Υπάρχει μια βαθιά παρεξήγηση στον τρόπο με τον οποίο το πολιτικό σύστημα αντιλαμβάνεται τους νέους ανθρώπους. Συχνά τους αντιμετωπίζει ως μια κοινωνική ομάδα που περιμένει επιδόματα, διευκολύνσεις και παροχές. Σαν να αρκεί ένα δωρεάν εισιτήριο στα μέσα μαζικής μεταφοράς, μια έκπτωση σε κάποιο λογαριασμό ή ένα έκτακτο βοήθημα για να απαντηθούν οι αγωνίες μιας ολόκληρης γενιάς.
Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Οι νέοι της σημερινής Ελλάδας δεν ζητούν ελεημοσύνη. Δεν αναζητούν προνόμια. Δεν ονειρεύονται μια ζωή εξαρτημένη από κρατικές παροχές. Αυτό που αναζητούν είναι κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: αξιοπρέπεια, προοπτική και δικαιοσύνη.
Ο νέος που σπουδάζει σήμερα σε ένα πανεπιστήμιο της χώρας γνωρίζει ότι οι γνώσεις που αποκτά συχνά δεν συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Για δεκαετίες η Ελλάδα δημιούργησε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που λειτουργούσε περισσότερο ως μηχανισμός παραγωγής πτυχίων παρά ως γέφυρα προς την επαγγελματική αποκατάσταση. Η απόσταση ανάμεσα στο αμφιθέατρο και τον χώρο εργασίας παραμένει μεγάλη, ενώ σε πολλές περιπτώσεις μοιάζει αγεφύρωτη.
Αυτό ακριβώς είναι που θέλει να αλλάξει η νέα γενιά.
Θέλει πανεπιστήμια που να συνομιλούν με την οικονομία χωρίς να χάνουν τον ακαδημαϊκό τους χαρακτήρα. Θέλει σπουδές που να οδηγούν σε πραγματικές δεξιότητες. Θέλει πρακτική άσκηση με ουσιαστικό περιεχόμενο και όχι ως τυπική διαδικασία. Θέλει να γνωρίζει ότι τα χρόνια που αφιερώνει στην εκπαίδευση αποτελούν επένδυση για το μέλλον και όχι μια αβέβαιη αναμονή.
Το ίδιο ισχύει και για την αγορά εργασίας.
Οι νέοι δεν ζητούν χαριστικές προσλήψεις. Δεν απαιτούν ειδική μεταχείριση. Ζητούν κάτι που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο σε κάθε σύγχρονη δημοκρατία: αξιοκρατία. Να γνωρίζουν ότι θα κριθούν από τις γνώσεις, τις ικανότητες και την εργατικότητά τους. Όχι από τις γνωριμίες τους. Όχι από τις κομματικές τους διασυνδέσεις. Όχι από το επώνυμό τους.
Η φυγή χιλιάδων νέων επιστημόνων στο εξωτερικό τα προηγούμενα χρόνια δεν οφειλόταν μόνο στις οικονομικές απολαβές. Οφειλόταν και στην αναζήτηση ενός περιβάλλοντος όπου οι κανόνες είναι πιο καθαροί και οι ευκαιρίες πιο δίκαιες. Εκεί όπου η προσπάθεια ανταμείβεται και η αριστεία δεν θεωρείται ύποπτη έννοια.
Ασφαλώς οι αμοιβές παραμένουν κρίσιμο ζήτημα. Κανένας νέος άνθρωπος δεν μπορεί να σχεδιάσει τη ζωή του με μισθούς που δεν επιτρέπουν ούτε την ενοικίαση κατοικίας ούτε τη δημιουργία οικογένειας. Η οικονομική ανεξαρτησία δεν αποτελεί πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση ελευθερίας. Και χωρίς ελευθερία δεν υπάρχει ουσιαστική ενηλικίωση.
Το πολιτικό προσωπικό της χώρας οφείλει να αντιληφθεί ότι η νέα γενιά δεν περιμένει σωτήρες. Περιμένει ευκαιρίες. Δεν ζητά να της χαριστεί το μέλλον. Ζητά να της επιτραπεί να το κατακτήσει. Δεν αναζητά επιδόματα που εξαντλούνται σε λίγους μήνες. Αναζητά θεσμούς που θα της επιτρέψουν να σχεδιάσει τη ζωή της για δεκαετίες.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τους νέους δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές παροχές ή επικοινωνιακές εξαγγελίες. Η πραγματική πολιτική για τη νέα γενιά ξεκινά από την Παιδεία, συνεχίζεται στην αγορά εργασίας και ολοκληρώνεται σε ένα κράτος που λειτουργεί με κανόνες αξιοκρατίας και ίσων ευκαιριών.
Οι νέοι της Ελλάδας δεν ζητούν χάρη. Ζητούν δικαίωμα. Το δικαίωμα να μείνουν στη χώρα τους χωρίς να αισθάνονται εγκλωβισμένοι. Το δικαίωμα να δημιουργήσουν, να εργαστούν, να προοδεύσουν και να ονειρευτούν.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ώριμη απαίτηση που έχει διατυπώσει ποτέ μια γενιά απέναντι στην πολιτική εξουσία.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι εξαγγελίες για δωρεάν εισιτήρια του ενός ευρώ και είκοσι λεπτών στα μέσα μαζικής μεταφοράς δύσκολα μπορούν να συγκινήσουν μια γενιά που αγωνιά για το μέλλον της. Δεν εξαγοράζονται οι ψήφοι των νέων με μικρές παροχές που εξαντλούνται πριν καν τελειώσει ο μήνας. Οι νέοι γνωρίζουν ότι το πρόβλημά τους δεν είναι το κόστος μιας διαδρομής, αλλά η απουσία μιας διαδρομής προς ένα καλύτερο μέλλον. Αντίστοιχα, οι κούφιες υποσχέσεις για κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων, του πλέον αδιάβλητου μηχανισμού πρόσβασης στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, δεν πείθουν. Όχι επειδή οι εξετάσεις είναι ένα τέλειο σύστημα, αλλά επειδή όσοι προτείνουν την κατάργησή τους αποφεύγουν να απαντήσουν στο ουσιώδες ερώτημα: ποιο εκπαιδευτικό μοντέλο προτείνουν στη θέση του; Ποιες βαθιές αλλαγές θα συνοδεύσουν μια τέτοια μεταρρύθμιση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης; Πώς θα διασφαλιστεί η αξιοκρατία και η ισότητα των ευκαιριών; Χωρίς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, οι υποσχέσεις μοιάζουν περισσότερο με προεκλογικά συνθήματα παρά με ολοκληρωμένες πολιτικές προτάσεις. Και η νέα γενιά έχει αποδείξει ότι αναζητά λύσεις και όχι συνθήματα, σχέδιο και όχι ευχολόγια, αλήθειες και όχι εύκολες υποσχέσεις.