Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δείχνει να βγαίνει πολιτικά κερδισμένος από μια κρίση που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πεδίο μεγάλου ρίσκου για την κυβέρνηση. Η εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες ημέρες έχει τρία επίπεδα. Το πρώτο είναι εσωτερικό και αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις, όπου η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται ενισχυμένη και η κοινωνική αποδοχή της αποστολής ελληνικών μονάδων στην Κύπρο παραμένει ισχυρή. Το δεύτερο είναι στρατηγικό, καθώς η Αθήνα φρόντισε να καταγραφεί ως η πρώτη χώρα που κινήθηκε επιχειρησιακά για τη στήριξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το τρίτο είναι διπλωματικό, αφού η κοινή παρουσία με τον Εμανουέλ Μακρόν στην Κύπρο έδωσε ευρωπαϊκό βάθος στην ελληνική πρωτοβουλία και μετέφερε το μήνυμα ότι η ασφάλεια της Κύπρου αφορά πλέον ανοιχτά και την ευρωπαϊκή άμυνα.
Οι δημοσκοπήσεις που ενισχύουν το κυβερνητικό αφήγημα
Οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν ότι η Νέα Δημοκρατία ανακτά δυναμική σε μια συγκυρία όπου το ζήτημα της ασφάλειας, της σταθερότητας και της κρατικής ετοιμότητας επανέρχεται στο προσκήνιο. Στη δημοσκόπηση της Opinion Poll για το Action 24, η ΝΔ καταγράφεται στο 32,7% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ το 55,1% δηλώνει ότι η πολιτική σταθερότητα θα αποτελέσει βασικό κριτήριο στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Στην ίδια έρευνα, το 73% συμφωνεί με την αποστολή δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων F-16 στην Κύπρο. Την ίδια στιγμή, άλλη μέτρηση της Alco δείχνει επίσης άνοδο της ΝΔ, κάτι που επιτρέπει στην κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι η διαχείριση της κρίσης δεν την φθείρει, αλλά αντίθετα την ενισχύει.
Σε πολιτικούς όρους, αυτό έχει ξεχωριστή σημασία. Η κυβέρνηση επιστρέφει σε ένα πεδίο στο οποίο παραδοσιακά αποδίδει καλύτερα, δηλαδή στην εικόνα της σοβαρότητας, της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της σταθερής διακυβέρνησης. Την ώρα που η διεθνής αναταραχή μεγαλώνει, το Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται να κερδίζει από το ένστικτο ασφάλειας που ενεργοποιείται σε ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος. Η κρίση, αντί να εξελιχθεί σε παράγοντα φθοράς, μετατρέπεται σε πεδίο επανασυσπείρωσης.
Η αποστολή φρεγατών και το μήνυμα ισχύος
Το δεύτερο επίπεδο του πολιτικού οφέλους αφορά το στρατηγικό αποτύπωμα της ελληνικής κίνησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε από την Κύπρο ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έκαναν το πρώτο βήμα για την ενίσχυση της ασφάλειας του νησιού, με την άμεση αποστολή δύο ελληνικών φρεγατών, ανάμεσά τους και της φρεγάτας «Κίμων», καθώς και τεσσάρων οπλισμένων F-16 Viper. Ο ίδιος έδωσε ιδιαίτερο βάρος στο γεγονός ότι η πρώτη επιχειρησιακή αποστολή της φρεγάτας «Κίμων» έγινε στην Κύπρο, προσδίδοντας στην κίνηση ισχυρό συμβολισμό.
Η ουσία για την Αθήνα είναι ότι κατάφερε να εμφανιστεί ως δύναμη πρωτοβουλίας. Σε μια περιοχή όπου η ισχύς κρίνεται και από τον χρόνο αντίδρασης, η Ελλάδα θέλησε να καταγραφεί ως ο πρώτος ευρωπαϊκός παράγοντας που έστειλε απτό στρατιωτικό σήμα υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να υποστηρίζει στο εσωτερικό ότι δεν ακολούθησε απλώς τα γεγονότα, αλλά τα πρόλαβε και σε μεγάλο βαθμό τα διαμόρφωσε.
Η πίεση προς την Άγκυρα
Η ελληνική παρουσία απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία από τη στιγμή που η τουρκική απάντηση ήρθε εκ των υστέρων. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά η Άγκυρα προχώρησε στην ανάπτυξη έξι F-16 και συστημάτων αεράμυνας στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, επικαλούμενη λόγους ασφάλειας για την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Με αυτή τη χρονική αλληλουχία, η Αθήνα κερδίζει το αφήγημα της πρωτοβουλίας, ενώ η Τουρκία εμφανίζεται να αντιδρά σε ένα νέο πεδίο που είχε ήδη ανοίξει η ελληνοκυπριακή και ευρωπαϊκή κινητικότητα.
Στο πεδίο της εσωτερικής πολιτικής, η κυβέρνηση έχει πλέον το περιθώριο να παρουσιάζει την επιλογή της όχι μόνο ως αμυντική αλλά και ως κίνηση που «στρίμωξε» την Άγκυρα σε επίπεδο εντυπώσεων και συσχετισμών. Η εικόνα που περνά είναι ότι η Ελλάδα βρέθηκε πρώτη στο πεδίο, κατοχύρωσε ρόλο και ανάγκασε την Τουρκία να απαντήσει σε ένα περιβάλλον που είχε ήδη διαμορφωθεί εις βάρος της.
Το αποτύπωμα της επίσκεψης με Μακρόν
Το τρίτο και ίσως βαρύτερο κέρδος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι η ευρωπαϊκή διάσταση που έλαβε η υπόθεση. Η κοινή παρουσία Μητσοτάκη, Χριστοδουλίδη και Μακρόν στην Πάφο δεν ήταν μια απλή εικόνα συμβολισμού. Η γαλλική προεδρία ανέφερε ρητά ότι η επίσκεψη είχε στόχο να εκφράσει αλληλεγγύη προς την Κύπρο, να ενισχύσει την ασφάλεια γύρω από την Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο, να προστατεύσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω της επιχείρησης Aspides και να συντονίσει τις ενέργειες για την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών και τις επιχειρήσεις επαναπατρισμού. Ο Μακρόν έστειλε ταυτόχρονα και το πιο καθαρό πολιτικό μήνυμα λέγοντας ότι όταν δέχεται επίθεση η Κύπρος, δέχεται επίθεση η Ευρώπη.
Η Αθήνα εμφανίζεται, σύμφωνα με στρατηγικούς αναλυτές, κερδισμένη επειδή η ελληνική θέση για την Κύπρο πλαισιώνεται και ενισχύεται πλέον με τη γλώσσα της ευρωπαϊκής άμυνας και όχι μόνο με τη γλώσσα της εθνικής αλληλεγγύης. Επίσης η στρατηγική σχέση με τη Γαλλία εμφανίζεται να λειτουργεί στην πράξη και όχι μόνο στα χαρτιά. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός συνέδεσε τις κινήσεις Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας με τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάλεσε τους Ευρωπαίους εταίρους να ενισχύσουν περισσότερο την επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσας. Έτσι, συνδέεται με μια ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο της Ευρώπης στη Μεσόγειο.
Ο Μητσοτάκης εκτιμάται πως πέτυχε ένα win win σε μια δύσκολη συγκυρία. Στο εσωτερικό, ενισχύει το προφίλ του ως εγγυητή σταθερότητας και ασφάλειας, σε μια στιγμή που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ενίσχυση της ΝΔ και ευρεία αποδοχή της κυβερνητικής επιλογής. Στο στρατηγικό πεδίο, εμφανίζεται ως ο ηγέτης που κινήθηκε πρώτος για την Κύπρο και έστειλε μήνυμα αποτροπής με πραγματικά μέσα. Στο διπλωματικό πεδίο, κεφαλαιοποιεί τη σύμπλευση με τον Μακρόν και μεταφέρει το Κυπριακό από το στενό ελληνοτουρκικό πλαίσιο στο ευρωπαϊκό επίπεδο ασφάλειας και άμυνας.