Σε δύο μεγάλα μέτωπα, τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και το ενεργειακό κόστος, επικεντρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις των Ευρωπαίων ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης (15/10). Οι διαφωνίες για περικοπές που ενδέχεται να φτάσουν το 11%, η αβεβαιότητα για την επίτευξη συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο και οι διαφορετικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης διαμορφώνουν ένα δύσκολο πεδίο διαπραγματεύσεων για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, με τις χώρες που ζητούν περιορισμό των δαπανών να συγκρούονται με εκείνες που επιδιώκουν τη διατήρηση των χρηματοδοτήσεων για την ανάπτυξη και την περιφερειακή συνοχή.
Την ίδια ώρα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έθεσε στο τραπέζι τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη χρηματοδότηση μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας.
Ποιες περικοπές εξετάζονται στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό;
Οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικεντρώνονται σε πρόταση για περικοπές ύψους 141 δισ. ευρώ, οι οποίες αφορούν σημαντικούς τομείς της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσιάστηκαν στη Σύνοδο Κορυφής, οι μειώσεις επικεντρώνονται κυρίως στη χρηματοδότηση της έρευνας, της τεχνολογίας, της κλιματικής δράσης, της ασφάλειας και της εξωτερικής πολιτικής.
Αντίθετα, προβλέπεται να διατηρηθούν σε μεγάλο βαθμό τα κονδύλια που κατευθύνονται στη γεωργία και την πολιτική συνοχής.
Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκτίμησε ότι ο τελικός προϋπολογισμός θα μπορούσε να είναι κατά 10% έως 11% μικρότερος από την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, άσκησε έντονη κριτική στις προσπάθειες περιορισμού των δαπανών, επισημαίνοντας την αντίφαση ανάμεσα στους φιλόδοξους ευρωπαϊκούς στόχους και στη μείωση των διαθέσιμων πόρων.
«Δεν μπορούμε να συμφωνούμε και μετά να περικόπτουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Γιατί διαφωνούν οι ευρωπαϊκές χώρες και ποια είναι η θέση της Ελλάδας;
Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν διαμορφωθεί δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για το ύψος και την κατανομή των κοινοτικών πόρων.
Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία, ζητούν μεγαλύτερη περιστολή των δαπανών, με περικοπές που θα επεκτείνονται σε περισσότερους τομείς του προϋπολογισμού.
Απέναντί τους βρίσκονται οι 17 χώρες των «Φίλων της Συνοχής», στις οποίες συμμετέχει και η Ελλάδα. Η συγκεκριμένη ομάδα αντιτίθεται στις μεγάλες μειώσεις των κοινοτικών κονδυλίων, επιδιώκοντας να διασφαλίσει τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών έργων και περιφερειακών προγραμμάτων.
Η διατήρηση των πόρων της συνοχής έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Ελλάδα, καθώς συνδέεται με τη χρηματοδότηση υποδομών, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη μείωση των οικονομικών ανισοτήτων.
«Δεν είναι αποδεκτό», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, εκφράζοντας την αντίθεσή του στο εύρος των προτεινόμενων περικοπών.
Θα υπάρξει συμφωνία για τον προϋπολογισμό έως τον Δεκέμβριο;
Η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026 παραμένει αβέβαιη, καθώς οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών δεν έχουν γεφυρωθεί.
Ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος εξέφρασε αμφιβολίες ακόμη και για την πραγματοποίηση έκτακτης Συνόδου Κορυφής στα τέλη Νοεμβρίου, η οποία είχε σχεδιαστεί με αποκλειστικό αντικείμενο την προώθηση των διαπραγματεύσεων.
Όπως εξήγησε, ενδεχόμενη ακύρωση της συνάντησης θα αποτελούσε ένδειξη ότι απομακρύνεται η προοπτική συμφωνίας μέχρι τον Δεκέμβριο.
Πάντως, αξιωματούχος του Συμβουλίου εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η έκτακτη σύνοδος να πραγματοποιηθεί κανονικά.
Τι αποφασίστηκε για το ενεργειακό κόστος και το σύστημα ETS;
Παράλληλα με τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέτασαν προτάσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, που εξακολουθεί να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ο πρώτος γύρος των συνομιλιών ολοκληρώθηκε σε σχετικά καλύτερο κλίμα, χωρίς ωστόσο να ξεπεραστούν οι διαφωνίες.
Η Γερμανία και χώρες που συμμερίζονται τις θέσεις της παρουσίασαν συμβιβαστική πρόταση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι το Βερολίνο δεν επιθυμεί νέα αναβολή των σχετικών αποφάσεων.
«Δεν μπορούμε να δεχθούμε να αναβάλλεται το ETS», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η γερμανική πλευρά θα μπορούσε να αποδεχθεί ακόμη και την ολοκλήρωση της Συνόδου χωρίς κοινά συμπεράσματα για την ενέργεια.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των αντιδράσεων για την επέκταση του συστήματος εμπορίας ρύπων στις οδικές μεταφορές και στη θέρμανση των κτιρίων, καθώς υπάρχουν ανησυχίες για πρόσθετες επιβαρύνσεις στους καταναλωτές.
Τι προβλέπει η πρόταση φον ντερ Λάιεν για το φυσικό αέριο;
EPA/RONALD WITTEK
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια ήταν η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, τις οποίες επικαλούνται τρεις διπλωμάτες και ένας αξιωματούχος της ΕΕ, η πρόεδρος της Κομισιόν κάλεσε τους ηγέτες να εξετάσουν έναν μηχανισμό που θα ενισχύει την προστασία της Ευρώπης από μελλοντικές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Η πρόταση συνδέεται με τις ανησυχίες για τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα.
Οι υψηλές τιμές στις διεθνείς αγορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, υπό την επίδραση του πολέμου στο Ιράν, περιόρισαν τα οικονομικά κίνητρα για την αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Σύμφωνα με έγγραφα που επικαλείται το Politico, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει αλλαγές στο πλαίσιο ασφάλειας εφοδιασμού τον Νοέμβριο, με πιθανή παροχή κινήτρων στις ενεργειακές εταιρείες ώστε να διατηρούν μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου.
Ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν η πρόταση θα οδηγήσει στη δημιουργία υποχρεωτικών κρατικών στρατηγικών αποθεμάτων, αντίστοιχων με εκείνα που ήδη διατηρούν τα κράτη για το πετρέλαιο.
Ποια είναι η πρόταση Μητσοτάκη για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας;
(ΓΡ. ΤΠ. ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ/ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ)
Στη συζήτηση για το ενεργειακό κόστος παρενέβη και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προτείνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Σύμφωνα με το Politico, η ελληνική πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα χρηματοδότησης επιδοτήσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας, αξιοποιώντας δημοσιονομικούς πόρους που προκύπτουν από τα αυξημένα έσοδα λόγω του υψηλού πληθωρισμού.
Στόχος είναι να αποκτήσουν τα κράτη-μέλη μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης για τη στήριξη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική τους ισορροπία.
Η ελληνική παρέμβαση συνδέεται με τη γενικότερη συζήτηση για την ανάγκη προσαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων στις συνθήκες αυξημένων τιμών ενέργειας.
Παράλληλα, ο καγκελάριος της Αυστρίας, Κρίστιαν Στόκερ, επανέφερε πρόταση για μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά.
«Μόνο εάν γνωρίζουμε ακριβώς πώς διαμορφώνονται οι τιμές της ενέργειας μπορούμε να προχωρήσουμε στα επόμενα βήματα», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Οι συζητήσεις αναμένεται να συνεχιστούν, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να καλείται να βρει κοινό έδαφος τόσο για τη χρηματοδότηση των πολιτικών της όσο και για την προστασία των οικονομιών της από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί εάν οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες μπορούν να οδηγήσουν σε έναν συμβιβασμό ή εάν οι αποφάσεις θα μετατεθούν για αργότερα.
