Για πρώτη φορά σε όλα τα χρόνια της μεταπολίτευσης, η συζήτηση που εξελίσσεται τους τελευταίους μήνες με αφορμή και την εικόνα των δημοσκοπήσεων δεν περιστρέφεται μόνο γύρω από τη φθορά της κυβέρνησης ή τα ποσοστά της Νέας Δημοκρατίας. Άλλωστε αυτή τη στιγμή κανείς δεν αμφισβητεί την πρωτιά του κυβερνώντος κόμματος. Γι’ αυτό ίσως το πραγματικό θρίλερ των επόμενων εκλογών να μεταφέρεται πλέον στη μάχη για τη δεύτερη θέση. Και εκεί το τοπίο γίνεται όλο και πιο σύνθετο για το ΠΑΣΟΚ, καθώς η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα με νέο πολιτικό φορέα και η πολιτική είσοδος της Μαρίας Καρυστιανού δημιουργούν νέα δεδομένα σε όλο το χώρο της αντιπολίτευσης.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν καθαρά αυτή τη ρευστότητα. Το ΠΑΣΟΚ παραμένει δεύτερο αλλά κανείς δεν ξέρει τι θα συμβεί όταν στην πρόθεση ψήφου θα εμφανιστούν δίπλα του τα νέα κόμματα. Το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα εμφανίζει υψηλή δυνητική ψήφο και ήδη αντιμετωπίζεται από μετρήσεις ως εν δυνάμει βασικός πόλος της αντιπολίτευσης. Ταυτόχρονα, το υπό διαμόρφωση κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού φαίνεται να αποκτά δυναμική κυρίως σε ένα αντισυστημικό και βαθιά απογοητευμένο ακροατήριο που δεν νιώθει πολιτικά «σπίτι» ούτε στο ΠΑΣΟΚ ούτε στον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ.
Σύγκρουση πολιτικών ταυτοτήτων
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, όμως, είναι ότι η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τα ποσοστά. Αφορά και τις πολιτικές ταυτότητες. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη θεσμικής σοβαρότητας και κυβερνητικής αξιοπιστίας. Ο Αλέξης Τσίπρας, αντίθετα, επιχειρεί να επανέλθει ως ο πολιτικός που μπορεί να ενώσει ξανά τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, αυτή τη φορά χωρίς τα βαρίδια του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ. Και η κ.Καρυστιανού εμφανίζεται να εκφράζει κάτι διαφορετικό, μια πιο οργισμένη και αντισυστημική κοινωνική διάθεση που δεν κινείται με τους παραδοσιακούς κομματικούς όρους.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται και η μεγάλη αγωνία της Χαριλάου Τρικούπη. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ βλέπουν ότι, αν παγιωθεί μια εικόνα «επιστροφής Τσίπρα», τότε ένα τμήμα ψηφοφόρων που είχε μετακινηθεί τα προηγούμενα χρόνια προς το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη μπορεί να επαναπατριστεί πολιτικά προς το χώρο που θέλει ο πρώην πρωθυπουργός να εκπροσωπήσει. Κυρίως επειδή ένα κομμάτι της αντιδεξιάς ψήφου δεν έπαψε ποτέ να βλέπει τον κ.Τσίπρα ως τον μόνο πολιτικό που μπορεί να συγκρουστεί ευθέως με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η Ρεματιά Χαλανδρίου και το μήνυμα επιστροφής
Η σημερινή εκδήλωση του Αλέξη Τσίπρα στη Ρεματιά Χαλανδρίου αποκτά γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο ιδιαίτερη σημασία. Τυπικά δεν παρουσιάζεται ως ιδρυτική πράξη νέου κόμματος. Πολιτικά όμως αντιμετωπίζεται ήδη ως η πρώτη οργανωμένη δημόσια εμφάνιση του νέου φορέα. Και προκαλεί ήδη τις πρώτες παρενέργειες του ΣΥΡΙΖΑ αφού δεκάδες κομματικά στελέχη στα βόρεια της Αθήνας έχουν υποβάλει ήδη τις παραιτήσεις τους από τον ΣΥΡΙΖΑ . Στην πραγματικότητα, ο πρώην πρωθυπουργός σήμερα δίνει το σήμα ότι επιστρέφει όχι ως πλέον ως σχολιαστής των εξελίξεων αλλά ως ενεργός διεκδικητής της εξουσίας.
Η πολιτική στόχευση της Καρυστιανού
Την ίδια στιγμή, η Μαρία Καρυστιανού προχωρά με διαφορετικό ρυθμό αλλά με σαφή πολιτική στόχευση. Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι η επίσημη ανακοίνωση του φορέα της θα γίνει στις 21 Μαΐου στη Θεσσαλονίκη. Η ίδια γνωρίζει ότι η δύναμή της δεν βρίσκεται σε έναν κλασικό κομματικό μηχανισμό αλλά στο ισχυρό κοινωνικό και συναισθηματικό φορτίο που έχει δημιουργηθεί γύρω από το πρόσωπό της. Αυτό ακριβώς κάνει και αρκετούς στο πολιτικό σύστημα να δυσκολεύονται να εκτιμήσουν το πραγματικό εκλογικό της ταβάνι.
Οι υπολογισμοί του Μεγάρου Μαξίμου
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η κυβέρνηση παρακολουθεί με προφανές ενδιαφέρον τη σύγκρουση στον χώρο της αντιπολίτευσης. Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι ένα πολιτικό σκηνικό με ισχυρό αντίπαλο τον Αλέξη Τσίπρα μπορεί να λειτουργήσει ευνοϊκά για τη Νέα Δημοκρατία, καθώς επαναφέρει ένα γνώριμο δίπολο και ενεργοποιεί ξανά αντανακλαστικά της περιόδου 2015-2019. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αδωνις Γεωργιάδης επιμένει δημόσια πως δεύτερο κόμμα θα είναι ο φορέας Τσίπρα, τρίτο το κόμμα Καρυστιανού και τέταρτο το ΠΑΣΟΚ. Η τοποθέτησή του δεν είναι μόνο εκτίμηση αλλά ίσως και πολιτική επιθυμία.
Γιατί στο κυβερνητικό στρατόπεδο θεωρούν ότι απέναντι σε έναν γνώριμο αντίπαλο μπορούν να χτίσουν πιο εύκολα το αφήγημα της σταθερότητας και της αποτροπής επιστροφής σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και οικονομικής κρίσης. Αντίθετα, η κ.Καρυστιανού παραμένει ένας πιο απρόβλεπτος παράγοντας, χωρίς σαφή ιδεολογικά όρια και χωρίς τα γνωστά πολιτικά αντανακλαστικά του παλιού κομματικού συστήματος.
Μια αναμέτρηση με ιστορικές μνήμες
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η μάχη για τη δεύτερη θέση δεν θα είναι μια συνηθισμένη κομματική αναμέτρηση. Θα είναι μια σύγκρουση ταυτοτήτων, ιστορικών μνημών και διαφορετικών εκδοχών της αντιπολίτευσης. Και ίσως για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, το ερώτημα « απέναντι στον Μητσοτάκη ποιος » να αποδειχθεί σχεδόν εξίσου κρίσιμο με το ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα.