Η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας βρέθηκε στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου Κορυφής που ολοκληρώθηκε το βράδυ της Πέμπτης στο ιστορικό κάστρο του Άλντεν Μπίσεν στο Βέλγιο. Σε ένα περιβάλλον έντονου γεωοικονομικού ανταγωνισμού, εμπορικών εντάσεων και ενεργειακής αβεβαιότητας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζήτησαν κοινό βηματισμό για να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή οικονομία.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε με σαφήνεια το ζήτημα της αγοράς ενέργειας, τονίζοντας ότι «η αγορά ενέργειας στην ΕΕ δεν λειτουργεί ικανοποιητικά». Υπογράμμισε πως απαιτείται μεγαλύτερη ενοποίηση ώστε να επιτευχθούν χαμηλότερες τιμές τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις.
«Η Ευρώπη πρέπει να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της αν θέλει να υποστηρίξει το κοινωνικό της μοντέλο, να επενδύσει στην άμυνα και να θωρακιστεί απέναντι στην κλιματική κρίση. Αυτό είναι το κύριο αντικείμενο του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το οποίο θα ξεκινήσει σε λίγο», δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσερχόμενος στην άτυπη σύνοδο κορυφής στο κάστρο Alden Biesen.
«Η Ελλάδα προσέρχεται σε αυτή τη συζήτηση έχοντας καταθέσει πολύ συγκεκριμένες προτάσεις, προκειμένου να μειωθεί η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, να λειτουργήσει καλύτερα η Ενιαία Αγορά και η ανταγωνιστικότητα τελικά να μπορεί να προβεί προς όφελος και των επιχειρήσεων αλλά και των ευρωπαίων καταναλωτών», συνέχισε ο πρωθυπουργός.
Και τόνισε: «Η ανταγωνιστικότητα από μόνη της είναι μια αρκετά αφηρημένη έννοια αν δε συνδυαστεί με περισσότερες και καλύτερες δουλειές και κυρίως με καλύτερες και χαμηλότερες τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά για να αντιμετωπίσουμε την κρίση ακρίβειας. Αν δεν συμβούν αυτά, θα είναι δύσκολο να έχουμε και την κοινωνική στήριξη, η οποία είναι απαραίτητη σε κρίσιμες αποφάσεις οι οποίες πρέπει να ληφθούν από εδώ και στο εξής.
Θα έχω την ευκαιρία να εστιάσω περισσότερο στα ζητήματα της αγοράς ενέργειας. Είναι σαφές ότι σήμερα η αγορά ενέργειας στην ΕΕ δε λειτουργεί ικανοποιητικά. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ενοποίηση στην αγορά ενέργειας, έτσι ώστε να έχουμε χαμηλότερες τιμές ενέργειας, ευρωπαϊκά και για τους ευρωπαίους καταναλωτές, αλλά και για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις».
Ενέργεια και ακρίβεια στο ελληνικό «πακέτο»
Η ελληνική πλευρά συνέδεσε ευθέως την ανταγωνιστικότητα με την καθημερινότητα των πολιτών. Όπως επεσήμανε ο κ. Μητσοτάκης, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη δημιουργία καλύτερων και περισσότερων θέσεων εργασίας και από τη συγκράτηση των τιμών, σε μια περίοδο που η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά.
Η Αθήνα ζήτησε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενέργεια, όπου παρατηρούνται σημαντικές στρεβλώσεις και αποκλίσεις τιμών μεταξύ των κρατών-μελών.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, η οποία χαρακτήρισε τις τιμές της ενέργειας «πρώτη προτεραιότητα», ζητώντας πιο συγκεκριμένες ευρωπαϊκές λύσεις.
«Ευρωπαϊκή προτίμηση» και βιομηχανική στρατηγική
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η παρέμβαση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος προώθησε την ιδέα της «ευρωπαϊκής προτίμησης» σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να υπερασπιστεί το ευρωπαϊκό περιεχόμενο σε στρατηγικούς κλάδους που δέχονται ισχυρές πιέσεις από τον διεθνή ανταγωνισμό.
Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για την αναβάθμιση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής, ιδιαίτερα μετά τις γενναίες επιδοτήσεις που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ και την επιθετική εξαγωγική στρατηγική της Κίνας.
Ωστόσο, η κοινή παρουσία του γαλλογερμανικού άξονα δεν σημαίνει και απόλυτη ταύτιση. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο είναι να γίνει «ένα βήμα μπροστά, χωρίς να ληφθούν άμεσα αποφάσεις». Το Βερολίνο δείχνει να επιδιώκει σταδιακές κινήσεις, με έμφαση στη δημοσιονομική ισορροπία και στην ανταγωνιστικότητα μέσω μεταρρυθμίσεων.
Οι εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα και η πίεση της Κομισιόν
Κοινή παραδοχή των ηγετών αποτελεί η επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος στην Ευρώπη, όπως έχει επισημανθεί και από τις παρεμβάσεις των Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας και της ενιαίας αγοράς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζει για συγκεκριμένες προτάσεις έως τη Σύνοδο του Μαρτίου, με στόχο να διαμορφωθεί ένα συνεκτικό σχέδιο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να θωρακιστεί η ευρωπαϊκή παραγωγή και αφετέρου να προστατευθεί το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
Το γεωπολιτικό παρασκήνιο
Η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό σκηνικό μεταβαλλόμενων ισορροπιών. Ο κ. Μητσοτάκης δεν θα συμμετάσχει στο ντεμπούτο του Συμβουλίου Ειρήνης που έχει συγκαλέσει ο Ντόναλντ Τραμπ στις 19 Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον, καθώς το πρόγραμμά του περιλαμβάνει επισκέψεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδία.
Η απουσία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο του ευρύτερου διπλωματικού σχεδιασμού της Αθήνας, με έμφαση στη διαφοροποίηση των διεθνών συνεργασιών και στην ενίσχυση των οικονομικών δεσμών με αναδυόμενες αγορές.
Το μεγάλο ερώτημα
Η ανάγκη για μια ισχυρότερη και πιο ανταγωνιστική Ευρώπη αποτελεί κοινό παρονομαστή. Όμως οι διαδρομές που προτείνουν οι κυβερνήσεις διαφέρουν: άλλοι δίνουν έμφαση στην προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής, άλλοι στη δημοσιονομική πειθαρχία και άλλοι στη βαθύτερη ενοποίηση της αγοράς ενέργειας.