Στην τελική ευθεία για τη ΔΕΘ, το κυβερνητικό πακέτο εμφανίζεται μεγαλύτερο από τις αρχικές εκτιμήσεις, χωρίς όμως ολόκληρο το ποσό να καταλήγει άμεσα στις τσέπες των πολιτών. Οι τελευταίες πληροφορίες ανεβάζουν το συνολικό αποτύπωμα πάνω από τα 2,5 δισ. ευρώ, αλλά περίπου 1 δισ. συνδέεται με την ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής και ενεργειακές επενδύσεις. Ο καθαρός χώρος για φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις το 2027 υπολογίζεται κοντά στο 1,5–1,7 δισ. ευρώ.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Άλλο ένα έργο για φθηνότερη και ασφαλέστερη ενεργειακή τροφοδοσία και άλλο μία αύξηση μισθού ή μία μείωση φόρου που φαίνεται αμέσως στο διαθέσιμο εισόδημα.
Παράλληλα, τα μέτρα δεν θα εφαρμοστούν όλα μαζί. Το σχέδιο που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει τέσσερις φάσεις: οι πρώτες παρεμβάσεις από τον Νοέμβριο, η κύρια δόση από την 1η Ιανουαρίου 2027, νέα μέτρα τον Μάρτιο και μία τελευταία ενότητα με ορίζοντα το 2028. Επομένως, ο συνολικός λογαριασμός δεν ταυτίζεται με το άμεσο ετήσιο όφελος.
Οι εργαζόμενοι και η μάχη για τα καθαρά
Στους βασικούς κερδισμένους περιλαμβάνονται οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, μέσω νέας μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό εάν η ελάφρυνση θα περάσει ολόκληρη στους εργαζομένους ή θα μοιραστεί με τους εργοδότες. Στη δεύτερη περίπτωση, το πραγματικό ποσό που θα εμφανιστεί στον μηνιαίο μισθό θα είναι σαφώς μικρότερο.
Για τον κατώτατο μισθό, οι πληροφορίες συγκλίνουν σε αύξηση κατά 40 έως 50 ευρώ το 2027, από τα 920 στα 960–970 ευρώ. Η μεταβολή θα επηρεάσει και τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων μέσω του μηχανισμού σύνδεσης με τον κατώτατο μισθό.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη ένα μόνιμο επίδομα για τους δημοσίους υπαλλήλους. Δεν πρόκειται για επαναφορά του 13ου μισθού, την οποία η κυβέρνηση αποκλείει, αλλά για μια μικρότερη εισοδηματική ενίσχυση που επιχειρεί πολιτικά να καλύψει μέρος του κενού. Το μέτρο, πάντως, εξακολουθεί να μπαινοβγαίνει από την τελική εκδοχή της πρωθυπουργικής ομιλίας.
Οι συνταξιούχοι της προσωπικής διαφοράς
Πιο καθαρό είναι το όφελος για περίπου 670.000 συνταξιούχους που διατηρούν προσωπική διαφορά. Από το 2027 καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός της, ώστε να λαμβάνουν ολόκληρη την ετήσια αύξηση αντί να τη βλέπουν να απορροφάται λογιστικά. Πρόκειται, όμως, για ήδη νομοθετημένη παρέμβαση και όχι για εντελώς νέα παροχή της ΔΕΘ. Η μεγάλη εκκρεμότητα αφορά την ετήσια ενίσχυση. Διαφορετικές πληροφορίες τοποθετούν το ποσό από τα 300 ευρώ έως τα 446 ευρώ μεικτά, περίπου όσο η εθνική σύνταξη. Μέχρι την οριστική ανακοίνωση, συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη ούτε η αύξηση ούτε το εύρος των δικαιούχων.
Ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες και οικογένειες
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται στον πυρήνα του σχεδιασμού. Προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου από το 55% στο 50% ή ακόμη χαμηλότερα, καθώς και περιορισμός των προσαυξήσεων που ανεβάζουν το τεκμαρτό εισόδημα. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, περίπου το ένα τρίτο του τεκμηρίου ενδέχεται να βγει εκτός υπολογισμού, με ειδικότερη μεταχείριση για ορισμένους κλάδους, όπως οι ιδιοκτήτες ταξί.
Σημαντική φορολογική παρέμβαση αναμένεται και για τους αγρότες, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πολιτικές απώλειες που προκάλεσαν οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η συμπίεση των τιμών παραγωγού.
Στις οικογένειες, το βάρος φαίνεται να πέφτει κυρίως στα νοικοκυριά με περισσότερα από δύο παιδιά, μέσω πρόσθετων φορολογικών ελαφρύνσεων. Τα ακριβή ποσά και τα εισοδηματικά κριτήρια, όμως, παραμένουν ακόμη υπό συζήτηση.
Στέγη: περισσότερα κίνητρα στους ιδιοκτήτες, όχι άμεση ανακούφιση στους ενοικιαστές
Στο στεγαστικό, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και της τριετούς φοροαπαλλαγής για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κλειστά ακίνητα ή μεταφέρουν κατοικίες από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση. Εξετάζεται επίσης νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Το πρόβλημα είναι ότι τα μέτρα αυτά ποντάρουν στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών σε βάθος χρόνου. Δεν εγγυώνται ότι ο ενοικιαστής θα δει χαμηλότερο μίσθωμα τον επόμενο μήνα.
Ποιοι μένουν εκτός ή παίρνουν τα λιγότερα
Στη λιγότερο ευνοημένη πλευρά βρίσκονται όσοι έχουν πολύ χαμηλό ή μηδενικό φορολογητέο εισόδημα. Οι μειώσεις φόρων δεν προσφέρουν ουσιαστικό όφελος σε κάποιον που ήδη δεν πληρώνει φόρο. Περιορισμένη άμεση ενίσχυση προκύπτει επίσης για τους ανέργους, τους χαμηλοσυνταξιούχους που δεν καλύπτονται από τις ειδικές ενισχύσεις, τα ζευγάρια χωρίς παιδιά και τις οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά, εφόσον η τελική στόχευση δοθεί κυρίως στους τρίτεκνους και πολύτεκνους.
Εκτός σχεδιασμού για το 2027 φαίνεται να μένει η μείωση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή από το 22% στο 20%, όπως και η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα.
Η τελευταία πράξη πριν από τη ΔΕΘ, επομένως, δεν αφορά μόνο το πόσο μεγάλο θα παρουσιαστεί το καλάθι. Αφορά πόσο από αυτό θα είναι άμεσο, πόσο μόνιμο και πόσο ήδη αποφασισμένο ή νομοθετημένο.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να εμφανίσει ένα πακέτο που ακουμπά πολλές κοινωνικές ομάδες, χωρίς να εξαντλεί τον δημοσιονομικό χώρο σε μία χρονιά. Το τίμημα αυτής της επιλογής είναι ότι το όφελος απλώνεται στον χρόνο και, όταν μοιράζεται σε πολλούς, γίνεται αναγκαστικά μικρότερο για τον καθένα.
Το πολιτικό στοίχημα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν είναι απλώς να ανακοινώσει 2,5 δισ. ευρώ. Είναι να πείσει ότι ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος και ο επαγγελματίας θα τα αναγνωρίσουν στον δικό τους λογαριασμό. Διότι στη ΔΕΘ τα δισεκατομμύρια ακούγονται εντυπωσιακά. Στο τέλος, όμως, η αξιολόγηση γίνεται σε ευρώ ανά μήνα.