Η κυβέρνηση μόλις τελείωσε τη μάχη των εξαγγελιών στη ΔΕΘ και βρίσκεται ήδη μπροστά σε μια πολύ πιο δύσκολη δοκιμασία: τη μάχη της αντλίας.
Γιατί άλλο να ανακοινώνεις φοροελαφρύνσεις, αυξήσεις εισοδημάτων και πακέτα στήριξης και άλλο να βλέπεις λίγες ημέρες αργότερα το πετρέλαιο να επιστρέφει πάνω από τα 100 δολάρια, τα καύσιμα να ανεβαίνουν και τον οικογενειακό προϋπολογισμό να πιέζεται ξανά.
Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 103,89 δολάρια το βαρέλι, έχοντας μέσα στην εβδομάδα ξεπεράσει ακόμη και τα 109 δολάρια, με τη νέα γεωπολιτική ένταση και τα προβλήματα στις ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής να ξαναβάζουν φωτιά στις αγορές.
Στην Ελλάδα, το πρόβλημα έχει ήδη φτάσει στο πρατήριο. Η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης στην Αθήνα κινήθηκε περίπου στα 2,17 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel έχει επίσης περάσει σε πολλές περιπτώσεις πάνω από τα 2 ευρώ. Και εκεί αρχίζει το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα. Γιατί η ενεργειακή κρίση δεν μένει στην αντλία.
Περνά στις μεταφορές, στο κόστος των προϊόντων, στην παραγωγή, στα αγροτικά εφόδια, στο ράφι. Με άλλα λόγια, κινδυνεύει να ξαναφέρει στην πρώτη γραμμή ακριβώς εκείνο που η κυβέρνηση προσπαθεί εδώ και μήνες να περιορίσει: την ακρίβεια.
Από τις εξαγγελίες στις επιδοτήσεις
Το Μέγαρο Μαξίμου έχει ήδη αλλάξει γραμμή άμυνας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε παρεμβάσεις στο πετρέλαιο θέρμανσης, με επιδότηση στην αντλία και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ενώ παρατείνεται και η στήριξη στο πετρέλαιο κίνησης. Στόχος είναι να συγκρατηθεί η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο. Μόνο που το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο, μέχρι πότε μπορεί το κράτος να επιδοτεί την τιμή χωρίς να αγγίζει τους φόρους;
Το «απαγορευμένο» θέμα του ΕΦΚ
Και εδώ βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα πολιτική μετατόπιση. Για πρώτη φορά η κυβέρνηση ανοίγει καθαρά παράθυρο για προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, εφόσον υπάρξει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία από την Ευρώπη. Μέχρι τώρα, το επιχείρημα ήταν ότι μια τέτοια παρέμβαση κοστίζει ακριβά στα δημόσια έσοδα και δεν είναι βέβαιο ότι θα περάσει ολόκληρη στον καταναλωτή.
Η αλλαγή αυτή δείχνει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζει η κυβέρνηση το ενδεχόμενο παρατεταμένης κρίσης. Και ταυτόχρονα μεταφέρει μέρος της πίεσης στις Βρυξέλλες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει ότι δεν υπάρχει άμεσο πρόβλημα επάρκειας πετρελαίου ή φυσικού αερίου στην ΕΕ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα τιμών. Η Ευρώπη μπορεί να έχει αποθέματα, αλλά αυτά δεν εμποδίζουν την ακρίβεια να περνά στην καθημερινότητα.
Το πραγματικό πολιτικό τεστ
Κάπως έτσι, το πολιτικό σκηνικό αλλάζει μέσα σε λίγες ημέρες. Στη ΔΕΘ η συζήτηση ήταν ποιος κερδίζει από τα κυβερνητικά μέτρα. Τώρα το ερώτημα είναι πόσο από αυτό το όφελος μπορεί να εξαφανιστεί μέσα σε ένα ρεζερβουάρ ή έναν λογαριασμό θέρμανσης.
Η κυβέρνηση δικαίως λέει ότι δεν ελέγχει τη διεθνή τιμή του πετρελαίου ούτε τις γεωπολιτικές συγκρούσεις. Όμως ο πολίτης δεν αξιολογεί τη γεωπολιτική όταν πληρώνει στην αντλία. Αξιολογεί το ποσό που φεύγει από την τσέπη του. Και γι’ αυτό η πραγματική πολιτική δοκιμασία των επόμενων εβδομάδων δεν θα γίνει ούτε στη Βουλή ούτε στις συνεντεύξεις Τύπου. Θα γίνει στο πρατήριο.
Εκεί θα κριθεί αν το κόστος της κρίσης θα το σηκώσει ο προϋπολογισμός, αν θα υπάρξει πραγματική ευρωπαϊκή παρέμβαση ή αν, τελικά, ο λογαριασμός θα περάσει ξανά στον καταναλωτή.