Με αφορμή την τραγωδία στη Χίο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το στίγμα της γραμμής του στο μεταναστευτικό στη συνέντευξή του στον αρχισυντάκτη του περιοδικού «Foreign Policy», Ravi Agrawal, με τρεις άξονες. Προστασία συνόρων, διάσωση ζωών, νόμιμες οδοί εισόδου για εργασία. Στο επίκεντρο έβαλε τα δίκτυα λαθροδιακίνησης και την ανάγκη να καταστεί δυσκολότερη η παράνομη είσοδος.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε τις συνθήκες των παράτυπων περασμάτων ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο που οδηγεί σε απώλειες. Έκανε αναφορά σε σκάφη μικρού μεγέθους, υπερπληρότητα και απουσία σωστικών μέσων. Το μήνυμα που θέλησε να στείλει ο Έλληνας πρωθυπουργός, είναι πολιτικό και επιχειρησιακό. Η παράτυπη διέλευση αντιμετωπίζεται ως προϊόν εγκληματικής δραστηριότητας, όχι ως αυθόρμητη μετακίνηση.
Ο ρόλος του Λιμενικού
Κεντρική φράση της τοποθέτησής του ήταν ότι το Λιμενικό δεν λειτουργεί ως «μηχανισμός υποδοχής». Το παρουσίασε ως δύναμη φύλαξης συνόρων και ταυτόχρονα ως φορέα που έχει καθήκον διάσωσης όταν ανθρώπινες ζωές κινδυνεύουν. Με αυτό το δίπολο επιχειρεί να κρατήσει ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και στην υποχρέωση έρευνας και διάσωσης.
Η λογική της αποτροπής
Στο μεταναστευτικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε έμφαση στη δυσκολία παράνομης εισόδου ως βασικό εργαλείο αποτροπής. Η στόχευση είναι να μειωθεί η πιθανότητα επιτυχούς διέλευσης και, μαζί, να αποδυναμωθεί το οικονομικό κίνητρο των διακινητών. Όταν ο δρόμος γίνεται πιο δύσκολος, περιορίζεται η ζήτηση για το παράνομο πέρασμα και πιέζεται το δίκτυο.
Επιστροφές για όσους δεν δικαιούνται άσυλο
Έβαλε ψηλά και το σκέλος των επιστροφών. Το παρουσίασε ως προϋπόθεση αξιοπιστίας της πολιτικής, με σαφή θέση ότι όποιος μπαίνει παράνομα και δεν δικαιούται άσυλο πρέπει να επιστρέφεται, είτε στη χώρα προέλευσης είτε σε ασφαλή τρίτη χώρα. Το μήνυμα απευθύνεται και στο εσωτερικό ακροατήριο, με στόχο να δείξει έλεγχο και αποτέλεσμα.
Νόμιμη μετανάστευση
Παράλληλα άνοιξε καθαρά το κεφάλαιο της νόμιμης μετανάστευσης. Αναφέρθηκε στην ανάγκη εργατικών χεριών, τόσο εξειδικευμένων όσο και ανειδίκευτων, και περιέγραψε ένα μοντέλο εισόδου με άδεια εργασίας και ασφαλή μετακίνηση. Η πολιτική ανάγνωση είναι ότι η νόμιμη οδός προβάλλεται ως αντίβαρο στην παράτυπη, ώστε να καλυφθούν ανάγκες της οικονομίας χωρίς να ενισχύονται κυκλώματα.
Οι δηλώσεις, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, συνθέτουν μια ενιαία αφήγηση. Σκληρότητα στην παράτυπη είσοδο, προτεραιότητα στις επιστροφές, θεσμική οδός για εργασία. Η κυβέρνηση επιδιώκει να κρατήσει τον έλεγχο της ατζέντας μετά από ένα γεγονός υψηλής έντασης, να υπερασπιστεί τον επιχειρησιακό ρόλο του Λιμενικού και να μεταφέρει το βάρος στη δράση των διακινητών.