Η εικόνα που διαμορφώνεται τους τελευταίους μήνες γύρω από το πολιτικό εγχείρημα που συνδέεται με τον Αλέξη Τσίπρα θυμίζει μια υπόγεια διεργασία με έντονα χαρακτηριστικά κινητικότητας. Μπορεί να μην υπάρχει ακόμη επίσημη ανακοίνωση για νέο κόμμα, ωστόσο στη βάση καταγράφεται ήδη δραστηριότητα, ενώ τα πρώτα πολιτικά «σημάδια» εμφανίζονται και εντός του ΣΥΡΙΖΑ.
Οι πρώτες αποχωρήσεις και το μήνυμα προς το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν οι πρώτες αποχωρήσεις στελεχών που συνδέονται άμεσα με το περιβάλλον του πρώην πρωθυπουργού.
Στο προσκήνιο βρίσκονται οι παραιτήσεις του Γρηγόρη Θεοδωράκη και του Στέλιου Αποστόλου, δύο προσώπων με μακρά διαδρομή στον κομματικό και κυβερνητικό μηχανισμό του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Γρηγόρης Θεοδωράκης, πρώην αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου και γενικός γραμματέας στο υπουργείο Διοικητικής Ανασυγκρότησης, υπήρξε για χρόνια στενός σύμβουλος του Αλέξη Τσίπρα σε θέματα δημόσιας διοίκησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη βρει ρόλο στο ινστιτούτο του πρώην πρωθυπουργού, γεγονός που ερμηνεύεται ως σαφής ένδειξη πολιτικής κατεύθυνσης.
Αντίστοιχα, ο Στέλιος Αποστόλου, πρόσωπο με ισχυρούς δεσμούς με τον Αλέκο Φλαμπουράρη, φέρεται να κατευθύνεται προς τη λεωφόρο Αμαλίας, όπου εντοπίζεται ο άτυπος πυρήνας του νέου εγχειρήματος. Η παραίτησή του από τη θέση του συντονιστή των Επιτροπών Παρακολούθησης Κοινοβουλευτικού Έργου – ρόλος που του είχε αναθέσει ο Σωκράτης Φάμελλος – προσδίδει επιπλέον πολιτικό βάρος στην κίνηση.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ για το μέλλον του κόμματος, με τις διαφοροποιήσεις να γίνονται όλο και πιο εμφανείς.
Το «φιτίλι» της εσωκομματικής συζήτησης άναψε μετά την τοποθέτηση του Κώστα Ζαχαριάδη, ο οποίος υποστήριξε δημόσια ότι ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να ηγηθεί ενός ευρύτερου συμμαχικού σχήματος. Μια θέση που, σύμφωνα με κομματικές πηγές, εκφράζει ένα σημαντικό τμήμα της βάσης.
Αποχωρήσεις σε «δόσεις», όχι μαζική μετακίνηση
Παρά τη σημασία αυτών των κινήσεων, η εικόνα που διαμορφώνεται δεν παραπέμπει σε μαζικές αποχωρήσεις.
Αντιθέτως, οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι το επόμενο διάστημα – πριν και μετά το Πάσχα – θα υπάρξει ένα σταδιακό κύμα αποχωρήσεων, κυρίως μεμονωμένων ή μικρών ομάδων.
Δεν φαίνεται να υπάρχει σχέδιο για συντεταγμένη, ομαδική αποχώρηση τάσεων ή ρευμάτων. Αντίστοιχα, δεν προκύπτει καμία ένδειξη για μαζική ένταξη στελεχών στο νέο κόμμα.
Η λογική του «φεύγουμε όλοι μαζί» φαίνεται να μην έχει καμία σχέση με αυτό που διαμορφώνεται.
Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: δεν σχεδιάζεται ένας «νέος ΣΥΡΙΖΑ», αλλά ένα διαφορετικό σχήμα, με άλλη σύνθεση και διαφορετική λογική συγκρότησης.
Η «σιωπηλή καμπάνια» της βάσης
Την ίδια ώρα, η πιο έντονη κινητικότητα καταγράφεται εκτός των κομματικών μηχανισμών.
Σε όλη τη χώρα, από την Αθήνα μέχρι την περιφέρεια, δημιουργούνται πρωτοβουλίες πολιτών και ομάδες αυτοοργάνωσης, που λειτουργούν αρχικά μέσω social media και στη συνέχεια προχωρούν σε δια ζώσης συναντήσεις.
Η διαδικασία ξεκινά συνήθως μέσα από ψηφιακές κοινότητες – Facebook, Instagram, Viber, WhatsApp – και εξελίσσεται σε τοπικές συνελεύσεις, μικρές εκδηλώσεις και θεματικές συζητήσεις.
Η αίσθηση που κυριαρχεί είναι ότι η βάση κινείται πριν ακόμη υπάρξει κόμμα.
Από τις τοπικές εκδηλώσεις στο πανελλαδικό δίκτυο
Οι πρωτοβουλίες αυτές έχουν ήδη αρχίσει να αποκτούν πιο συγκεκριμένο αποτύπωμα.
Εκδηλώσεις έχουν πραγματοποιηθεί ή προγραμματίζονται σε περιοχές όπως η Νέα Ιωνία, ο Βόρειος Τομέας της Αθήνας, η Αγία Παρασκευή, η Θεσσαλονίκη και η Μεσσηνία, με κοινό παρονομαστή τη συζήτηση για την ανασυγκρότηση του προοδευτικού χώρου.
Το βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι οι δράσεις αυτές δεν καθοδηγούνται από κεντρικό κομματικό όργανο, αλλά προκύπτουν από αυτοοργάνωση πολιτών.
Ο άτυπος μηχανισμός και το «κέντρο» στην Αμαλίας
Παρά την απουσία επίσημης δομής, φαίνεται να υπάρχει ήδη ένας άτυπος μηχανισμός συντονισμού.
Ένα δίκτυο επαφών, με αναφορές στη λεωφόρο Αμαλίας, λειτουργεί ως κόμβος επικοινωνίας με τις τοπικές ομάδες σε όλη την Ελλάδα. Εκεί συγκεντρώνονται πληροφορίες, καταγράφονται συμμετοχές και διαμορφώνονται τα πρώτα οργανωτικά σενάρια.
Ουσιαστικά, έχει αρχίσει να λειτουργεί ένα «κόμμα πριν το κόμμα».
Νέο πολιτικό εγχείρημα με νέο «αίμα»
Το εγχείρημα που διαμορφώνεται δεν περιορίζεται σε στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ.
Αντιθέτως, ιδιαίτερο ρόλο φαίνεται να παίζουν νέοι άνθρωποι, χωρίς βαριά κομματική διαδρομή, που αναλαμβάνουν να «τρέξουν» τις τοπικές πρωτοβουλίες.
Πρόκειται για ένα μίγμα εμπειρίας και ανανέωσης, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο ανοιχτού και συμμετοχικού πολιτικού φορέα, που θα ανακοινώσει ο Αλέξης Τσίπρας.
Η αυτοοργάνωση είναι ήδη εδώ
Στο επίκεντρο όλων αυτών βρίσκεται η έννοια της αυτοοργάνωσης.
Το νέο εγχείρημα δεν φαίνεται να ξεκινά από «πάνω προς τα κάτω», αλλά αντίστροφα: από τη βάση προς την κορυφή.
Η κοινωνική κινητικότητα που καταγράφεται δείχνει ότι υπάρχει μια ενεργή δεξαμενή πολιτών που αναζητά νέο πολιτικό χώρο έκφρασης.
Το αν αυτή η διαδικασία θα οδηγήσει σε έναν συνεκτικό πολιτικό φορέα μένει να φανεί.
Προς το παρόν, όμως, ένα στοιχείο είναι σαφές:
η βάση έχει ήδη ξεκινήσει – και δεν περιμένει τις επίσημες ανακοινώσεις.