Στο επίκεντρο της κυβερνητικής ατζέντας μπαίνει εκ νέου η Παιδεία, με το Μέγαρο Μαξίμου να φιλοξενεί σήμερα, Τρίτη, στις 12 το μεσημέρι, σύσκεψη υψηλού επιπέδου για το νέο Εθνικό Απολυτήριο και τη συνολική αναδιάρθρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Υπό την προεδρία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, ξεκινά επίσημα ο θεσμικός διάλογος για μία από τις πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Η παρέμβαση θεωρείται από το κυβερνητικό επιτελείο στρατηγικής σημασίας, καθώς επαναφέρει στο τραπέζι ένα ζήτημα που για δεκαετίες προκαλεί κοινωνικές εντάσεις: την υπερβολική βαρύτητα των εξετάσεων και τον υποβαθμισμένο εκπαιδευτικό ρόλο του Λυκείου.
Ένα Λύκειο που παύει να λειτουργεί ως «προθάλαμος»
Σύμφωνα με το σκεπτικό του υπουργείου Παιδείας, το σημερινό σύστημα έχει οδηγήσει σε έναν εκπαιδευτικό παραλογισμό: το σχολείο περιορίζεται στην ύλη των Πανελλαδικών, ενώ η ουσιαστική προετοιμασία μεταφέρεται εκτός σχολικής τάξης, με σοβαρό οικονομικό κόστος για τις οικογένειες. Το νέο Εθνικό Απολυτήριο επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή τη λογική, επαναφέροντας τη σχολική φοίτηση στο κέντρο της μαθησιακής διαδικασίας. Οι αλλαγές, ωστόσο, δεν πρόκειται να εφαρμοστούν άμεσα. Το νέο μοντέλο θα αφορά τους μαθητές που θα ξεκινήσουν την Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027-2028, ενώ η πλήρης ανάπτυξή του τοποθετείται χρονικά δύο χρόνια αργότερα, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος προσαρμογής του συστήματος.
Πώς θα ελέγχεται η αξιολόγηση των μαθητών
Για να διασφαλιστεί η αξιοπιστία των ενδοσχολικών εξετάσεων, προβλέπεται η σύσταση Εθνικού Σώματος Αξιολογητών. Πρόκειται για εκπαιδευτικούς με μακρά εμπειρία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι οποίοι θα έχουν ρόλο εποπτείας και ελέγχου της βαθμολόγησης. Τα γραπτά των μαθητών θα διορθώνονται από τους ίδιους τους καθηγητές τους, ωστόσο θα ψηφιοποιούνται και θα ελέγχονται δειγματοληπτικά από εξωτερικούς αξιολογητές. Το υπουργείο Παιδείας εξετάζει την ενεργοποίηση διορθωτικών παρεμβάσεων σε περιπτώσεις υπερβαθμολόγησης, καθώς και όταν η διαφορά μεταξύ προφορικής και γραπτής επίδοσης υπερβαίνει τις πέντε μονάδες.
Τι προβλέπεται για τις εξετάσεις και την εισαγωγή στα ΑΕΙ
Το προσχέδιο της υπουργού Παιδείας, που αναμένεται να δοθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση, περιλαμβάνει σαρωτικές αλλαγές στο εξεταστικό πλαίσιο: Στην Α’ και Β’ Λυκείου, οι προαγωγικές εξετάσεις θα βασίζονται αποκλειστικά σε θέματα που θα αντλούνται με κλήρωση από την Τράπεζα Θεμάτων. Παράλληλα, καταργείται η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, η οποία είχε θεσπιστεί τα προηγούμενα χρόνια, καθώς θεωρείται ότι δεν συνάδει με τη φιλοσοφία του νέου συστήματος.
Για την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση καθιερώνεται βάση 10 στο Εθνικό Απολυτήριο. Ο τελικός βαθμός εισαγωγής θα προκύπτει από έναν σύνθετο μηχανισμό: αφενός από τον βαθμό του Απολυτηρίου, με αυξημένη βαρύτητα στη Γ’ Λυκείου (20% για την Α’, 30% για τη Β’ και 50% για τη Γ’), και αφετέρου από ειδικές απολυτήριες εξετάσεις σε τέσσερα μαθήματα, οργανωμένες σε πανελλαδικό επίπεδο και προσαρμοσμένες σε κάθε επιστημονικό πεδίο. Οι συντελεστές βαρύτητας των μαθημάτων παραμένουν στην ευθύνη των πανεπιστημιακών τμημάτων, τα οποία διατηρούν λόγο στη διαμόρφωση του προφίλ των εισακτέων.
Τα Πανεπιστήμια στο τραπέζι του διαλόγου
Σε αυτό το πλαίσιο, η υπουργός Παιδείας προτίθεται να καλέσει Πρυτάνεις, Κοσμήτορες και Προέδρους Τμημάτων να καταθέσουν προτάσεις, ενισχύοντας τον ρόλο των Πανεπιστημίων στον καθορισμό των όρων εισαγωγής. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η σύνδεση σχολείου και ανώτατης εκπαίδευσης πρέπει να βασίζεται σε σαφείς και διαφανείς κανόνες, με ενεργή συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Πέντε πυλώνες του σχεδίου
Το Εθνικό Απολυτήριο αποτελεί μόνο ένα μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για το Λύκειο. Όπως έχει επισημάνει η Σοφία Ζαχαράκη, η μεταρρύθμιση στηρίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
- ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού περιεχομένου,
- αναβάθμιση της σχολικής καθημερινότητας,
- συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών,
- ενίσχυση των σχολικών και ψηφιακών υποδομών και, τέλος,
- αναδιάρθρωση της διοίκησης της εκπαίδευσης με έμφαση στη λογοδοσία και τους ξεκάθαρους ρόλους.
Για τη διαμόρφωση της τελικής πρότασης, η κυβέρνηση σχεδιάζει τη συγκρότηση Επιτροπής Σοφών. Ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι στόχος είναι μέσα σε έξι έως εννέα μήνες να παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο, ικανό να συγκεντρώσει ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις. Ήδη, τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν δηλώσει θετικοί επί της αρχής. Δεν είναι τυχαίο ότι το Εθνικό Απολυτήριο συγκαταλέγεται στις δέκα κορυφαίες νομοθετικές προτεραιότητες του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026. Για την κυβέρνηση, πρόκειται για ένα πολιτικό και εκπαιδευτικό στοίχημα υψηλού ρίσκου, που θα κριθεί όχι μόνο από το θεσμικό του αποτύπωμα, αλλά και από το κατά πόσο θα πείσει την κοινωνία ότι το Λύκειο μπορεί να ξαναγίνει σχολείο — και όχι εξεταστικό κέντρο.