Ευρώπη: Ηλεκτροδότηση με κόστος 584 δισ. ευρώ – Οι τιμές του ρεύματος στα ύψη και ο δύσκολος χειμώνας

Η ΕΕ σχεδιάζει διπλασιασμό της ηλεκτροδότησης έως το 2040, αλλά οι τιμές ρεύματος, οι επενδύσεις 584 δισ. ευρώ και το φυσικό αέριο προκαλούν ανησυχία.

Με ένα φιλόδοξο σχέδιο που προβλέπει διπλασιασμό της ηλεκτροδότησης έως το 2040, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτησή της από εισαγόμενα καύσιμα. Ωστόσο, οι πρόσφατες εκρήξεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και οι τεράστιες ανάγκες χρηματοδότησης των δικτύων αναδεικνύουν τις δυσκολίες της ενεργειακής μετάβασης.

Σύμφωνα με ανάλυση της Irina Slav στο Oilprice.com, η ευρωπαϊκή στρατηγική βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σημαντική αντίφαση: Ενώ οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να στηρίξουν όλο και μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας στην ηλεκτρική ενέργεια, η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες.

Το πρόβλημα έγινε ιδιαίτερα αισθητό την περασμένη εβδομάδα, όταν οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ξεπέρασαν κατά τόπους τα 600 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς η υποχώρηση των ανέμων περιόρισε σημαντικά την παραγωγή των ανεμογεννητριών.

Ο στόχος της Κομισιόν για το 2040

Τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο για τη μετατροπή της Ευρώπης στην πρώτη ήπειρο που θα βασίζεται σε τόσο μεγάλο βαθμό στον ηλεκτρισμό.

Ο ενδεικτικός στόχος προβλέπει αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική ενεργειακή κατανάλωση από το σημερινό 23% στο 46% έως το 2040.

Η στρατηγική περιλαμβάνει περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας και επέκταση της ηλεκτροδότησης στη βιομηχανία.

Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι η υλοποίηση του σχεδίου θα μπορούσε να μειώσει τις ετήσιες εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Όταν σταματά ο άνεμος, εκτοξεύονται οι τιμές

Ένα από τα βασικότερα προβλήματα αφορά τη μεταβλητότητα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Τον χειμώνα, η περιορισμένη ηλιοφάνεια και οι περίοδοι άπνοιας μπορούν να μειώσουν ταυτόχρονα την απόδοση φωτοβολταϊκών και ανεμογεννητριών.

Η πρόσφατη άνοδος των τιμών σε ευρωπαϊκές αγορές αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μειωμένη αιολική παραγωγή αύξησε την ανάγκη αξιοποίησης συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και εισαγωγών από γειτονικά κράτη.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας εφοδιασμού, ιδιαίτερα όταν η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών.

Η ανάλυση του Oilprice.com επισημαίνει ότι η μετάβαση δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην εγκατάσταση περισσότερων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, χωρίς αντίστοιχες επενδύσεις σε εφεδρική ισχύ, αποθήκευση και διασυνδέσεις.

Επενδύσεις 584 δισ. ευρώ για τα ηλεκτρικά δίκτυα

Το δεύτερο μεγάλο εμπόδιο είναι το κόστος των απαραίτητων υποδομών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαιτούνται επενδύσεις περίπου 584 δισ. ευρώ στα ηλεκτρικά δίκτυα έως το 2030.

Περίπου το 40% των ευρωπαϊκών δικτύων διανομής είναι ηλικίας άνω των 40 ετών, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον εκσυγχρονισμό τους.

Τα υφιστάμενα συστήματα πρέπει να προσαρμοστούν σε μια αγορά με περισσότερους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας, αυξημένη κατανάλωση και μεγαλύτερες ανάγκες διασυνοριακής μεταφοράς ηλεκτρισμού.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα χρηματοδοτηθούν αυτές οι επενδύσεις και ποιο μέρος του κόστους θα μεταφερθεί στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα

Η κατάσταση περιπλέκεται από τα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου με τα οποία εισέρχεται η Ευρώπη στον χειμώνα.

Σύμφωνα με στοιχεία ενεργειακής ανάλυσης της Axpo, οι ευρωπαϊκές αποθήκες ξεκίνησαν τη χειμερινή περίοδο με πληρότητα περίπου 75%, τη χαμηλότερη για την εποχή εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.

Ενδεχόμενη παρατεταμένη περίοδος χαμηλών θερμοκρασιών θα μπορούσε να αυξήσει την κατανάλωση, ασκώντας πρόσθετες πιέσεις στις τιμές.

Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή, ιδιαίτερα όταν περιορίζεται η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

Το δίλημμα της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία, χαμηλότερες εκπομπές και περιορισμό των εισαγωγών καυσίμων.

Ωστόσο, η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί συνδυασμό τεχνολογιών, εκσυγχρονισμένα δίκτυα και αξιόπιστες εναλλακτικές πηγές παραγωγής.

Η αρθρογράφος του Oilprice.com θεωρεί ότι η Ευρώπη πρέπει να επανεξετάσει τη δυνατότητα αξιοποίησης εγχώριων ενεργειακών πόρων, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου, αντί να περιορίζει τις επιλογές της στην αιολική και ηλιακή ενέργεια.

Το βασικό ζητούμενο για τις Βρυξέλλες παραμένει η ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή ασφάλεια, την πράσινη μετάβαση και το κόστος για τους καταναλωτές. Η μετάβαση σε μια περισσότερο ηλεκτροδοτούμενη οικονομία μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα, αλλά η επιτυχία της θα κριθεί από το κατά πόσο θα εξασφαλίζει προσιτό και αξιόπιστο ηλεκτρικό ρεύμα.