Αμερικανικό LNG στην Ευρώπη – Τι μπορεί να κερδίσει η Ελλάδα και τι φρενάρει τον Κάθετο Διάδρομο

Η σύνοδος της Βαρσοβίας, ο ρόλος της Ελλάδας στη μεταφορά αμερικανικού LNG και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο Κάθετος Διάδρομος.

Η Ελλάδα επιδιώκει να αυξήσει τον ρόλο της στη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τους σταθμούς της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης και τις διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες. Το ενδιαφέρον στρέφεται στον Κάθετο Διάδρομο, μέσω του οποίου το φυσικό αέριο μπορεί να κινηθεί από τον ελληνικό νότο προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και βορειότερες αγορές. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής διαδρομής θα εξαρτηθεί από το κόστος μεταφοράς και την τελική τιμή παράδοσης του φυσικού αερίου στις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης.

Το θέμα βρέθηκε στις συζητήσεις της 7ης Υπουργικής Συνόδου της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC), που πραγματοποιείται στις 18 και 19 Νοεμβρίου στη Βαρσοβία, με τη συμμετοχή της ελληνικής και της αμερικανικής πλευράς.

Στη σύνοδο της Βαρσοβίας, η συζήτηση για τις νέες διαδρομές αμερικανικού LNG συνδέεται με την προσπάθεια διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού της περιοχής. Για την Ελλάδα, η προοπτική αύξησης των εξαγωγικών ροών μέσω του Κάθετου Διαδρόμου εξαρτάται από τη ζήτηση στις αγορές της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Ουκρανίας, αλλά και από το κατά πόσο το αέριο που εισάγεται από τον Νότο μπορεί να παραδοθεί σε ανταγωνιστική τιμή έναντι άλλων διαδρομών εφοδιασμού.

Από τους ελληνικούς σταθμούς LNG στις αγορές του Βορρά

Η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη προσφέρουν δύο σημεία εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, το οποίο, μετά την επαναεριοποίησή του, μπορεί να διοχετευθεί στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς και στη συνέχεια προς τις γειτονικές αγορές. Η διαδρομή προς τον Βορρά στηρίζεται σε υφιστάμενες υποδομές και διασυνδέσεις, με διαφορετικές δυνατότητες μεταφοράς ανά χώρα και σημείο διέλευσης. Η αξιοποίησή τους εξαρτάται από τη διαθέσιμη δυναμικότητα, τους όρους πρόσβασης και τη ζήτηση. Η Πολωνία διαθέτει δικές της υποδομές εισαγωγής LNG και συνδέσεις με τις αγορές της περιοχής. Για τους αγοραστές φυσικού αερίου, επομένως, η ελληνική διαδρομή αποτελεί μία από τις επιλογές εφοδιασμού, η οποία πρέπει να συγκρίνεται με εναλλακτικές οδούς παράδοσης.

Το κόστος μεταφοράς και οι χρεώσεις στα σύνορα

Ένα φορτίο LNG που φτάνει στην Ελλάδα έχει ήδη επιβαρυνθεί με το κόστος προμήθειας, υγροποίησης και θαλάσσιας μεταφοράς. Ακολουθούν οι χρεώσεις του τερματικού σταθμού και η μεταφορά του αερίου μέσω διαδοχικών εθνικών δικτύων. Κάθε επιπλέον διαδρομή προσθέτει χρεώσεις και απαιτεί διαθέσιμη δυναμικότητα στα σημεία εισόδου και εξόδου. Το τελικό κόστος παράδοσης μπορεί έτσι να διαφέρει αισθητά από την αρχική τιμή αγοράς του LNG.

Για τον Κάθετο Διάδρομο, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα διασυνοριακά τιμολόγια και ο συντονισμός των διαχειριστών. Ακόμη και όταν υπάρχει τεχνική δυνατότητα μεταφοράς, οι υψηλές συνολικές χρεώσεις μπορούν να περιορίσουν το εμπορικό ενδιαφέρον. Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο απαιτητική σε αγορές που μπορούν να προμηθευτούν αέριο από διαφορετικές κατευθύνσεις. Οι αγοραστές εξετάζουν το συνολικό κόστος παράδοσης, όχι μόνο την προέλευση του φορτίου ή τη γεωγραφική διαδρομή.

Οι συμφωνίες που χρειάζεται ο Κάθετος Διάδρομος

Η εμπορική αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου εξαρτάται από τις ποσότητες που δεσμεύουν οι προμηθευτές και οι αγοραστές μέσω των δημοπρασιών μεταφορικής δυναμικότητας. Τα αποτελέσματα των τελευταίων μηνών δείχνουν σημαντικές διαφορές στο ενδιαφέρον της αγοράς, ανάλογα με τη διάρκεια των δεσμεύσεων και τη διαδρομή.

Στις ετήσιες δημοπρασίες του Ιουλίου, για το τμήμα Ελλάδας – Βουλγαρίας δεσμεύτηκαν περίπου 40 GWh ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 46% της διαθέσιμης δυναμικότητας των 87 GWh ημερησίως. Η Metlen εξασφάλισε 20 GWh ημερησίως για πέντε χρόνια, από τον Οκτώβριο του 2026 έως το 2031, ενώ η ΔΕΠΑ Εμπορίας, σε συντονισμό με την Atlantic SEE LNG Trade, δέσμευσε 13 GWh ημερησίως για τέσσερα χρόνια. Άλλα 7 GWh ημερησίως κατοχυρώθηκαν από τρίτους προμηθευτές.

Η εικόνα ήταν διαφορετική στις ειδικές δημοπρασίες μεταφοράς αερίου προς την Ουκρανία. Τον Απρίλιο, η μηνιαία δημοπρασία για τα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3 ολοκληρώθηκε χωρίς ενδιαφέρον, ενώ είχε προηγηθεί, τον Φεβρουάριο, δημοπρασία του Route 1 στην οποία δεσμεύτηκε το 98% της προσφερόμενης δυναμικότητας για παραδόσεις Μαρτίου. Τα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3, που αφορούσαν τη μεταφορά αερίου προς την Ουκρανία μέσω διαφορετικών σημείων εισόδου στην Ελλάδα, είχαν παραταθεί με απόφαση της ΡΑΑΕΥ έως τον Σεπτέμβριο του 2026. Παράλληλα, προωθήθηκαν νέες δημοπρασίες τριμηνιαίας και ετήσιας δυναμικότητας, με στόχο μεγαλύτερη ευελιξία στις δεσμεύσεις των χρηστών.

Η εμπορική ανάπτυξη του Διαδρόμου συνδέεται πλέον και με τη γεωγραφική του επέκταση. Σερβία και Βόρεια Μακεδονία έχουν ενταχθεί στη συνεργασία των διαχειριστών, ενώ εξετάζεται η δυνατότητα εξυπηρέτησης περισσότερων αγορών της περιοχής. Η διεύρυνση αυξάνει τις πιθανές διαδρομές διάθεσης φυσικού αερίου, αλλά δημιουργεί και πρόσθετες απαιτήσεις συντονισμού των εθνικών δικτύων.

Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, οι διαχειριστές έχουν ολοκληρώσει τη συλλογή δεδομένων για τις ανάγκες της περιοχής και προχωρούν σε προσομοιώσεις που αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026. Εξετάζουν την κατανομή της κατανάλωσης ρωσικού αερίου, τις δυνατότητες των υφιστάμενων αγωγών και τα σημεία όπου ενδέχεται να απαιτηθούν πρόσθετες επενδύσεις. Τα αποτελέσματα προβλέπεται να συζητηθούν στη συνάντηση των διαχειριστών στη Σόφια τον Ιανουάριο του 2027.

Οι μακροχρόνιες συμβάσεις μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερότερη χρήση των δικτύων και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα εσόδων. Η ανταγωνιστικότητα, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το συνολικό κόστος μεταφοράς και τη δυνατότητα των προμηθευτών να διαθέτουν φυσικό αέριο σε τιμές αντίστοιχες με εκείνες των εναλλακτικών οδεύσεων.