Με το πρωινό του διάγγελμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης άνοιξε επισήμως τον φάκελο της Συνταγματικής Αναθεώρησης, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας μακράς διαδικασίας με έντονο θεσμικό, αλλά και καθαρά πολιτικό αποτύπωμα. Πίσω από τη ρητορική περί «εκσυγχρονισμού» και «γενναίων τομών», τα κόμματα διαβάζουν διαφορετικά κίνητρα και διαφορετικά διακυβεύματα.
Για την κυβέρνηση, η αναθεώρηση λειτουργεί ως εργαλείο πολιτικής πρωτοβουλίας. Σε μια περίοδο όπου η δημόσια συζήτηση πιέζεται από την ακρίβεια, τη θεσμική φθορά και τη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια, το Μαξίμου επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος σε ένα πεδίο υψηλού κύρους, εμφανιζόμενο ως δύναμη σταθερότητας, θεσμικής ευθύνης και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Ταυτόχρονα, επιδιώκει να ενισχύσει το μεταρρυθμιστικό του προφίλ, υπό την προϋπόθεση ότι οι αλλαγές δεν θα μείνουν σε επίπεδο διακηρύξεων.
Ποια άρθρα προτείνει να αναθεωρηθούν η κυβέρνηση
Στο μήνυμά του, ο πρωθυπουργός μίλησε για την ανάγκη «μιας τολμηρής και γενναίας αναθεώρησης που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες», ζητώντας από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ να καταθέσει προτάσεις εντός του μήνα, ώστε η τελική εισήγηση να παρουσιαστεί τον Μάρτιο.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες
Κεντρικό σημείο της πρότασης αποτελεί η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την αστική και ποινική ευθύνη των υπουργών, με στόχο –όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση– ένα πιο αξιόπιστο και λειτουργικό πλαίσιο λογοδοσίας.
Ιδιαίτερη πολιτική φόρτιση προκαλεί η αλλαγή του άρθρου 16, με την οποία καταργείται το κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση και ανοίγει ο δρόμος για τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων. Πρόκειται για ένα ζήτημα με σαφές ιδεολογικό πρόσημο, που αναμένεται να κυριαρχήσει στη δημόσια αντιπαράθεση.
Παράλληλα, προτείνεται η καθιέρωση μίας ενιαίας εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ώστε –κατά την κυβερνητική επιχειρηματολογία– να ενισχυθεί η θεσμική σταθερότητα και η ανεξαρτησία του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα.
Τέλος, στο τραπέζι τίθεται η συμμετοχή των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, ρύθμιση που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, ενισχύει την αυτονομία της Δικαιοσύνης και περιορίζει τις σκιές πολιτικών παρεμβάσεων.
Κυβέρνηση: «Ώρα να αναμετρηθούν τα κόμματα με την ιστορία τους»
Τον οδικό χάρτη της διαδικασίας εξειδίκευσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, υπογραμμίζοντας ότι η Συνταγματική Αναθεώρηση μπορεί να αποτελέσει «εμβληματική περίοδο για το κράτος», οδηγώντας σε ένα νέο, σύγχρονο υπόδειγμα διακυβέρνησης.
Η κυβέρνηση απευθύνει σαφές μήνυμα κυρίως προς τα κόμματα του Κέντρου, σημειώνοντας ότι η διαδικασία απαιτεί ευρύτερες συναινέσεις και ότι όλοι «θα κληθούν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων». Στο κυβερνητικό αφήγημα, η αναθεώρηση παρουσιάζεται ως απάντηση στην τοξικότητα και την κομματική περιχαράκωση.
ΠΑΣΟΚ: Θεσμική στάση, αλλά χωρίς «λευκή επιταγή»
Το ΠΑΣΟΚ επιλέγει μια γραμμή προσεκτικής συμμετοχής. Δηλώνει ανοιχτό στη διαδικασία, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν θα δώσει ψήφο για ενισχυμένη πλειοψηφία στην παρούσα Βουλή, αλλά στη δεύτερη –την αναθεωρητική– όταν θα έχει καθοριστεί το ακριβές περιεχόμενο των αλλαγών.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Κώστας Τσουκαλάς, υπογράμμισε ότι το ΠΑΣΟΚ θα καταθέσει ολοκληρωμένη δική του πρόταση, με αιχμή το άρθρο 86, απορρίπτοντας τόσο την πλήρη κατάργησή του όσο και τη λογική των μονομερών κυβερνητικών χειρισμών.
ΣΥΡΙΖΑ: «Υποκρισία και επικοινωνιακό σχέδιο»
Ο ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζει τη Συνταγματική Αναθεώρηση με έντονη καχυποψία. Ο Σωκράτης Φάμελλος κατηγόρησε τον πρωθυπουργό για «υποκρισία», υποστηρίζοντας ότι μιλά για αναθεώρηση ενός Συντάγματος που –όπως είπε– έχει καταστρατηγηθεί επανειλημμένα από την ίδια την κυβέρνηση.
Στελέχη της Κουμουνδούρου κάνουν λόγο για επικοινωνιακό αντιπερισπασμό και προειδοποιούν ότι πίσω από τις προτάσεις κρύβεται μια μετατόπιση προς μια πιο αγοραία αντίληψη του κράτους, με κινδύνους για κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα.
ΚΚΕ, Νέα Αριστερά και Ελληνική Λύση: Kάθετη απόρριψη και σκληρή ρητορική
Το ΚΚΕ απορρίπτει συνολικά το πλαίσιο της αναθεώρησης, εκτιμώντας ότι πρόκειται για διαδικασία που θωρακίζει το υπάρχον σύστημα εξουσίας και τα συμφέροντα που το στηρίζουν, χωρίς όφελος για τα λαϊκά στρώματα.
Η Νέα Αριστερά καταγγέλλει «συνταγματοποίηση των ολέθριων επιλογών της κυβέρνησης», ενώ ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, επέλεξε υψηλούς τόνους, κάνοντας λόγο για καθαρά επικοινωνιακή κίνηση και σατιρίζοντας τη συζήτηση περί κατάργησης της μονιμότητας στο Δημόσιο.