊκή μεταχείριση που έτυχε οφειλόταν στο θετικό πολιτικό κλίμα της εποχής, καθώς η Βρετανία παρείχε στρατιωτική συνδρομή στον εν εξελίξει γαλλο-οθωμανικό πόλεμο.
Με τη βοήθεια των συνεργατών του, όπως ο Γουίλιαμ Χαντ και ο Ιταλός ζωγράφος Τζιοβάνι Μπατίστα Λουζιέρι, άρχισε η καταβίβασις των γλυπτών, τα οποία μεταφέρονταν από Άγγλους ναύτες στην αυλή του προξένου.
Όπως αποκαλύπτεται από την έρευνα, αρχικός προορισμός των αριστουργημάτων δεν ήταν το Βρετανικό Μουσείο, αλλά η ιδιωτική συλλογή της Μαίρης Νίσμπετ. Η πλούσια κληρονόμος αντιλαμβανόταν τις αρχαιότητες ως προσωπικά τρόπαια και απέβλεπε στη διακόσμηση της έπαυλής της.
Ένας διαχρονικός αγώνας για την αποκατάσταση του μνημείου
Μετά από πολλές περιπέτειες, με κυριότερη το ναυάγιο του πλοίου «Μέντωρ» στα Κύθηρα το 1803, τα γλυπτά αγοράστηκαν τελικά το 1816 από το Βρετανικό Μουσείο έναντι 35.000 λιρών, επιτρέποντας στον Έλγιν να ξεπληρώσει μέρος των τεράστιων χρεών του. Η απληστία και η αλαζονεία της συζύγου του, η οποία στερούνταν οποιασδήποτε επίγνωσης της πολιτισμικής αξίας των μνημείων, προκάλεσε την οργή φωτισμένων προσωπικοτήτων της εποχής, όπως ο Λόρδος Μπάιρον, ο οποίος αποτύπωσε την ιεροσυλία στους στίχους του.
Ο κ. Τασούλας επεσήμανε ότι, σε αντίθεση με τους τυχοδιώκτες της εποχής, ο Μπάιρον είχε βαθιά επίγνωση ότι τα αρχαία ερείπια και το ελληνικό τοπίο αποτελούν ένα αρραγές αισθητικό σύνολο που δεν μπορεί να αναπαραχθεί σε κανένα μητροπολιτικό μουσείο. Αυτή ακριβώς η παραδοχή, ότι ο Παρθενώνας δεν είναι ένα παζλ από κομμάτια που μπορούν να διασκορπίζονται αλλά ένα ενιαίο σώμα, αποτελεί τον πυρήνα των διεκδικήσεων της ελληνικής πολιτείας. Κλείνοντας τον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Βουλής χαρακτήρισε την προσπάθεια ως έναν διαχρονικό εθνικό αγώνα και συνεχάρη θερμά τη Μιμή Ντενίση για το σενάριο, την Κατερίνα Ευαγγελάκου για τη σκηνοθεσία και όλους τους συντελεστές.